Małe gospodarstwa a światowe procesy koncentracji ziemi

Małe gospodarstwa rolne na świecie produkują większość żywności, robiąc to przy użytkowaniu mniej niż 25% światowych zasobów ziemi. Utrata władania ziemią na rzecz dużych gospodarstw może być zagrożeniem. Ziemia rolna staje się przedmiotem spekulacji i przejmowana jest przez koncerny transnarodowe.

Niekorzystne procesy z punktu widzenia rozwoju zrównoważonego przybrały w ostatnim 30-leciu na sile i wpływają niekorzystnie na możliwości rozwojowe gospodarstw rodzinnych. Charakterystyka władania ziemią przez małe gospodarstwa została zamieszczona w tabeli poniżej.

Władanie ziemią rolniczą na Świecie (tabela opracowana na podstawie FAOSTAT, Land grabbing)
 Grunty rolne (tys. ha)Liczba gospodarstw (tys.)Liczba małych gospodarstw (tys.)Udział małych gospodarstw w całej populacji (%)Grunty rolne w posiadaniu małych gospodarstw (tys. ha)Udział w posiadaniu ziemi rolniczej przez małe gospodarstwa (%)Średnia powierzchnia w grupie gospodarstwa małe (ha)
Afryka1 242 62494 59184 75789,6%182 76614,7%2,2
Azja– Pacyfik1 990 228447 614420 34893,9%689 73734,7%1,6
Chiny521 775200 555200 16099,8%370 00070,9%1,8
Indie179 759138 348127 60592,2%71 15239,6%0,6
Europa474 55242 01337 18288,5%82 33717,4%2,2
Ameryka Łacińska i Karaiby894 31422 33317 89480,1%172 68619,3%9,7
Ameryka Północna478 4362410185076,8%125 10226,1%67,6
Razem5 080 154608 962562 03192,3%1 252 62824,7%2,2

Afryka, Ameryka Południowa i Europa znajdują się w grupie kontynentów, gdzie udział w posiadaniu ziemi przez małe gospodarstwa jest niewielki. Gdyby spojrzeć np. na Węgry, to użytkowanych rolniczo jest tam 7,768 mln ha. Udział rolnictwa w PKB spadł z 13,7% w 1989 r. do 2.5% w 2009. Zatrudnienie w rolnictwie również zmalało z 8,3% w roku 1996 do 4,6% w 2009, podczas gdy udział całego agrobiznesu był relatywnie wysoki (12–13% w roku 2008). W 2009 r. 72% dopłat rolnych trafiło do 8,6% gospodarstw. Ceny gruntów rolnych na Węgrzech były w 2010 r. 15–20 razy niższe niż w Belgii i Holandii.

Afryka, Ameryka Południowa i Europa znajdują się w grupie kontynentów, gdzie udział w posiadaniu ziemi przez małe gospodarstwa jest niewielki.

Liczba gospodarstw rolnych w Niemczech w latach 1991–2012 spadła natomiast z 541 tys. do 287,5 tys. (w przedziale obszarowym powyżej 5 ha). Dziś 11,7% gospodarstw w przedziale obszarowym 100 ha i więcej posiada 55,9% użytków rolnych w tym kraju. W dodatku w latach 2005–2011 cena 1 ha gruntu rolnego wzrosła tam z 55%, tj. 8692 euro do 13 493 euro. Stawki czynszu dzierżawnego wzrosły w roku 2010 do 261 euro za hektar, co w relacji do roku 2007 daje wzrost o 27%. W regionie Emsland ceny czynszu dzierżawnego wynoszą 1200 euro, podczas gdy lokalni rolnicy określają poziom uzasadniony ekonomicznie na 500–600 euro na hektar.

Małe gospodarstwa w UE

Według danych Eurostat w 2010 r. w UE–27 funkcjonowało 12 mln gospodarstw na powierzchni 170 mln ha użytków rolnych. Odpowiada to ponad 40% powierzchni ogólnej 27 państw Unii, z czego utrzymuje się 25 mln ludzi (9,7 mln AWU). Udział pracy własnej rodzin rolniczych wyniósł 75%, 17% było zatrudnionych na etat, a 8% jako pracownicy sezonowi. Udział w wartości dodanej brutto spośród całości UE–27 (148 mld euro), w 2011 r. generowany przez starą EU–15, wyniósł 83,3%, przy czym ponad 58% przypadło na 3 kraje: Francję, Włochy i Hiszpanię.

Na koniec należy dodać, że subsydiowanie rolnictwa odgrywa istotną rolę: wartość dopłat zanotowana w 2010 r. w 27 krajach EU wyniosła 55,5 mld euro. Wobec braku nowych uregulowań prawnych ograniczających procesy koncentracji ziemi na świecie można się spodziewać, że będą się jeszcze bardziej nasilały.

Dobrostan bydła: podstawowe wymagania

Zapewnienie odpowiednich warunków bytowych hodowanym zwierzętom to jeden z priorytetów w rolnictwie. O czym należy pamiętać?

10 marca 2019

Jakość nasienia w sztucznej inseminacji

Jakość nasienia knurów to podstawa w skutecznym rozrodzie trzody chlewnej. Dowiedz się, jakie są zalety sztucznej inseminacji!

15 marca 2019

Kiedy krzyżowanie międzyrasowe jest wskazane?

Są momenty, kiedy krzyżowanie międzyrasowe jest nieuniknione. O czym trzeba jednak pamiętać, rozważając taką hodowlę?

10 marca 2019