Fitaza jako czynnik zwiększający biodostępność fosforu

Fitaza jako czynnik zwiększający biodostępność fosforu

Fosfor to jeden z najważniejszych składników w diecie trzody i drobiu. Jak istotna jest rola enzymu określanego jako fitaza?

Fosfor jest jednym z podstawowych makroelementów wchodzących w skład diety drobiu i trzody chlewnej. Jego niedobór prowadzi do obniżenia produkcyjności zwierząt oraz wpływa na występowanie nieprawidłowości w procesie kostnienia. Natomiast nadmiar tego pierwiastka jest wydalany do środowiska, co w konsekwencji może prowadzić do eutrofizacji wód. Jaką rolę w diecie odgrywa enzym fitaza?

Jak dobrze wykorzystać fosfor?

Na przestrzeni lat zmienił się sposób dawkowania fosforu w diecie zwierząt. Zaczęto zwracać większą uwagę na tzw. fosfor przyswajalny (strawny), podczas gdy we wcześniejszych latach podstawą w przygotowaniu receptur mieszanek dla drobiu lub trzody chlewnej był fosfor ogólny. Ma to duże znaczenie, ponieważ różne formy fosforu są w innym stopniu przyswajalne w przewodzie pokarmowym zwierząt.

Fosfor w postaci kwasu fitynowego często stanowi ponad 50% fosforu ogólnego zawartego w komórkach roślinnych.

Aby optymalnie wykorzystać ten pierwiastek, niezbędne jest właściwe zbilansowanie diety zwierząt. Spośród form mineralnych dostępnych na rynku najlepiej przyswajalne są uwodnione fosforany, średnio o 15–20% lepiej od tych samych form w postaci nieuwodnionej (fosforan 1-, 2- i 3-wapienny). Na gospodarkę fosforem w organizmie ma wpływ również zastosowanie fitazy, enzymu pochodzenia mikrobiologicznego rozkładającego kwas fitynowy zawarty w materiale roślinnym. Fosfor w postaci kwasu fitynowego często stanowi ponad 50% fosforu ogólnego zawartego w komórkach roślinnych. Najwyższy jego udział wykazują zboża i inne przetworzone produkty zbożowe (nawet ponad 60%).

fitaza

Aby optymalnie wykorzystać fosfor, niezbędne jest właściwe zbilansowanie diety zwierząt.

Kwas fitynowy stanowi trudno przyswajalną formę fosforu oraz zmniejsza biodostępność niektórych składników pokarmowych i mineralnych, ponieważ wykazuje właściwości chelatujące. W wyniku tego może on tworzyć kompleksy z aminokwasami, cukrami lub metalami 2-wartościowymi (Ca2+, Mg2+, Fe2+, Cu2+, Mn2+).

Jak powstaje endogenna fitaza?

Endogenna fitaza jest naturalnie produkowana przez bakterie bytujące w jelicie grubym zwierząt monogastrycznych. Jednak są to nieznaczne ilości. Stąd też jej znaczenie w pozyskiwaniu fosforu z wiązań fitynowych dla organizmu jest niewielkie. Enzym ten występuje też w komórkach roślinnych (6-fitaza). Jednak jego aktywność jest zależna od gatunku roślin. Na skalę przemysłową produkowana jest 3-fitaza będąca metabolitem fermentacji grzybów z rodzaju AspergillusPeniophora.

Głównymi czynnikami wpływającymi na działanie fitazy pochodzenia mikrobiologicznego są:

  • pH – w przypadku mikrobiologicznej fitazy optymalnym pH jest zakres od 2,5 do 5,5. Dodatkowo, aby obniżyć pH w przewodzie pokarmowym i zapewnić efektywne działanie tego enzymu, w dawkach podaje się dodatkowo zwierzętom kwasy organiczne, głównie mrówkowy i mlekowy. Ich działanie daje lepsze efekty w przypadku drobiu niż trzody chlewnej;
  • namaczanie komponentów paszowych ułatwia działanie fitazy. Zabieg ten jest szczególnie korzystny u trzody chlewnej;
  • gatunku i wieku zwierząt – lepsze wykorzystanie fitazy stwierdza się u młodego drobiu niż u prosiąt;
  • rodzaju mikroorganizmów produkujących fitazę. Najwyższą aktywność wykazuje enzym produkowany przez grzyby z rodzaju Aspergillus;
  • wielkość dawki fitazy (FTU – jednostka aktywności fitazy).

Jak dawkować fitazę?

fitaza

Lepsze wykorzystanie fitazy stwierdza się u młodego drobiu niż u prosiąt.

Na podstawie badań zalecana dawka fitazy dla prosiąt wynosi 800–1100 FTU*kg-1, u młodego drobiu zaś 750 FTU*kg-1. Dalsze zwiększanie ilości fitazy w diecie nie jest już tak efektywne w rozkładzie kwasu fitynowego (co ważne: wyższe dawki fitazy nie są toksyczne dla zwierząt).

Zastosowanie fitazy poprawia strawność składników pokarmowych (białka ogólnego i tłuszczu surowego). Sprawia, że wzrasta wykorzystanie energii z mieszanki, a dostępność fosforu zwiększa się od 20 do 40%. Poprawia się także biodostępność pierwiastków 2-wartościowych, dzięki czemu ich zastosowanie może być zmniejszone w diecie o 20%. Fitaza wpływa także na prawidłowy proces mineralizacji kości, zwłaszcza u młodych zwierząt, oraz zmniejszenie wydalania fosforu do środowiska.

Zastosowanie fitazy poprawia wskaźniki produkcyjne u drobiu i trzody chlewnej.

W kwestii efektów produkcyjnych warto podkreślić, że zastosowanie fitazy poprawia wskaźniki produkcyjne u drobiu i trzody chlewnej. Dodatek fitazy u prosiąt w ilości powyżej 1000 FTU*kg-1 może zwiększać przyrosty dzienne i polepszać wykorzystanie paszy o kilkanaście procent. Enzym ten stosowany u loch zwiększa masę ciała i pobranie paszy samic w cyklu reprodukcyjnym, co w powiązaniu z zastosowaniem fitazy w żywieniu prosiąt zwiększa ich masę ciała przy odsadzeniu. W przypadku drobiu (głównie kurczęta brojlery i indyki) fitaza w ilości od 500 do 1000 FTU*kg-1 zwiększa przyrosty o 12–50%, natomiast polepsza wykorzystanie paszy o 6–8%.

W świetle ostatnich badań naukowych można ograniczyć zastosowanie mineralnych form fosforanów w recepturach mieszanek dla zwierząt monogastrycznych, stosując enzym fitazę, który dodatkowo poprawia strawność składników pokarmowych, takich jak białko ogólne czy tłuszcz surowy. Przy czym u młodych zwierząt optymalne działanie tego enzymu ujawnia się przy zastosowaniu go w ilości powyżej 750 FTU*kg-1, natomiast u starszych osobników fitaza wykazuje swoje działanie w przypadku dawek na poziomie 500 FTU*kg-1.

Kukurydza oczami botanika

Mówiąc o zbożach, dopiero na końcu pomyślimy o kukurydzy. Dlaczego kukurydza nie jest „pełnoprawnym” zbożem?

9 stycznia 2018

Nowoczesna i wygodna porodówka dla loch: jak ją urządzić?

Kojce porodowe muszą stwarzać zwierzętom komfort i zapewniać im bezpieczeństwo. Jak przygotować taką przestrzeń?

13 stycznia 2018

Siła uciągu ciągnika: 2 sposoby na jej zwiększenie!

Główne zadanie ciągnika to rozwijanie siły uciągu, która umożliwiać będzie jego ruch. Czy jednak możemy ją jakoś zwiększyć?

10 stycznia 2018

Kontynuując przeglądanie strony, wyrażasz zgodę na używanie przez nas plików cookies. więcej informacji

Aby zapewnić Tobie najwyższy poziom realizacji usługi, opcje ciasteczek na tej stronie są ustawione na "zezwalaj na pliki cookies". Kontynuując przeglądanie strony bez zmiany ustawień lub klikając przycisk "Akceptuję" zgadzasz się na ich wykorzystanie.

Zamknij