Mastitis – cichy wróg stada

Download PDF

Stany zapalne gruczołu mlekowego krów stanowią w dalszym ciągu istotny element, ograniczający efektywność produkcji mleka.

Mastitis jest określeniem zapalenia gruczołu mlekowego. To wieloczynnikowe schorzenie rzutuje na ilość produkowanego przez krowy mleka, jak również na jakość surowca mlecznego.

Redukcja produkcji mleka

zapalenie gruczołu mlekowego

Choroby gruczołu mlekowego wpływają na jakość i ilość mleka.

fot. Fotolia

Mastitis wpływa na zmiany wartości cech fizyko-chemicznych mleka, a tym samym na cechy, nadające znaczeniu temu surowcu w przetwórstwie. Nie ulega wątpliwości, że w największym stopniu konsumenci narzucają konieczność podnoszenia poprzeczki jakościowej dla mleka.

Od hodowców oczekuje się produktu o bardzo dobrej jakości fizyko-chemicznej, mikrobiologicznej i cytologicznej, określonej według norm dla mleka przyjmowanego w skupie, regulowanych przez dyrektywy Unii Europejskiej.

Choroby gruczołu mlekowego utrudniają sprostanie tym normom. To najbardziej powszechne schorzenie w stadach bydła mlecznego. Wpływa negatywnie na opłacalności chowu i hodowli, powodując redukcję produkcji mleka. Pociąga za sobą także spore koszty leczenia. W konsekwencji zaś wiąże się z eliminacją zwierząt ze stada produkcyjnego.

Objawy zapalenia wymienia u krów

Mastitis można rozpoznać po symptomach, wynikających z różnych form zapalenia. Począwszy od zmian w składzie mleka (mikro- i makroskopowe), po widoczne objawy ze strony wymienia, m.in. wzrost jego temperatury, obrzęk i ból.

krowa na łące

Jednym z symptomów mastitis jest wzrost temperatury wymienia

fot. Fotolia

Efektem zapalenia gruczołu mlekowego jest zaburzenie syntezy i rozpad składników mleka, oraz wzrost przepuszczalności naczyń krwionośnych dla wielu elementów krwi. Zmniejsza się poziom cennych komponentów mleka, tj. kazeiny, laktozy i tłuszczu.

Dochodzi do spadku udziału suchej masy. Wzrasta natomiast liczba komórek somatycznych i udział białek serwatkowych, w tym albuminy surowiczej, alfa-laktoalbuminy, beta-laktoglobuliny oraz immunoglobulin.

Nośnik szkodliwych substancji

W rezultacie mleko staje się wydzieliną zapalną, która jest nośnikiem szkodliwych substancji dla cieląt i ludzi. Obecność w niej mikroorganizmów stwarza ryzyko zatruć. Zwiększony poziom albuminy surowiczej może powodować upośledzenie wchłaniania immunoglobulin klasy G1 przez nabłonek jelitowy cieląt.

Wysoki poziom serum albuminy w mleku jest niekorzystny dla człowieka. Białko to należy do czynników, podnoszących ryzyko zachorowań na cukrzycę. Ponadto alfa-laktoalbumina, beta-laktoglobulina oraz serum albumina należą do grupy naturalnych białkowych alergenów pokarmowych.

Największe straty ekonomiczne w stadach bydła mlecznego pociąga za sobą forma utajona mastitis. Przebiega ona jako choroba przewlekła.

Kliniczne i subkliniczne przypadki mastitis wpływają niekorzystnie na cechy reprodukcyjne krów. Wykazano, że występowanie zapalenia gruczołu mlekowego może negatywnie oddziaływać na płodność, gdyż upośledza wydajność rozrodczą przez skrócenie fazy lutealnej.

Kliniczne i subkliniczne objawy mastitis

W zależności od intensywności zaplenia może ono mieć objawy kliniczne lub subkliniczne. Postaci kliniczne występują w formach nadostrej, ostrej, podostrej lub przewlekłej.

Największe straty ekonomiczne w stadach bydła mlecznego pociąga za sobą forma utajona mastitis. Przebiega ona jako choroba przewlekła, nieraz trudna do zdiagnozowania przez brak widocznych zmian. Straty te wiążą się z leczeniem i z prawdopodobieństwem brakownia krów.

Czynniki zapalenia gruczołu mlekowego

Zapalenie gruczołu mlekowego jest złożoną jednostką chorobą, która powstaje na tle infekcyjnym, bądź na drodze niezakaźnej. Wywołuje ją wiele niekorzystnych czynników wewnętrznych i zewnętrznych.Na pierwsze składają się uwarunkowania genetyczne, odporność zwierząt oraz ich fizjologia.

wymiona u krowy

Zdrowotność wymienia decyduje o wydajności krów

fot. Fotolia

W jednym stadzie, gdzie działają te same czynniki zewnętrzne, można znaleźć krowy ze zdrowym gruczołem mlekowym, z zapaleniem jednej ćwiartki wymienia oraz te z chorymi czterema ćwiartkami. Świadczy to o osobniczej odporności organizmu na czynniki chorobotwórcze, a w konsekwencji na stan zdrowotny gruczołu mlekowego.

Czynniki zewnętrzne to całokształt bodźców ze strony środowiska zwierząt. Począwszy od wpływu mikroorganizmów po wpływ człowieka na panujące warunki chowu.

Prosta droga do zapalenia

Wysoka wydajność krów jest cechą pożądaną, zwłaszcza w stadach wysokoprodukcyjnych. To główny cel prowadzonej pracy hodowlanej w sektorze produkcji mleka. Jednak krowy wysokowydajne narażone są w większym stopniu na występowanie mastitis.

Nadmierna eksploatacja zwierząt może prowadzić do osłabienia zwieracza kanału strzykowego, który otwiera drogę bakteriom do gruczołu mlekowego. Drobnoustroje w strzyku, a następnie w zatoce mlekowej mają bardzo dobre warunki do rozwoju.

Sprzyja im temperatura oraz materiał biologiczny w postaci tkanek i mleka. Są one doskonałą pożywką, zawierającą m.in. białko i laktozę. W momencie infekcji bakterie atakują nabłonek gruczołu mlekowego, przez co szybciej ulega on złuszczeniu.

Nadmierna eksploatacja zwierząt może prowadzić do osłabienia zwieracza kanału strzykowego, który otwiera drogę bakteriom do gruczołu mlekowego.

Poza tym, gdy dochodzi do infekcji, białka osocza z układu krwionośnego przenikają do mleka. Prowadzi to do podwyższenia liczby komórek somatycznych, których poziom jest jednym ze wskaźników występowania mastitis.

Mleko z wysoką LKS charakteryzuje się zmniejszoną trwałością, ograniczoną wydajnością przetwórczą oraz zmianami organoleptycznymi. Może mieć również więcej obcych, niepożądanych zapachów.

Pszenica ozima RGT TrefferKup teraz Wysoki i stabilny plon nawet na słabszych stanowiskach

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o