Ochrona i ocena zdrowia świń

Ryzyko zdrowotne związane jest z prawdopodobieństwem wystąpienia choroby. Jej konsekwencją jest obniżenie wartości produkcyjnej, hodowlanej lub padnięcie zwierzęcia w wyniku narażenia organizmu na działanie czynników ryzyka.

Do czynników tych zalicza się: zarazki chorobotwórcze i drobnoustroje oportunistyczne, toksyny chemiczne i pochodzenia biologicznego, mutageny, stres środowiskowy związany z transportem i utrzymaniem zwierząt. Istotne są również niedobory składników pokarmowych.

Koncepcja ryzyka zdrowotnego

ochrona zdrowia świń

fot. Fotolia

Prawidłowa ochrona zdrowia świń jest czynnikiem warunkującym produkcyjność trzody chlewnej

W weterynarii koncepcja ryzyka zdrowotnego, oprócz czynników zakaźnych i pasożytniczych, odnosi się coraz częściej do czynników środowiskowych. Koncepcja obejmuje trzy główne grupy problemów: uświadomienie istnienia ryzyka, jego ocenę, oraz sposoby ograniczenia. Wszystkie trzy grupy problemów są wzajemnie ze sobą powiązane.

W przypadku wielu chorób bardzo trudno ustalić czynniki ryzyka. Odnosi się to szczególnie do chorób o długim okresie wylęgania, w których istnieje dużo wektorów ich przenoszenia. Wiąże się to także z chorobami rzadko występującymi.

Choroby o długim okresie wylęgania, często są związane z trudnością ustalenia zależności pomiędzy istnieniem i zadziałaniem czynnika zagrożenia zdrowia, a wystąpieniem choroby. Sytuacje takie obserwuje się przy wystąpieniu niektórych chorób niedoborowych, skażeniach środowiska, chorobach pasożytniczych. Wówczas, gdy objawy lub powikłania pojawiają się dopiero po pewnym czasie.

Czynniki warunkujące ocenę ryzyka

transmisja patogenów

fot. Fotolia

Ochrona zdrowia świń zapobiega rozprzestrzenianiu się patogenów

Przy ocenie ryzyka istotna jest analiza łańcucha epizootycznego. Obejmuje on: źródło zakażenia, zwierzęta podatne na zakażenie oraz zespół czynników środowiskowych. Ów zespół umożliwia kontakt patogenów występujących w źródle zakażenia ze zwierzęciem podatnym.

Znaczenie dla wystąpienia chorób mają także sposoby transmisji patogenów. Pośród nich można wymienić: kontakt bezpośredni zwierząt chorych lub siewców ze zwierzętami zdrowymi, kał, mocz, ślina, krew i mleko. Istotny jest również kontakt pośredni ze środowiskiem chlewni zanieczyszczonym przez patogeny. Wektorem szerzenia się chorób może być również człowiek, ptak, gryzoń czy owad.

Choroby inwazyjne trzody chlewnej

W chorobach inwazyjnych trzody chlewnej, ocena wielkości narażenia na czynnik ryzyka, odgrywa ważną rolę w profilaktyce i przebiegu choroby. W tej ocenie należy wziąć pod uwagę ilość pierwotnych i wtórnych źródeł zakażenia, istnienie zbiorników zarazka, wektorów przenoszenia chorób i dróg transmisji. Uwzględnić należy także zagęszczenie zwierząt w chlewni, stan odporności w stadzie oraz istnienie czynników usposabiających.

W chorobach inwazyjnych trzody chlewnej, ocena wielkości narażenia na czynnik ryzyka, odgrywa ważną rolę w profilaktyce i przebiegu choroby.

Czynniki te będą zwiększać możliwość wystąpienia zarażenia przez wpływ, zarówno na jego źródło oraz poprzez osłabienie odporności zwierząt. Lokalizacja chlewni jest jednym z podstawowych czynników przy ocenie ryzyka chorób i utrzymaniem wysokiego statusu zdrowotnego świń.

Rozprzestrzenianie się patogenów

Obiekty występujące w rejonie dużego zagęszczenia są narażone na przenoszenie chorób zakaźnych z chlewni do chlewni. Uważa się, że odległość od 3 do 5 km jest wystarczająco bezpieczna do ochrony stada przed czynnikami patogennymi szerzącymi się drogą aerogenną oraz przez organizmy żywe tj.: gryzonie, owady, ptaki. Unoszone przez powietrze cząsteczki pyłu lub wody, na których znajdują się chorobotwórcze drobnoustroje, szczególnie wirusy, które wraz z wiatrami mogą być przenoszone na różne odległości i kierunki od źródła.

Patogeny, które mogą być przenoszone drogą powietrzną to: wirusy pryszczycy, choroby Aujeszkyego, grypy świń oraz zespołu rozrodczo-oddechowego. Znaczenie drogi powietrznej w rozprzestrzenianiu się chorób bakteryjnych jest znacznie mniejsze.

choroby zakaźne u świń

fot. AgroFoto (Lukas310)

Osobniki występujące w rejonie dużego zagęszczenia narażone są na przenoszenie chorób zakaźnych z chlewni do chlewni

Przy ocenie możliwości kropelkowego szerzenia się patogenów świń pomiędzy fermami szczególne znaczenie mają: ilość patogenów w wydzielinie z układu oddechowego, możliwość przeżywania patogenu w zawiesinie aerozolowej, minimalna dawka zakaźna dla zwierzęcia.

Transport zwierząt a choroby zakaźne

Środki transportu, wraz z obsługą, stanowią także wysokie ryzyko zawleczenia chorób zakaźnych do ferm. Najbardziej niebezpieczne pojazdy to takie przewożące świnie do zakładów mięsnych, paszowozy oraz takie transportujące leki lub nasienie. Po każdym transporcie pojazdy należy dokładnie umyć oraz zdezynfekować.

Kierowca powinien posiadać specjalne przygotowane buty oraz kombinezon. Przy każdym załadunku lub wyładunku zwierząt rampa powinna być wyczyszczona i zdezynfekowana. Pracownicy ferm nie mogą mieć żadnych kontaktów z innymi świniami, poza swoimi. Na teren obiektu mogą wchodzić po wcześniejszym umyciu się i zmianie odzieży. Wizyty innych ludzi należy ograniczyć do minimum.

Występuje zakaz wpuszczania ludzi, którzy mieli styczność z innymi fermami lub rzeźniami w ciągu ostatnich 3 dni. Niezbędnym zabezpieczeniem przeciwepizootycznym jest ogrodzenie. Umożliwia ono wchodzenie ludzi oraz zwierząt dzikich i domowych na teren ferm. Wówczas mamy pewności, że zapewniona zostanie odpowiednia ochrona zdrowia świń.

Po co obserwować krowy?

Rozpoznawanie naturalnych odruchów i rytuałów zwierząt może być pomocne we wczesnym wykryciu choroby. Dowiedz się więcej!

18 maja 2019

Rasy objęte programem hodowlanym. Szczegółowa analiza!

Czy wiesz, że rasa Pietrain została sprowadzona do Polski jako dar dla Akademii Rolniczo-Technicznej w Olsztynie? Sprawdź więcej!

26 maja 2019

Choroby bydła: co robić, gdy oczy szwankują?

Choć efektywność produkcji zależy od wielu czynników, podstawowym jest status zdrowotny stada. Co zrobić, gdy wystąpią choroby oczu?

25 maja 2019