Kojce porodowe. Zapewnij komfort lochom i prosiętom!

Bezwzględnym obowiązkiem każdego producenta jest zapewnienie jak najbardziej korzystnych warunków i dobrostanu utrzymywanym zwierzętom. Wymagania stawiane producentom obejmują również odpowiednie warunki techniczne panujące w budynkach inwentarskich.

Szczególną uwagę należy zwrócić na porodówki, a zwłaszcza kojce porodowe, które powinny spełniać określone wymogi. Tak, aby zaspokoić zupełnie inne wymagania dwóch grup technologicznych, a mianowicie loch i prosiąt.

kojce porodowe

Jednym z podstawowych wymogów kojców porodowych jest łatwość dostępu prosiąt do sutków lochy

fot. Damian Knecht

Do podstawowych wymogów należą:

  • łatwość utrzymania higieny,
  • stały dostęp do wody, zarówno dla lochy jak i dla prosiąt,
  • łatwość zadawania pasz do karmników dla prosiąt oraz do koryta dla lochy,
  • zapewnienie odpowiedniej temperatury otoczenia,
  • łatwość dostępu prosiąt do sutków lochy,
  • zabezpieczenie przed przygnieceniem przez lochę.

Cele porodówek

Zasadniczym celem produkcyjnym porodówek jest m.in. ograniczenie strat prosiąt w okresie porodowym. Drugim celem jest optymalizacja warunków odchowu, w celu uzyskania jak najwyższego tempa wzrostu oraz jakości odsadzanego miotu (wyrównanie oraz stan zdrowotny poszczególnych prosiąt).

Cechy kojców porodowych

prosięta i locha

W kojcu porodowym powinna być zachowana odpowiednia temperatura

fot. Fotolia

Kojce porodowe powinny znajdować się w osobnych budynkach, tzw. chlewniach porodowych. Jeśli nie jest to możliwe, to w odpowiednio wydzielonej części pomieszczenia. Dla każdej lochy wyznacza się osobny kojec porodowy z dwoma strefami termicznymi. Jedna dla prosiąt, dla których optymalna temperatura otoczenia w pierwszych dniach życia powinna wynosić ok. 32-34°C oraz druga dla lochy, dla której optymalna temperatura powinna wynosić 18°C.

Część przeznaczona dla lochy powinna być wyposażona w koryto oraz poidło automatyczne. Natomiast część przeznaczona dla prosiąt powinna być wyposażona w karmnik na paszę suchą, poidło, promiennik podczerwieni lub podłogową płytą grzejną.

Strefy aktywności w kojcach

W każdym kojcu możemy wyróżnić poszczególne strefy aktywności. I tak w części przeznaczonej dla lochy, zwanej inaczej strefą kontaktów wzajemnych, możemy wyróżnić: strefę żywieniową, legowiskową oraz gnojową. W strefie tej młode przebywają z matką w czasie ssania oraz innych czynności. Natomiast w części dla prosiąt wyróżniamy: legowisko, strefę żywieniową z obszarami ssania i karmienia oraz strefę oddawania kału (na całej powierzchni kojca oraz wzdłuż ścianek i w narożnikach). Strefa ta powinna znajdować się jak najbliżej wymienia lochy.

Typy kojców i ich funkcjonalność

prosięta w kojcu

Występuje kilka typów kojców, m.in. ściołowe z podłogą pełną

fot. Fotolia

Kojce porodowe mogą być: ściołowe z podłogą pełną, bezściołowe z podłogą ażurową lub mieszane, w których część podłogi jest rusztowana, a część pełna oraz przykryta ściółką Ważne, aby podłoga była sucha oraz, aby nie była śliska i nie powodowała skaleczeń zwierząt.

Zaobserwowano, że pokrycie podłogi wpływa na sposób kładzenia się lochy. Kiedy podłoga, a przynajmniej jej część jest pokryta ściółką (wymóg), a locha ma możliwość zbudowania gniazda porodowego, jest ona bardziej uważna w trakcie kładzenia się. Problem przygnieceń prosiąt przez lochy był i jest powszechnie obecny zarówno w małych jak i dużych gospodarstwach.

Skuteczność odchowu prosiąt

Skuteczność odchowu prosiąt ssących jest jednym z ważniejszych czynników kształtujących opłacalność produkcji trzody chlewnej. Zaś liczba i zdrowotność prosiąt przekazywanych z sektora porodowego do sektora odchowu jest podstawą dalszej efektywnej produkcji. Na wartości tych parametrów wpływa oczywiście umiejętny dobór ras i wariantu krzyżowania towarowego stosowanego w stadzie, prawidłowe żywienie zwierząt, profilaktyka weterynaryjna i stosowana pielęgnacja.

Przygniecenia prosiąt

Najpowszechniejszymi przyczynami przygniecenia prosiąt przez lochy są: niewłaściwe warunki w kojcach porodowych (zarówno środowiskowe jaki i technologiczne), zbyt duże otłuszczenie lochy oraz jej cechy osobnicze, zwłaszcza agresywność oraz brak troskliwości lochy. Jeśli mamy sporo nowych loszek wprowadzonych do stada, musimy poświęcić im więcej uwagi, pierwiastki które nie były wcześniej matkami, nie mają macierzyńskich doświadczeń. Nie mogły ewentualnie ujawnić złych tendencji w tym zakresie.

prosięta

Niewłaściwe warunki w kojcach porodowych są częstą przyczyną przygniecenia prosiąt

fot. Fotolia

Minimalizację strat prosiąt wskutek przygniecenia należy w pierwszej kolejności zacząć od zadbania o odpowiednie warunki w kojcu. Prosiętom należy umożliwić zachowanie naturalnego rytmu, ale jednocześnie i bezpieczeństwo. Kluczową rolę odgrywa konstrukcja kojca porodowego, łącznie z charakterystyką jego wyposażenia i panującymi warunkami środowiskowymi, które wpływają na zdrowotność i przeżywalność prosiąt oraz na zachowanie się zwierząt, a zwłaszcza loch.

Jarzmo porodowe

Obecnie najczęściej stosuje się kojce wyposażone w jarzmo ograniczające powierzchnię poruszania się lochy. Jarzmo może być usytuowane w klatce ukośnie lub podłużnie. Ukośne ustawienie jarzma daje większą oszczędność powierzchni całego kojca, zwiększa możliwość spacerowania prosiętom, a także umożliwia zastosowanie miejsca dla legowiska oseskom.

Tradycyjne kojce porodowe

Zdecydowanie rzadziej spotkać można tradycyjne kojce porodowe, w których lochy mogą swobodnie się poruszać, a prosięta mają wydzieloną strefę kojca, z promiennikiem podczerwieni i autokarmnikiem.

Zdecydowanie rzadziej spotkać można tradycyjne kojce porodowe, w których lochy mogą swobodnie się poruszać, a prosięta mają wydzieloną strefę kojca, z promiennikiem podczerwieni i autokarmnikiem. Kojce te zazwyczaj posiadają podłogę ściołową, choć spotyka się również rozwiązania na niepełnym ruszcie. Ze względu na konieczność wygrodzenia części dla prosiąt, są one większe od kojców stosowanych w chlewniach wysokoprodukcyjnych. Zwykle mają powierzchnię ok. 4-5m2.

Wadą tego typu rozwiązań jest zwiększony procent śmiertelności prosiąt, wynikającą z przygniecenia przez lochę. Innowacyjnym sposobem zapobiegania przygnieceń prosiąt w kojcach porodowych bez zabezpieczania są dmuchawy. Strumień powietrza zmusza prosięta do wyjścia spod stojącej lochy w bezpieczne części kojca.

Zachowanie loch odchowujących miot

Lochy są w zdecydowanej większości bardzo opiekuńczymi i troskliwymi matkami. Odchowując miot locha sama wybiera miejsce, w którym się kładzie do karmienia lub odpoczynku. Świnie kładą się najpierw na ostrożnie brzuchu, najczęściej tuż przy przegrodzie, zbliżając ku posadzce najpierw pochylając przód ciała a potem tył, nasłuchując przy tym odgłosów prosiąt. Z pozycji leżenia na brzuchu locha kładzie się dopiero powoli na boku, eksponując wymię.

kojec porodowy

Locha, odchowując miot, sama wybiera miejsce karmienia

fot. Fotolia

Zbyt duże otłuszczenie a dokładnie duża masa ciała lochy, powoduje jej ociężałość oraz zmniejsza wyczucie i ostrożność lochy. Przeciętnie locha jest cięższa od nowo narodzonego prosięcia ok. 150 razy. W przypadku przygniecenia, osesek ma małe szanse przeżycia. Aby zapobiec nadmiernemu otłuszczeniu loch w ciąży, należy stosować odpowiednio zbilansowane żywienie dostosowane do konkretnego stanu fizjologicznego i kondycji matek. Nie wszystkie lochy są idealnymi matkami, niektóre wykazują takie cechy, które nie są pożądane w nowoczesnym chowie. Lochy, które są agresywne i nietroskliwe powinno się jak najszybciej brakować ze stada.

Kojce porodowe z blokadą i bez blokady

Kojce porodowe możemy także podzielić ze względu na obecność blokady lub jej brak. W kojcach bez blokady możemy wyróżnić część dla lochy oraz dla prosiąt. Wyróżniamy dwa rodzaje kojców: w których locha ma swobodę ruchu, a prosięta zabezpieczane są przed zgnieceniem barierkami umocowanymi wzdłuż ścian lub w posadzce. I kolejne, w których ruch lochy jest wymuszony wzdłuż barierki, a prosięta zabezpieczone są przed przygnieceniami elementami konstrukcji kojca. Są to tzw. „spacerowe kojce porodowe”.

Optymalna powierzchnia takiego typu kojca powinna wynosić 5 m². Kojce z blokadą, ruchomą lub stałą charakteryzują się obecnością klatki (jarzma). Blokady ustawiane czasowo są najczęściej usuwane po 14 dniach od porodu. W związku z tym, że prosięta stają się żywsze, silniejsze, ruchliwsze i sprytniejsze, tak więc w drugiej fazie karmienia locha może poruszać się swobodnie.

mikroklimat w chlewni

W produkcji trzody chlewnej dużą rolę odgrywa mikroklimat panujący w pomieszczeniach inwentarskich

fot. Fotolia

Większym uznaniem cieszą się porodówki z blokadami, ponieważ blokady ułatwiają pracownikom precyzyjniejszą obsługę prosiąt. Minimalne wymiary kojca porodowego powinny wynosić 2,3- 2,5 m x 1,6 m. Ostatnio popularny staje się system odchowu prosiąt w kojcach rodzinnych, w których umieszcza się po 2-3 lochy blokowane jarzmami ze wspólną częścią dla prosiąt. Ma to m.in. pozytywny wpływ podczas przenoszenia prosiąt do warchlakarni.

Optymalne warunki hodowli

Produkcja świń to dążenie do ukształtowania i utrzymania najkorzystniejszych, z punktu widzenia zwierząt, warunków hodowli/produkcji, do których zalicza się m.in.: mikroklimat w pomieszczeniach inwentarskich; odpowiednią pod względem bazowym paszę czy rozwiązania techniczne budynku.

Zgodnie z normą prawną lochom w okresie porodu i karmienia należy zapewnić kojce o powierzchni 3,5 m², o długości równej długości ciała zwierzęcia + 0,3 m (min. 2 m) i szerokości min. 0,6 m. Kojec powinien być zbudowany w sposób zapewniający prosiętom swobodny dostęp do karmiącej lochy, wyposażony w przegrodę zapobiegającą przygnieceniu prosiąt przez lochę. Powierzchnia części ze ściółką powinna pozwolić na jednoczesny odpoczynek wszystkich prosiąt.

Efektywność cyklu produkcyjnego

W chowie świń właściwe wyposażanie i traktowanie zwierząt jest warunkiem efektywności kolejnych etapów w cyklu produkcyjnym.

W chowie świń właściwe wyposażanie i traktowanie zwierząt jest warunkiem efektywności kolejnych etapów w cyklu produkcyjnym. Reakcją organizmu na niekorzystne warunki bytowania zwierząt są zaburzenia w rozrodzie. Tym samym zaś mniejsza liczba odsadzonych prosiąt, która przekłada się na wynik ekonomiczny produkcji. Nie zapominajmy o wzorcach behawioralnych, zachowaniach typowych i anormalnych.

Doświadczone oko zootechnika bardzo szybko oceni, czy w danym kojcu locha i prosięta czują się dobrze, manifestują stan dobrostanu. Czy jest im zimno, czy są głodne, czy jest ciasno, czy występują jakieś objawy wskazujące na zaburzenia w kompilacji wielu czynników decydujących. Czy zwierzę wygląda na szczęśliwe i czy jest w dobrej kondycji, czy jednak nie. Musimy codziennie obserwować lochy i prosięta, a także stan urządzeń (koryta, poidła) w kojcu. Jest to najłatwiejszy system ostrzegania w zarządzaniu porodówką.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 3.7 / 5. Liczba głosów 3

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *