Małe gospodarstwa a światowe procesy koncentracji ziemi

Małe gospodarstwa a światowe procesy koncentracji ziemi

Małe gospodarstwa rolne użytkują jedynie 25% światowych zasobów ziemskich. W dodatku z roku na rok jest im coraz trudniej.

Małe gospodarstwa rolne na świecie produkują większość żywności, robiąc to przy użytkowaniu mniej niż 25% światowych zasobów ziemi. Utrata władania ziemią na rzecz dużych gospodarstw może być zagrożeniem. Ziemia rolna staje się przedmiotem spekulacji i przejmowana jest przez koncerny transnarodowe.

Niekorzystne procesy z punktu widzenia rozwoju zrównoważonego przybrały w ostatnim 30-leciu na sile i wpływają niekorzystnie na możliwości rozwojowe gospodarstw rodzinnych. Charakterystyka władania ziemią przez małe gospodarstwa została zamieszczona w tabeli poniżej.

Władanie ziemią rolniczą na Świecie (tabela opracowana na podstawie FAOSTAT, Land grabbing)
  Grunty rolne (tys. ha) Liczba gospodarstw (tys.) Liczba małych gospodarstw (tys.) Udział małych gospodarstw w całej populacji (%) Grunty rolne w posiadaniu małych gospodarstw (tys. ha) Udział w posiadaniu ziemi rolniczej przez małe gospodarstwa (%) Średnia powierzchnia w grupie gospodarstwa małe (ha)
Afryka 1 242 624 94 591 84 757 89,6% 182 766 14,7% 2,2
Azja– Pacyfik 1 990 228 447 614 420 348 93,9% 689 737 34,7% 1,6
Chiny 521 775 200 555 200 160 99,8% 370 000 70,9% 1,8
Indie 179 759 138 348 127 605 92,2% 71 152 39,6% 0,6
Europa 474 552 42 013 37 182 88,5% 82 337 17,4% 2,2
Ameryka Łacińska i Karaiby 894 314 22 333 17 894 80,1% 172 686 19,3% 9,7
Ameryka Północna 478 436 2410 1850 76,8% 125 102 26,1% 67,6
Razem 5 080 154 608 962 562 031 92,3% 1 252 628 24,7% 2,2

Afryka, Ameryka Południowa i Europa znajdują się w grupie kontynentów, gdzie udział w posiadaniu ziemi przez małe gospodarstwa jest niewielki. Gdyby spojrzeć np. na Węgry, to użytkowanych rolniczo jest tam 7,768 mln ha. Udział rolnictwa w PKB spadł z 13,7% w 1989 r. do 2.5% w 2009. Zatrudnienie w rolnictwie również zmalało z 8,3% w roku 1996 do 4,6% w 2009, podczas gdy udział całego agrobiznesu był relatywnie wysoki (12–13% w roku 2008). W 2009 r. 72% dopłat rolnych trafiło do 8,6% gospodarstw. Ceny gruntów rolnych na Węgrzech były w 2010 r. 15–20 razy niższe niż w Belgii i Holandii.

Afryka, Ameryka Południowa i Europa znajdują się w grupie kontynentów, gdzie udział w posiadaniu ziemi przez małe gospodarstwa jest niewielki.

Liczba gospodarstw rolnych w Niemczech w latach 1991–2012 spadła natomiast z 541 tys. do 287,5 tys. (w przedziale obszarowym powyżej 5 ha). Dziś 11,7% gospodarstw w przedziale obszarowym 100 ha i więcej posiada 55,9% użytków rolnych w tym kraju. W dodatku w latach 2005–2011 cena 1 ha gruntu rolnego wzrosła tam z 55%, tj. 8692 euro do 13 493 euro. Stawki czynszu dzierżawnego wzrosły w roku 2010 do 261 euro za hektar, co w relacji do roku 2007 daje wzrost o 27%. W regionie Emsland ceny czynszu dzierżawnego wynoszą 1200 euro, podczas gdy lokalni rolnicy określają poziom uzasadniony ekonomicznie na 500–600 euro na hektar.

Małe gospodarstwa w UE

Według danych Eurostat w 2010 r. w UE–27 funkcjonowało 12 mln gospodarstw na powierzchni 170 mln ha użytków rolnych. Odpowiada to ponad 40% powierzchni ogólnej 27 państw Unii, z czego utrzymuje się 25 mln ludzi (9,7 mln AWU). Udział pracy własnej rodzin rolniczych wyniósł 75%, 17% było zatrudnionych na etat, a 8% jako pracownicy sezonowi. Udział w wartości dodanej brutto spośród całości UE–27 (148 mld euro), w 2011 r. generowany przez starą EU–15, wyniósł 83,3%, przy czym ponad 58% przypadło na 3 kraje: Francję, Włochy i Hiszpanię.

Na koniec należy dodać, że subsydiowanie rolnictwa odgrywa istotną rolę: wartość dopłat zanotowana w 2010 r. w 27 krajach EU wyniosła 55,5 mld euro. Wobec braku nowych uregulowań prawnych ograniczających procesy koncentracji ziemi na świecie można się spodziewać, że będą się jeszcze bardziej nasilały.

Dopłaty do materiału siewnego 2019 – złóż wniosek!

Kto może ubiegać się o dotacje, na jakich warunkach?

18 stycznia 2019

Jak prawidłowo prowadzić inseminację świń?

Sztuczna inseminacja wpływa m.in na szybką realizację postępu genetycznego. Zobacz, jak skutecznie przeprowadzić zabieg!

22 stycznia 2019

ASF coraz większym zagrożeniem

Trudna sytuacja hodowców, odstrzały dzików, pomysły na walkę z ASF - to tylko niektóre tematy poruszane podczas wywiadu z prof. Pejsakiem!

12 stycznia 2019