Dobrostan bydła: podstawowe wymagania

Zapewnienie odpowiednich warunków bytowych hodowanym zwierzętom to jeden z priorytetów w rolnictwie. O czym należy pamiętać?

Modernizacje budynków inwentarskich dla bydła, jak również budowa nowych, rozszerzają zakres mechanizacji prac przy obsłudze zwierząt. Należy jednak pamiętać, że oprócz tego powinny one także stworzyć optymalne warunki bytowania zwierzętom i zapewnić im tzw. dobrostan.

Dobrostan to nic innego jak stan zdrowia fizycznego i psychicznego, w którym zwierzęta są w pełnej harmonii ze środowiskiem. O właściwym poziomie dobrostanu świadczy prawidłowy wzrost i rozwój zwierząt, dobra ich płodność i wysoka produkcyjność.

dobrostan bydła

Źródło: AgroFoto.pl, Camel_2159

W praktyce obserwujemy bardzo duże zróżnicowanie pomieszczeń inwentarskich, w których przebywa bydło. Różnice te dotyczą m.in. ich wielkości, rodzaju materiału, z którego są zbudowane, wieku, stanu technicznego, wyposażenia. Bez względu na to wszystko zadaniem hodowcy powinno być dbanie o dobrostan zwierząt, tj. zapewnienie im optymalnych warunków utrzymania, przede wszystkim w zakresie żywienia, pojenia, powierzchni do wypoczynku, temperatury, wilgotności, wentylacji, odpowiedniego składu powietrza czy oświetlenia. Pamiętać należy także o tym, że każda grupa wiekowa bydła (cielęta, jałówki, krowy, opasy) ma odmienne wymagania odnośnie utrzymania, wynikające z naturalnych, odziedziczonych właściwości. W tabeli 1 przedstawiono minimalne wymiary stanowisk, legowisk i kojców w zależności od technologii chowu (pomieszczenia uwięziowe i bezuwięziowe) i wieku bydła.

Tabela l. Wymagane minimalne wymiary stanowisk, legowisk i kojców dla bydła
Kategoria bydła Utrzymanie na uwięzi Utrzymanie bez uwięzi w kojcu grupowym
z wydzielonymi legowiskami bez wydzielonych legowisk
na ściółce bez ściółki
minimalne wymiary
stanowiska (m) legowiska (m) kojca/szt. (m2 )
Krowy i jałówki powyżej 7 miesiąca ciąży 1,60 × 1,10 2,10 × 1,10 4,50
Jałówki od 6 miesiąca życia do 7 miesiąca ciąży 1,50 × 1,00 1,90 × 0,90 2,20
Jałówki od 19 miesiąca życia do 7 miesiąca ciąży 2,00
Jałówki w wieku 6–19 miesięcy 1,60
Bydło opasowe o masie ciała do 300 kg 1,30 × 0,80 1,60 1,30
Bydło opasowe o masie ciała powyżej 300 kg 1,45 × 0,95 2,20 1,80
Buhaje 2,40 × 1,40 9,00
Cielęta o masie ciała do 150 kg 1,50
Cielęta o masie ciała 150–220 kg 1,70
Cielęta o masie ciała powyżej 220 kg 1,80

Cielęta można utrzymywać pojedynczo w kojcach do 8 tygodnia życia (w gospodarstwach, w których jednocześnie utrzymuje się mniej niż 6 cieląt, mogą one przebywać w kojcach pojedynczych niezależnie od wieku).

dobrostan bydła

Zapewnienie odpowiednich warunków bytowych hodowanym zwierzętom to jeden z priorytetów w rolnictwie.

Podłogi w pomieszczeniach inwentarskich powinny być bezpieczne – gładkie, ale nie śliskiestanowić twardą, równą oraz stabilną powierzchnię. Szczególnie nawierzchnia korytarzy, przez odpowiednią szorstkość lub rowkowanie, musi zapobiegać ślizganiu się. Szorstka posadzka na korytarzach sprzyja bowiem stopniowemu ścieraniu się racic.

Również przegrody technologiczne – drabiny paszowe, wiązania, przegrody stanowisk oraz wszystkie wygrodzenia – w budynkach muszą być dostosowane do odpowiedniej kategorii zwierząt pod względem wysokości, prześwitów, wytrzymałości.

Na dobrostan zwierząt istotny wpływ mają także prawidłowe warunki klimatyczne w pomieszczeniach inwentarskich, niezależne od warunków panujących na zewnątrz. Zależą one od obsady i wieku zwierząt, technologii żywienia i usuwania odchodów oraz konstrukcji budowlanej i systemu wentylacji. Głównymi czynnikami kształtującymi mikroklimat w pomieszczeniach inwentarskich są temperatura, wilgotność, ruch powietrza i oświetlenie. Optymalne wartości tych parametrów zamieszczono w tabeli 2.

Tabela 2. Temperatura, wilgotność, szybkość ruchu powietrza, oświetlenie i wymiana powietrza w pomieszczeniach dla bydła
Kategoria bydła Temperatura (°C) Wilgotność (%) Oświetlenie Wymiana powietrza
(m3/szt./godz.)
minimalna optymalna naturalne (powierzchnia okien / powierzchnia podłogi) sztuczne   (lx) zima lato
Krowy w oborze 6 8–16 60–80 1:18 20–30 90 350–400
Cielęta do 3 miesiąca 8 12–20 60–80 1:18 20–30 30 90–120
Cielęta powyżej 3 miesiąca 6 12–16 60–80 1:18 20–30 60 250
Jałówki 6 8–16 60–80 1:18 20–30 60 250
Bukaty 6 10–18 60–80 1:25 20–30 60 250

Poza czynnikami fizycznymi na mikroklimat w pomieszczeniach dla bydła wpływają również czynniki chemiczne (zanieczyszczenie powietrza szkodliwymi gazami) oraz biologiczne (zanieczyszczenie powietrza mikroorganizmami). Dopuszczalne stężenie szkodliwych gazów – dwutlenku węgla (CO2), amoniaku (NH3) i siarkowodoru (H2S) – nie może przekroczyć norm podanych w tabeli 3.

Tabela 3. Dopuszczalne stężenie zanieczyszczeń powietrza
Dwutlenek węgla 5930,0 mg/m3
Amoniak 15,4 mg/m3
Siarkowodór 7,5 mg/m3
Kurz 10,0 mg/m3

Pewien wpływ na dobrostan bydła mają też pojawiające się coraz częściej w oborach różnego rodzaju czochradła, które poprawiają higienę (zwierzęta są czystsze), zdrowie i komfort krów.

Komentarze

  1. Mam pytanie, bo kiedyś kiedy interesowałem się budową obory na krowy to szerokość stanowiska była wymagana 1,2m więc moje pytanie. Czy zmieniły się przepisy na 1,1m czy mi się coś ubzdurało z 1,2m?

    1. W artykule przytoczone zostały dane dotyczące minimalnych wymiarów stanowiska dla krów i jałówek powyżej 7 miesiąca ciąży (1,6 x 1,1 m) zgodnie z Rozporządzeniem MRiRW z dnia 28 czerwca 2010 r. Faktem jest natomiast, że we wcześniejszym Rozporządzeniu podawane były też wymiary 1,65 x 1,15 m (kryterium różnicującym była masa ciała zwierząt: do 500 i powyżej 500 kg).

Syndrom tłustej krowy: jakie daje objawy?

Syndrom tłustej krowy to kolejna choroba bydła, której przyczyną jest nieprawidłowe żywienie. Jak można jej uniknąć?

16 stycznia 2017

Młóto browarniane w żywieniu loch: czy to dobry pomysł?

Na włókno wysokie zapotrzebowanie mają i lochy prośne, i karmiące. Istotnym źródłem tego składnika może być właśnie młóto browarniane!

19 stycznia 2017

System zarządzania stadem AfiFarm: jak wspomoże hodowcę?

Sprawdź rozwiązanie dla nowoczesnego hodowcy bydła mlecznego! System wspomaga zarządzanie rozrodem, żywieniem oraz ocenę stanu zdrowia i dobrostanu.

11 stycznia 2017