Nowoczesna i wygodna porodówka: jak ją urządzić?

Kojce porodowe muszą stwarzać zwierzętom komfort i zapewniać im bezpieczeństwo. Jak przygotować taką przestrzeń?

Kojce porodowe, w których przebywają zwierzęta, muszą spełniać odpowiednie wymogi, stwarzające komfort i zabezpieczające przed urazami zarówno prosięta, jak i lochy. Od 1 stycznia 2013 r. obowiązują przepisy wzajemnej zgodności (ang. cross compliance), dotyczące dobrostanu zwierząt, w tym świń. Rozporządzenie MRiRW z 15 lutego 2010 r. określa dodatkowo minimalne warunki utrzymywania świń, dokładnie reguluje wszystkie sprawy związane z utrzymaniem loch i prosiąt. Jak zatem wygląda odpowiednio przygotowana porodówka?

W przestrzeni ograniczonej przegrodami należy stworzyć właściwy mikroklimat dla 2 różnych pod względem wymagań cieplnych grup zwierząt. Z jednej strony, dla lochy temperatura komfortu cieplnego oscyluje w granicach 19–21°C, natomiast prosięta po urodzeniu muszą przebywać w temperaturze 31–33°C. Co istotne w przypadku lochy wzrost temperatury powyżej optymalnej skutkuje odczuwaniem przez nią dyskomfortu termicznego. Dochodzi wówczas do zmniejszenia apetytu, co może doprowadzić do nieprawidłowości w procesie produkcji i wydzielania mleka.

porodówka

Nowo narodzone prosięta muszą mieć zapewnioną odpowiednią temperaturę.

Podobne oddziaływanie wysokich i niskich temperatur występuje również w przypadku prosiąt. Oseski po urodzeniu potrzebują temperatury na poziomie 34°C, a w okresie od 4 do 14 dnia życia powinny wynosić od 24°C do 32°C. Jeszcze w 3–4 tygodniu odchowu temperatura komfortu cieplnego loch i prosiąt znacznie się różni. Rozwiązaniem konfliktu cieplnego może być zastosowanie różnego rodzaju przegród zamontowanych na stałe bądź ruchomych.

Porodówka powinna również zapewniać łatwość utrzymania odpowiedniego poziomu higieny.

W kojcu porodowym znajdują się 2 części: sektor przeznaczony dla lochy oraz sektor przeznaczony dla prosiąt. Strefa kojca, w której przebywa locha, musi być wyposażona w koryto do zadawania paszy i poidło automatyczne. Część przeznaczoną dla prosiąt należy wyposażyć w wydzielone, osłonięte miejsce z promiennikiem podczerwieni lub płytą grzewczą. Ponadto prosięta powinny mieć zapewniony stały dostęp do paszy za pomocą karmnika oraz do wody przez poidło.

Porodówka musi być tak zbudowana, aby zapewnić prosiętom swobodny dostęp do karmiącej lochy.

Poidła powinny być zainstalowane na odpowiedniej wysokości, a ich wydajność powinna być dostosowana do szybkości pobierania wody przez zwierzęta. W przypadku loch wydajność poidła musi kształtować się w przedziale 3,5–4,5 litrów wody przepływającej przez urządzenie na minutę. Prosięta zaś wymagają wydajności poidła wynoszącej 0,4–0,5 l/min.

Sektor przeznaczony dla lochy dzieli się na 3 części: żywieniową, legowiskową i gnojową. Fragment kojca, w którym przebywa locha, jest miejscem, gdzie mogą również znajdować się prosięta, np. podczas ssania bądź zwykłego przemieszczania się. Miejsce to nazywamy, ze względu na obecność w tym rejonie prosiąt, sferą kontaktów wzajemnych. Ważnym elementem jest zabezpieczenie prosiąt przed przygnieceniem przez lochę.

Sektor prosiąt nie ma strefy gnojowej, ponieważ zwierzęta oddają kał na całej powierzchni kojca, poza miejscem legowiskowym. Możemy wyodrębnić obszar żywieniowy, gdzie dochodzi do pobierania pokarmu, a także legowiskowy – część z promiennikiem podczerwieni lub matą grzewczą. Locha nie ma możliwości wtargnięcia do sektora prosiąt, które w ten sposób są zabezpieczone przed przygnieceniem.

Rodzaje kojców porodowych

porodówka

Nowością w przepisach jest wprowadzenie obowiązku wydzielenia w kojcu części ze ściółką.

Wyróżniamy kilka rodzajów kojców porodowych. Ze względu na stosowany system odprowadzania czy gromadzenia odchodów możemy podzielić kojce na ściołowe i bezściołowe. Klatki bezściołowe wyposażone są w ażurową podłogę, a gnojowica poprzez kanały gnojowe odprowadzana jest do zbiornika głównego.

Innym rodzajem są kojce mieszane, które łączą cechy klatek ściołowych i bezściołowych, ponieważ wyposażone są zarówno w litą podłogę, jak i system rusztów.

System ściołowy jest jednak korzystniejszy z punktu widzenia dobrostanu zwierząt, ponieważ daje losze możliwość zaspokojenia naturalnych potrzeb behawioralnych do budowy gniazda. Stosowanie rusztu jest natomiast korzystne pod względem ograniczenia kontaktu prosiąt z odchodami, mogącymi zakażać zwierzęta.

Podłogi ażurowe możemy podzielić ze względu na materiał użyty do jego budowy.

Według rozporządzenia prośne lochy i loszki umieszczone w kojcach porodowych powinno się dokładnie wyczyścić i poddać zabiegom przeciwko zewnętrznym i wewnętrznym pasożytom, jeżeli to konieczne. Powierzchnia kojca powinna być na tyle duża, aby zapewnić osobom obsługującym dostęp do zwierzęcia, które musi mieć możliwość naturalnego oproszenia. Porodówka musi być tak zbudowana, aby zapewnić prosiętom swobodny dostęp do karmiącej lochy. Nowością w przepisach jest wprowadzenie obowiązku wydzielenia w kojcu części ze ściółką.

Ciekawą propozycją może być kojec spacerowy, który daje możliwość nieskrępowanego ruchu losze i prosiętom.

Prosięta odsadzane są od lochy nie wcześniej niż w 28 dniu życia, chyba że zagrożone będzie zdrowie lochy lub prosięcia. Istnieje również możliwość odsadzenia prosiąt w 21 dniu życia, pod warunkiem, że zostaną umieszczone w pomieszczeniu, które zostało specjalnie do tego celu przygotowane.

Wytyczne MRiRW stanowią, że minimalna powierzchnia kojca dla lochy w okresie porodu i odchowu prosiąt wynosi co najmniej 3,5 m2. Szerokość otworów w betonowej podłodze szczelinowej musi być nie większa niż 11 mm dla prosiąt oraz do 20 mm w przypadku loch. Szerokość beleczki powinna wynosić co najmniej 50 mm w przypadku prosiąt i 80 mm dla loch.

Rozporządzenie informuje też, że natężenie hałasu w pomieszczeniach dla świń nie powinno przekraczać się poziomu 85 decybeli. Ponadto określa maksymalne stężenia szkodliwych gazów.

Podłoga powinna być sucha, antypoślizgowa i nie powinna powodować skaleczeń. Stosowanie słomy wpływa korzystnie, ponieważ działa ona uspokajająco na lochy, które stają się bardziej uważne podczas kładzenia się.

porodówka

Ważnym elementem w porodówce jest blokada zabezpieczająca, która powstrzymuje lochę przed przygnieceniem prosiąt.

Ważnym elementem konstrukcyjnym jest występowanie blokady zabezpieczającej. Pod tym względem wyróżnić możemy kojce, w których występuje blokada lub jest jej brak. Pierwszy typ kojca bez blokady daje pełną możliwość ruchu losze, natomiast prosięta są chronione dzięki barierkom znajdującym się na ścianach lub posadce. W drugim przypadku ruch lochy będzie ograniczony wzdłuż barierek, a prosięta są zabezpieczone odpowiednimi elementami kojca. Kojce z blokadą posiadają skośnie postawione jarzma. Locha jest ograniczona metalową konstrukcją.

Innym rozwiązaniem obecnie stosowanym są kojce rodzinne. W tym systemie utrzymania w danym kojcu umieszcza się do 3 loch. Każda locha umieszczona jest w oddzielnym jarzmie. Prosięta przebywają natomiast w części wspólnej i mają ze sobą kontakt. Jest to dobre rozwiązanie, ponieważ w momencie przenoszenia prosiąt do warchlakarni zwierzęta znają się, przez co zmniejsza się poziom stresu podczas umieszczenia ich w kojcach grupowych.

Porodówka powinna zapewniać łatwość utrzymania odpowiedniego poziomu higieny.

Ciekawą propozycją może być kojec spacerowy, który daje możliwość nieskrępowanego ruchu losze i prosiętom. W porodówce takiej znajduje się specjalna barierka spacerowa, wzdłuż której porusza się locha, zabezpiecza ona prosięta przed przygnieceniem.

Przykładając dużą uwagę do poruszonych w artykule różnych aspektów optymalizacji warunków przebywania loch i prosiąt w porodówce, możemy mieć większą pewność, że materiał, który przeznaczymy do tuczu, będzie szybko rósł i dobrze wykorzystywał paszę, a lochy przez kilka kolejnych wyproszeń rodzić będą liczne mioty i dobrze będą je odchowywać.

Kwasica u bydła: przyczyny, objawy i postępowanie

Kwasica należy do najważniejszych zaburzeń metabolicznych występujących w stadach krów mlecznych. Jakie są jej przyczyny i objawy?

23 listopada 2016

Choroby płuc u cieląt: jak ograniczyć ich występowanie?

Schorzenia płuc to druga po biegunkach dolegliwość, która może powodować osłabienie cieląt, a nawet ich śmierć. Jak im zapobiegać?

28 listopada 2016

Jak karmić prosięta, gdy stracimy maciorę?

Zdarzają się sytuacje, w których prosięta po porodzie nie mają możliwości przyjmowania mleka matki. Jak w takim wypadku je wykarmić?

22 listopada 2016