PATRON SERWISU: Blattin

Integracja produkcji rolnej w krajach Unii Europejskiej

Integracja produkcji rolnej to proces, w którym łączy się różne sektory łańcucha żywnościowego. W efekcie poprawia się efektywność, jakość produktów i zwiększa konkurencyjność. Dlatego w takich krajach Unii Europejskiej jak Hiszpania, powszechna staje się spółdzielczość rolnicza . Sprawdźmy na czym to polega.

Integracja produkcji rolnej z przemysłem przetwórczym i handlem żywnością jest ekonomiczną koniecznością. W Danii, Holandii i Francji procesy integracji pionowej zachodzą i rozwijają się od lat – tu pojawia się spółdzielczość rolnicza. Zasady organizacji produkcji w USA i krajach UE, są takie same – integracja pionowa przez kontrakt. Oczywiście zrzeszenie się producentów jest zjawiskiem znanym na rynkach europejskich od wielu lat. Przecież w Holandii organizacje zrzeszające producentów owoców i warzyw działają już od ponad 100 lat. Podczas gdy w Polsce spółdzielnie rolnicze mają dość pejoratywne znaczenie. Rzecz jasna pokutują stare przyzwyczajenia i źle kojarzące się spółdzielnie z ubiegłego systemu.

Integracja produkcji rolnej w krajach europejskich

Do krajów, w których organizacje producencie funkcjonują sprawnie, ale nie od bardzo dawna, należą między innymi Dania, Francja, Belgia. Mniejszy stopień integracji można zaobserwować w krajach Europy Południowej. Organizacje producenckie są tam bez wątpienia dużo mniej liczne, słabsze, o mniejszej możliwości oddziaływania na rynek.

Co ma największy wpływ na ewoluowanie form działalności w postaci zrzeszeń, spółdzielni i grup producenckich? Jest to głównie sytuacja makroekonomiczna państwa, polityka prorolnicza, proces legislacyjny i ustawodawczy, a ponadto także sytuacja na rynku.

Jak wygląda spółdzielczość rolnicza w Hiszpanii?

Również w Hiszpanii integracja produkcji rolnej to głównie spółdzielczość rolnicza. We wszystkich regionach kraju działa ponad 4000 spółdzielni różnych branż rolnych, liczących łącznie ok. 1 miliona członków. Nawiasem mówiąc roczne obroty tych spółdzielni przekraczają 14 mld euro. Spółdzielnie podstawowego szczebla zrzeszone są w większości w 16 federacjach bądź związkach terytorialnych mających dużą autonomię w swoich działaniach. Ogólnokrajową organizacją reprezentującą interesy hiszpańskich spółdzielni rolniczych jest Konfederacja Spółdzielni Rolniczych Hiszpanii (CCAE).

CCAE jest członkiem wielu organów, organizacji i instytucji sektora rolniczego i gospodarki społecznej. Uczestniczy w ich działaniach poprzez swoich przedstawicieli. Reprezentuje hiszpańską spółdzielczość rolną w Konfederacji Generalnej Spółdzielni Rolniczych w Unii Europejskiej (COGECA). Zarządy branżowe są organami zarządzającymi i niektóre dzielą się na grupy robocze dla poszczególnych produktów. Istnieją zarządy dla 6 branż produkcji zwierzęcej (pszczelarstwo, mleczarstwo, owce i kozy, produkcja pasz, trzoda chlewna, oraz bydło) i 12 branż produkcji roślinnej, m.in. dla oliwy z oliwek, bawełny i ryżu. Zarząd międzybranżowy składa się z członków zarządu i prezesów zarządów branżowych. Jego główną funkcją jest nadzorowanie polityki branżowej Konfederacji.

Konfederacja – najważniejsze obszary

  • doradztwo prawne i podatkowe dla spółdzielni, sprawy pracy i zabezpieczenia socjalnego,
  • kredyty dla rolnictwa, ubezpieczenia rolnicze,
  • rozwój obszarów wiejskich,
  • jakość i bezpieczeństwo żywności,
  • badania naukowe, rozwój, informatyzacja, współpraca między spółdzielniami,
  • współpraca międzynarodowa, promocja handlu,
  • programy, projekty i studia,
  • prowadzenie portalu rolno – żywnościowego,
  • komunikacja, szkolenia.

Spółdzielczość rolna w Hiszpanii z podziałem na branże

W ramach tych obszarów działania Konfederacja świadczy usługi dla Federacji regionalnych i pojedynczych spółdzielni. 

Tabela 1. Spółdzielczość rolnicza w Hiszpanii, w przekroju terytorialnym

Wspólnota autonomiczna Liczba spółdzielni Liczba członków Obroty
liczba % liczba % mln euro %
Andaluzja 845 20,14 241.353 25,89 3.170,20 22,33
Dragonia 215 5,12 49.852 5,34 747,10 5,26
Asturia 75 1,78 12.091 1,30 751,60 5,30
Baleary 40 0,95 4.743 0,51 96,50 0,68
W-y Kanaryjskie 79 1,88 10.186 1,09 128,50 0,91
Kantabria 15 0,36 6.604 0,71 72,50 0,51
Kastylia-LaMancha 472 11,25 108.632 11,65 1.310,80 9,23
Kastylia i Leon 413 9,85 68.691 7,37 1.515,90 10,68
Katalonia 427 10,18 52.315 5,61 1.489,54 10,49
Walencja 559 13,33 212.546 22,80 1.245,30 8,77
Estremadura 310 7,39 48.973 5,25 665,80 4,69
Galicja 272 6,48 45.050 4,83 1.295,30 9,13
Rioja 56 1,33 8.123 0,87 150,10 1,06
Madryt 30 0,72 12.103 1,30 97,53 0,69
Turcja 121 2,88 22.018 2,36 712,40 5,02
Nawarra 194 4,62 20.698 2,22 525,80 3,70
Kraj Basków 72 1,72 8.146 0,87 219,30 1,55
RAZEM 4.195 100% 932.124 100% 14.194,17 100%

Źródło: Boguta W., Gumkowski Z. Działalność gospodarcza i hobbystyczna grup producentów rolnych w 15    państwach : „starej” Unii Europejskiej-wnioski dla Polski.

Tabela 1 przedstawia dane statystyczne wspólnot autonomicznych Hiszpanii. Liczba spółdzielni wynosi 4.195 tys., w połowie zachodzi pozytywna tendencja wzmożonych obrotów. 

Dobrze rozwinięta sieć dystrybucyjna oraz marketingowa ułatwia ciągły rozwój form grupowej działalności Hiszpanii, gdzie ogólna suma obrotów wszystkich spółdzielni w Hiszpanii wyniosła 14.194,17 mln euro. 

Tabela 2. Spółdzielczość rolnicza w Hiszpanii według najważniejszych branż (Integracja produkcji rolnej w Hiszpanii)

Branża Liczba spółdzielni Obroty

(w mln euro)

% Udział w rynku
Oliwa z oliwek 965 1.420 10,00 70%
Zboża 491 1.356 9,55 40%
Owoce i warzywa 943 3.700 26,07 50%
Wino 750 1.400 9,86 60%
Hodowla 421 3.027 21,33 33%
Zaopatrzenie 1.264 1.693 11,93 35%
Inne branże 609 1.598 11,26
OGÓŁEM 4.195 14.194 100%

Źródło: Boguta W., Gumkowski Z.: Działalność gospodarcza i hobbystyczna grup producentów rolnych w 15 państwach : „starej” Unii Europejskiej-wnioski dla Polski.  

Na podstawie danych zawartych w tabeli 2, branżami posiadającymi największy udział w rynku jest produkcja oliwy (70%) oraz produkcja win (60%). Jednak udział w rynku nie ma odniesienia do skali przychodów, które mają decydujący wpływ na marże zysków spółdzielni. W przypadku hodowli udział w rynku oscyluje wokół 33%, kwota obrotów jest dwukrotnie większa niż branży oliwy i wina mających prawie 70% udział w rynku. Rentowność jest miernikiem jej zdolności do generowania przychodów i kontrolowania wydatków.

Integracja rolna drugiego stopnia

Integracja produkcji rolnej w Hiszpanii jest nieco bardziej rozbudowana. Istnieje bowiem 206 spółdzielni drugiego stopnia, w których zrzeszone są 3194 spółdzielnie podstawowego szczebla. Jak wiemy spółdzielnie drugiego stopnia nadały nowy wymiar działania dla swoich członków. Konkretnie to umożliwiły im inwestycje w przetwórstwo oraz w nowoczesny marketing.

odnawialne źródła energii

Spółdzielczość rolnicza powinna obejmować również zmiany w zakresie procesu dostaw i magazynowania

fot. Chemirol

W Hiszpanii, jednym z trzech krajów europejskich, obok Włoch i Portugalii, spółdzielnie wzmiankowane są w Konstytucji. Prawo dotyczące spółdzielni jest tworzone zarówno przez rząd, jak i przez autonomiczne jednostki terytorialne. Duża liczba wspólnot autonomicznych, np. Andaluzja, Galicja, Walencja, Kraj Basków, Katalonia stosuje własne prawo spółdzielcze.

Co może się zmienić w najbliższym czasie?

Integracja produkcji rolnej z czasem, z pewnością będzie wymagała pewnych zmian. Krótko mówiąc powstają analizy obecnej sytuacji i plany na przyszłość. Należy tu wymienić to, że:

  • po pierwsze istnieje potrzeba zwiększenia rozmiarów spółdzielni rolniczych poprzez szeroko rozumianą integrację i współpracę;
  • po drugie spółdzielnie muszą się włączyć w procesy dostaw, przetwórstwa i marketingu;
  • kolejno należy rozszerzyć dostępność usług poza swoich członków, tak by korzyści dotyczyły całych terenów wiejskich. Wymaga to pewnej ostrożności, w szczególności, gdy dotyczy to nowych działalności niezwiązanych z rolnictwem;
  • członkowie powinni integrować się poprzez podejmowanie wspólnych decyzji dotyczących poprawy jakości produktów i rozwoju rolniczej spółdzielczości.

Nie mówiąc już o tym, że spółdzielnie muszą dobrze rozpoznać środowisko, w którym działają oraz wykorzystywać nowe technologie.

Jednym słowem dynamika rozwoju wielu branż w Hiszpanii, w tym hodowli i produkcji świń, opiera się na integracji produkcji rolnej w formie znanej jako spółdzielczość rolnicza. Jest ona tam bez wątpienia zdecydowanie bardziej rozbudowana niż Polsce. Mając to na uwadze powinniśmy analizować mechanizmy integracji pionowej i poziomej, składające się  na sukces i pozycję iberyjskich trzodziarzy  i korzystać z ich doświadczeń.

Kategoria organizacja produkcji, Grupy Producentów Rolnych 
Problematyka integracja produkcji
Słowa kluczowe świnie, współpraca, opłacalność produkcji

Czytaj również „Spółdzielczość rolnicza, spółdzielczość produkcyjna w polskim rolnictwie”

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 5 / 5. Liczba głosów 2

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *