Gorączka mleczna: objawy, przyczyny i zapobieganie

Gorączka mleczna: objawy, przyczyny i zapobieganie

Takie zaburzenia metaboliczne jak gorączka mleczna to poważny problem w stadach krów wysokowydajnych. Jakie dają objawy i jak ich uniknąć?

Występowanie zaburzeń metabolicznych stanowi poważny problem, zwłaszcza w stadach krów wysokowydajnych. Schorzenia te stanowią nie tylko poważne zagrożenie dla zdrowia krów mlecznych, ale prowadzą do obniżenia wydajności mlecznej, gorszej jakości mleka, zaburzeń płodności, pociągają za sobą koszty leczenia i prowadzą do skrócenia okresu użytkowania.

Czym jest gorączka mleczna?

Jednym z zaburzeń metabolicznych u bydła jest porażenie poporodowe (łac. paresis puerperalis, z ang. milk fever, czyli właśnie gorączka mleczna). Gorączka mleczna u krów występuje najczęściej w pierwszej dobie po porodzie i dotyczy od 2 do 6% krów. W postaci klinicznej obserwuje się leżenie (przeważnie na mostku) z charakterystycznym ułożeniem głowy na bok i ku tyłowi, esowate wygięcie kręgosłupa, utratę świadomości. Jednym z objawów porażenia poporodowego u krów jest obniżenie temperatury kończyn, małżowin usznych i strzyków. Gruczoł mlekowy jest wiotki. Mogą także wystąpić objawy zwiastunowe gorączki mlecznej u krów, takie jak: osowiałość, osłabiona reakcja na bodźce utrudnione wstawanie, podciąganie tylnych kończyn, niechęć do poruszania się, sztywność kończyn, drżenie mięśni w okolicy szyi i kończyn.

gorączka mleczna u krów mlecznych

Większa częstotliwość gorączki mlecznej występuje u krów rasy jersey, czerwono-białej szwedzkiej oraz krów bez względu na rasę powyżej 4 laktacji.

W porę podjęte leczenie porażenia poporodowego przynosi przeważnie pozytywny skutek. Warto jednak wziąć pod uwagę, że większa częstotliwość gorączki mlecznej występuje u krów rasy jersey, czerwono-białej szwedzkiej oraz krów bez względu na rasę powyżej 4 laktacji. U tych krów wraz z wiekiem obniża się absorpcja wapnia (Ca) z przewodu pokarmowego, resorpcja z kośćca, dochodzi także do obniżenia syntezy witaminy D3.

Zaburzona równowaga przyczyną gorączki mlecznej

Porażenie poporodowe (gorączka mleczna) wynika z ostrego lub nadostrego zaburzenia równowagi mineralnej organizmu. Charakteryzuje się obniżeniem stężenia Ca we krwi (hipokalcemią) i obniżeniem stężenia fosforu (hipofosfatemmią). Spadek stężenia Ca wynika ze znacznie zwiększonego zapotrzebowania organizmu na wapń w wyniku rozpoczęcia laktacji i przechodzenia dużych jego ilości do siary. W 10 l siary znajduje się ok. 23 g wapnia, czyli ok. 8–10 razy więcej niż we krwi. W laktacji poziom Ca we krwi powinien wynosić 2,25–3,13 mmol/l. Fizjologiczny spadek poziomu Ca bezpośrednio po porodzie wynosi ok. 0,5 mmol/l. Natomiast obniżenie <1,25 mmol/l prawie zawsze wiąże się z wystąpieniem objawów klinicznych. Postać subkliniczna porażenia poporodowego (Ca <2 mmol/l) u krów wysokowydajnych i starszych może występować u 25–50% osobników.

Badania wskazują, że równowaga kationowo-anionowa (RKA) dawki pokarmowej krów przed porodem ma zasadniczy wpływ na występowanie gorączki mlecznej.

Pod kontrolą parathormonu

W okresie przedporodowym występuje małe zapotrzebowanie na wapń i fosfor. Przemiany te reguluje parathormon (PTH), kalcytonina oraz metabolit witaminy D3. O właściwych przemianach decyduje również zawartość magnezu we krwi. PTH wydzielany jest przez przytarczycę przy obniżaniu się poziomu Ca w organizmie. Zwiększa on wchłanianie tego pierwiastka w nerkach i uruchamianie z kości oraz pobudza syntezę metabolitu witaminy D3. Witamina ta wpływa na wchłanianie Ca w jelicie cienkim (produkcja białek transportujących).

Jak zapobiegać gorączce mlecznej?

Badania ostatnich lat wskazują, że równowaga kationowo-anionowa (RKA) dawki pokarmowej krów przed porodem ma zasadniczy wpływ na występowanie gorączki mlecznej. Nadmiar kationów w paszy, zwłaszcza potasu i sodu, powoduje metaboliczną alkalozę, która redukuje zdolność utrzymania homeostazy wapnia w organizmie. Duże ilości kationów zawierają takie pasze jak:

  • kiszonka z traw,
  • siano,
  • śruta sojowa
  • oraz rośliny motylkowe,
  • czy liście buraczane.
pasza kationowa dla bydła

Duże ilości kationów zawierają takie pasze jak: kiszonka z traw, siano, śruta sojowa oraz rośliny motylkowe, czy liście buraczane.

Wysoki odczyn moczu (pH>8) świadczy o alkalozie i ryzyku wystąpienia gorączki mlecznej. W stanie alkalozy receptory białkowe na powierzchni komórek kości i nerek, które rozpoznają PTH, są mniej aktywne. Następuje również obniżenie syntezy witaminy D3. Organizm krowy ulega zakwaszeniu, gdy w jej diecie przeważają aniony (chlorki, siarczany). RKA podawana jest najczęściej w miliekwiwalentach na 1 kg SM dawki pokarmowej (mEq/kg SM). Przy obliczeniach bierze się pod uwagę stosunek kationów (sód, potas) do anionów (chlor, siarka). Równowaga kationowo-anionowa przed porodem, zapobiegająca ryzyku wystąpienia porażenia poporodowego u krów, powinna wynosić od 0 do -100 mEq/kg SM.

Sole gorzkie a gospodarka wapniowa

W profilaktyce gorączki mlecznej u bydła mlecznego należy wyeliminować pasze o wysokiej zawartości kationów oraz oznaczyć w paszach podane wyżej makroelementy, wyliczając RKA dawki. W praktyce jest to dość trudne, a uzyskanie ujemnej RKA przez właściwy dobór pasz często przysparza szereg problemów. Dlatego zaproponowano stosowanie soli anionowych (tzw. soli gorzkich). Zastosowanie znajdują: chlorek wapnia, siarczan magnezu, siarczan wapnia, chlorek amonu.

sole anionowe a kości

Wpływ soli anionowych na gospodarkę wapnia jest następujący: wzrost w surowicy poziomu hydroksyproliny (wzrost resorpcji Ca z kości) prowadzi do: lekka kwasica uwrażliwia receptory w kościach na PTH prowadzi do: zwiększone wydzielanie Ca w moczu stymuluje produkcję witaminy D3.

Ze względu na małą smakowitość sole gorzkie powinno się dodawać do dawki TMR lub mieszać z paszą treściwą, zwracając jednocześnie uwagę na pobranie paszy przez bydło. W przypadku drastycznego ograniczenia pobierania paszy należy zrezygnować z ich podawania, ponieważ zostanie tym samym pogłębiony okołoporodowy ujemny bilans energii.

gorączka mleczna (porażenie poporodowe) u krów mlecznych

Gorączka mleczna stanowi nie tylko poważne zagrożenie dla zdrowia krów mlecznych, ale prowadzi też do obniżenia wydajności mlecznej i gorszej jakości mleka.

Zapobieganie gorączce mlecznej u krów

W profilaktyce porażenia poporodowego u krów główną rolę odgrywa właściwe żywienie bydła. Zaleca się:

  • w okresie zasuszenia ograniczać ilość Ca i P w dawce pokarmowej dla krów, odpowiednio do 0,4% SM (50–60 g/dobę/szt.) i 0,24% SM (30–40 g/dobę/szt.). Mieszanki mineralne powinny odpowiadać stanowi fizjologicznemu krów;
  • nie należy w zasuszeniu stosować dużych ilości kationów, głównie potasu (do 0,8–1% w SM) i sodu. Zawartość potasu w paszach zależy od składu botanicznego i nawożenia, dlatego nie można bezwzględnie polegać na danych tabelarycznych;
  • ujemny bilans RKA można uzyskać przez dodatek soli anionowych – dotyczy stad problemowych, w których jest >5% przypadków porażenia poporodowego. Ich stosowanie powinno rozpocząć się ok. 2–3 tygodni przed wycieleniem (200–250 g/dobę/szt.) i dążyć do ujemnej równowagi dawki (do -100 mEq/kg SM). Jednak dodatek soli gorzkich jest możliwy, gdy bilans ten nie przekracza + 250 mEq/kg SM; należy w tym czasie stale monitorować pobieranie paszy;
  • stosując sole anionowe, należy zwiększyć ilość Ca w dawce (do 1–1,2 % SM) i magnezu (0,3–0,4% SM), gdyż pierwiastki te są w większej ilości wydalane przez nerki. Po ich zastosowaniu należy monitorować pH moczu. Mocz należy pobierać po 2–3 dniach od zastosowania soli anionowych i kontynuować pobieranie co najmniej raz w tygodniu. Próbki moczu należy pobierać po 6–8 godz. od karmienia. Gdy pH moczy wynosi ok. 6,5 (dla rasy HF), świadczy to o skutecznym zapobieganiu hypokalcemii (kontrolowana lekka kwasica metaboliczna). Przy pH niższym niż 5,5 należy wstrzymać ich podawanie;
  • 3–5 dni przed porodem można podawać krowom witaminę D3 lub jej metabolity; iniekcja nadmiernej ilości witaminy D3 może doprowadzić do zwapnienia tkanek miękkich;
  • w okresie okołoporodowym (bezpośrednio przed i po porodzie) można podawać doustnie żele (emulsje) wapniowe z dodatkiem magnezu, fosforu i glukozy;
  • kondycja krów podczas zasuszenia nie powinna być wyższa niż 4 pkt BCS. Tabelę do sprawdzania kondycji krów znajdziesz TU.

 

ocena kondycji krów w skali BCS

Kondycja krów na podstawie 9-punktowej skali BCS.

Artykuł pochodzi z czasopisma „Trouw i My” firmy Trouw Nutrition Polska.

 

Czytaj więcej: Choroby metaboliczne wysokomlecznych krów

Z forum

Powiązany temat:

gorączka u krowy
Agrofakt
Wiecie tak naprawdę, czym jest gorączka mleczna? Skąd ona sie bierze i jak ją zwalczać? I przede wszystkim jak zapobiegać?Myślę, ze ten artykuł będzie bardzo pomocny:  https://www...
zobacz więcej »
hobbystaa
Problem chyba sam się rozwiązał .Krówka się w nocy ocieliła, teraz temp. nie przekracza 39 stopni.(cielak żyje).Jeszcze raz dziękuje wszystkim za zainteresowanie.
zobacz więcej »
renault
kolego a szczepisz na IBR i BVD zrób badanie krwi u mnie jedna tylko była w laktacji miała podobnie doiła się normalnie potem gorączka- leki jakiś antybiotyk i znów dobrze za dwa t...
zobacz więcej »
...
Zobacz pozostałe wpisy

Jak zadbać o zwierzęta monogastryczne i przeżuwacze

Dobrostan zwierząt można wspierać przemyślanym żywieniem. Przeczytaj, jak karmić zwierzęta monogastryczne i przeżuwacze w systemie mieszanym i ekstensywnym

11 października 2017

Wartość pokarmowa zbóż i zasady ich skarmiania w żywieniu świń

Przeczytaj, jak prawidłowo przygotować i obrobić ziarno, aby wartość pokarmowa zbóż, którymi karmimy trzodę chlewną, była wysoka?

3 listopada 2017

Organoleptyczna ocena jakości pasz

Żywienie jest jednym z najważniejszych czynników środowiskowych, silnie oddziałującym na wyniki przy produkcji wieprzowiny. Przeczytaj, jak wybrać paszę

26 sierpnia 2017

Używamy plików cookies, aby poprawić funkcjonowanie strony AgroFakt.pl. Pliki cookies dopasowują treść strony, w tym wyświetlanych reklam, do indywidualnych potrzeb i zainteresowań użytkownika, pozwalają nam również zrozumieć, w jaki sposób korzystasz z naszej strony. Informacje te są udostępniane naszym partnerom, z którymi współpracujemy w zakresie marketingu, reklamy i analizowania ruchu na stronie. Podmioty te mogą je łączyć z innymi informacjami, których im udzieliłeś. Kontynuując korzystanie z AgroFakt.pl bez zmiany ustawień dotyczących cookies wyrażasz zgodę na ich zamieszczanie w Twoim urządzeniu końcowym. Możesz jednak dokonać zmiany ustawień dotyczących cookies w każdym czasie. Dowiedz się więcej

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close