Odchów prosiąt i punkty krytyczne w tym okresie

Odchów prosiąt i punkty krytyczne w tym okresie

Aby osiągnąć oczekiwane wyniki produkcyjne, bardzo istotny jest prawidłowy odchów świń. Dowiedz się więcej na ten temat!

Jednym z najtrudniejszych etapów produkcji trzody chlewnej niewątpliwie jest odchów prosiąt. Właściwe postępowanie ze zwierzętami zarówno podczas akcji porodowej, jak i w ich późniejszym odchowie, ma bezpośredni wpływ na wyniki ekonomiczne całej produkcji.

Zdarzające się zaniedbania pielęgnacyjne oraz niezapewnienie odpowiednich warunków dobrostanu najczęściej przyczyniają się do wolniejszego wzrostu, a także do zwiększonej liczby upadków prosiąt. Przy stałych kosztach utrzymania lochy ww. czynniki generują niższe zyski z produkcji świń. Aby zminimalizować straty podczas odchowu, należy zapoznać się z informacjami na temat biologii trzody chlewnej oraz zdefiniować problemy mogące wystąpić zarówno w okresie prenatalnym jak

plenność loch

fot. Fotolia

Od tego, ile prosiąt rodzą nasze lochy, zależy opłacalność naszej hodowli.

i okresie odchowu prosiąt.

Okres prenatalny u trzody chlewnej

U świń powstaje kilka do kilkudziesięciu (ok. 28) zygot, w zależności od ilości uwalnianych przez lochę komórek jajowych, co uwarunkowane jest głównie rasą i wiekiem matki. Liczba owulujących komórek jajowych u pierwiastek to średnio od 12 do 16 sztuk, a u wieloródek jest to od 16 do 28 sztuk.

Bruzdkowanie

Dalszy rozwój to bruzdkowanie, gdzie co kilkanaście godzin dochodzi do podwajania liczby komórek zwanych blastomerami. Około 50-56 godzin po zapłodnieniu następuje przejście zygoty (już jako moruli) z jajowodów do macicy. Początkowo źródłem pożywienia dla zarodka są składniki odżywcze zawarte w komórce jajowej, a następie (od ok. 5 do 10 dnia) tą funkcję pełni mleczko maciczne. Tym terminem określana jest wydzielina błony macicznej pobierana na drodze osmozy.

Wytworzenie łożyska

Intensywny wzrost i rozwój płodów następuje po wytworzeniu łożyska, czyli ok. 22 dnia ciąży.

W 3. tygodniu życia wielkość zarodka to ok. 1 cm, a tydzień później 2 cm.

W 49. dniu życia jest to ok. 10 cm. Etap rozwoju prenatalnego trwa średnio 114 dni i kończy się porodem.

Problemy występujące w okresie prenatalnym

Pierwszym problemem, jaki może wystąpić, jest zapłodnienie mniej niż 5 komórek jajowych. Wtedy to, ciałka żółte produkują zbyt małą ilość progesteronu, która jest niewystarczająca do podtrzymania ciąży i powstrzymania wystąpienia nowej rui.

Zamieranie zarodków

Kolejnym problemem jest obumieranie zarodków i płodów. O zamieralności zarodków mówi się do 30. dnia po zapłodnieniu i może ona wynosić nawet 30%. Może być ona wywołana przez szybkie starzenie się plemników i jaj, przy zbyt późnym unasienieniu na skutek zamierania zarodków przed zagnieżdżeniem.

Do zamierania zarodków może dojść przed implantacją (zagnieżdżeniem) w błonie śluzowej macicy.

Przyczyną tego może być podawanie lochom pasz zanieczyszczonych mikotoksynami. Do zamieralności płodów dochodzi między 30. a 115. dniem ciąży i wynosi ona od 10 do 20%. Przyczyną tego zjawiska często jest zbyt mała ilość miejsca w macicy. Odcinek o długości 20-35cm jest optymalną przestrzenią dla płodu. Innym powodem zamierania płodów jest stres, na który jest nastawiona matka np. podczas łączenia loch prośnych przed 40. dniem po pokryciu. W skutek tych wszystkich zaniedbań zamieranie zarodków i płodów może wynieść od 20 do 70%.

Rasa trzody a liczba urodzonych prosiąt

trzoda chlewna

Na średnią ilość urodzonych prosiąt oraz średnią masę ciała wpływają czynniki genetyczne.

Na średnią ilość urodzonych prosiąt oraz średnią masę ciała wpływają czynniki genetyczne tj. rasa lub linia trzody chlewnej. Rasy polskie z największą liczbą prosiąt urodzonych to polska biała zwisłoucha (ok. 11,89 sztuk) oraz wielka biała polska (ok. 11,76 sztuk). Znacznie niższe wyniki osiąga rasa Puławska i jest to ok. 10,93 sztuk.

Coraz częściej stosowane są lochy linii hybrydowych. Osiągają ona bardzo wysokie liczby prosiąt urodzonych (nawet 16,14 sztuk w przypadku loch Naima). Tak duża ilość prosiąt wiąże się niekorzystnym zjawiskiem niższej urodzeniowej masy ciała zwierząt. W przypadku polskich ras masa ciała przy urodzeniu wynosi ok. 1,6 kg (wbp), a w przypadku tak licznych miotów u loch hybrydowych jest to 1-1,3 kg (Naima). Niższa masa ciała przy urodzeniu ma negatywny wpływ na niskie przyrosty dobowe prosiąt oraz na ich przeżywalność podczas odchowu.

Kontrola odchowu prosiąt

Aby w efektywniejszy sposób kontrolować odchów prosiąt należy monitorować następujące parametry:

mleczność loch

Ilość i jakość sutków jest cechą odziedziczalną, dlatego warto zwrócić na tą cechę szczególną uwagę.

  • liczbę prosiąt żywo i martwo urodzonych,
  • mumifikaty,
  • liczbę prosiąt odsadzonych,
  • procent upadków,
  • masę ciała urodzeniową i odsadzeniową,
  • długość okresu odchowu,
  • a także średni przyrost dobowy oraz średnie zużycie paszy.

W przypadku ferm zarodowych u nowonarodzonych prosiąt monitorowana jest również ilość sutków, ponieważ może ona wpłynąć na wybór zwierzęcia do rozrodu. Ilość odchowanych prosiąt, a także ich masa ciała odsadzeniowa są uzależnione od liczby czynnych sutków matki.

Odchów prosiąt wpływa na ekonomię

Na ekonomię produkcji prosiąt niewątpliwy wpływ ma również długość okresu ich odchowu. Termin odłączenia potomstwa od lochy jest zależny od systemu przyjętego przez hodowcę. Zgodnie z obowiązującym prawem europejskim, odłączenie prosiąt od matki może nastąpić najwcześniej w 21. dniu życia osesków, gdy kojce do których są one przemieszczone zostały dokładnie oczyszczone i zdezynfekowane.

Kiedy jest odpowiedni termin?

Odsadzenie najczęściej następuje w 28.-35.-42 dniu życia prosiąt. W terminie średnio wczesnym (28-35 dni) odsadzane są prosięta w fermach towarowych, natomiast w fermach zarodowych najczęściej w wieku 6 tygodni. Prosięta odłączone od matki należy pozostawić w kojcu a następnie przenieść do wychowalni, w której panują odpowiednie dla nich warunki mikroklimatu.

Czym powinniśmy się kierować?

Decydując się na odsadzenie prosiąt, powinno kierować się ich stanem zdrowia oraz średnia masą ciała odchowywanych zwierząt.

Zalecane jest, aby w momencie odsadzenia masa ciała prosiąt wynosiła około 7,5 kg.

Ma to świadczyć o prawidłowym rozwoju przewodu pokarmowego zwierząt i odpowiednim przygotowaniu do zakończenia ssania mleka oraz pobierania wyłącznie suchej paszy.
Odchów prosiąt to okres, w którym zwierzęta narażone są na wiele niebezpieczeństw. W okresie odchowu wyróżnia się 3 momenty krytyczne w życiu prosiąt.

rozród świń

Poród u trzody chlewnej.

Pierwszy okres krytyczny u prosiąt

Sam poród jak i pierwsze 7 dni życia prosięcia, ze względu na niedojrzałość fizjologiczną noworodków, jak i ich wrażliwość na nagłą zmianę warunków środowiskowych, uważane są za pierwszy okres krytyczny podczas odchowu prosiąt.

Po pierwsze: pielęgnacja

Z chwilą narodzin prosięcia, należy przeprowadzić pierwszy zabieg pielęgnacyjny jakim jest oczyszczenie pyszczka i nozdrzy ze śluzu, krwi i łożyska. Ma to na celu udrożnienia dróg oddechowych zwierzęcia. Nowonarodzone prosięta należy starannie wytrzeć do sucha. Zalecane są do tego ręczniki papierowe lub, coraz częściej stosowane na rynku, preparaty osuszająco- dezynfekujące. W systemach ściołowych do tego celu wykorzystuje się zwykłą słomę. Zabieg osuszania, nie tylko ma oczyścić zwierzę, ale także wpływa na utrzymanie prawidłowej temperatury ciała. Masaż podczas wycierania pobudza krążenie krwi w organizmie noworodka.

prosiak

Odchów prosiąt to okres pełen zagrożeń.

Pępowina u prosiąt

W pierwszych chwilach po przyjściu na świat, prosiętom należy również skrócić oraz zdezynfekować pępowinę. Odcięcie sznura pępowiny powinno być wykonane za pomocą ostrych i jałowych nożyczek lub poprzez zmiażdżenie palcami w jego najsłabszym miejscu. Uważa się, że odpowiednia długość pępowiny to około 4-8 cm. Zbyt krótko przycięta lub za długa pępowina stanowi potencjalną drogę zakażenia. Najczęściej stosowanym środkiem wykorzystywanym do odkażenie pępowiny jest jodyna.

Niezbędne zapewnienie ciepła

dogrzewać prosięta

Dogrzewanie pod promiennikiem.

Nowonarodzone prosięta instynktownie zaczynają szukać źródła ciepła i pokarmu. Należy umieścić je pod promiennikiem, gdyż dogrzewanie zabezpiecza je przed wyziębieniem. Zalecane jest sprawdzanie temperatury dla prosiąt (optymalna temperatura to 35-37°C), a także obserwacje zachowania zwierząt w kojcu.

Jak zapewnić prosiakom odporność?

Prosięta rodzą się prawie całkowicie pozbawione odporności, ponieważ budowa łożyska loch uniemożliwia przenikanie przeciwciał z organizmu matki do płodu. Podczas akcji porodowej zalecane jest dosadzanie osesków do sutków, aby wszystkie prosięta z miotu, jak najszybciej pobrały siarę, która wspiera siłę i odporność młodych.

Siara: co to takiego?

Siara zawiera białka odpornościowe (γ-globuliny), które w pierwszych tygodniach życia chronią prosięta przed infekcjami. Skład siary zmienia się bardzo szybko. Zawartość ciał odpornościowych spada o połowę już po 4-6 godzinach od porodu. Tylko w ciągu pierwszych 24 godzin życia, enzymy odpowiedzialne za trawienie białek pozostają nieaktywne, a immunoglobuliny mogą przenikać przez śluzówkę jelit i w niezmienionej formie trafiają do krwioobiegu prosiąt. Produkcja własnych przeciwciał u prosiąt zaczyna się dopiero w około 2-3 tygodniu życia.

Wyrównanie miotów

Karmienie prosiąt przez lochę w pierwszych dniach po porodzie odbywa się bardzo często ( nawet co 1 godzinę). Faza, w której wydzielania mleka jest największe, trwa zaledwie 40-60 sekund. W przypadku dużej liczebności miotów, których liczba prosiąt przewyższa liczbę czynnych sutków matki, przeprowadza się wyrównanie miotów, a także selekcję na osobniki słabsze i mocniejsze. Standaryzacja miotu ma zapewnić jak najlepsze warunki rozwoju dla wszystkich prosiąt.

mamka dla prosiąt

fot. Fotolia

Nadliczbowe prosięta dosadza się do loch mamek.

Nadliczbowe prosięta dosadza się do loch mamek, jednak trzeba pamiętać, że można tego dokonać dopiero po pobraniu przez noworodka siary od swojej matki. Osobniki określone jako słabsze, otacza się większą opieką, a także podaje się im preparaty wzmacniające. Wyrównanie miotów ma również wpływ na lochę, z tego względu, iż pozostawienie im miotu zbyt słabego i niezdolnego do ssania, może doprowadzić do zapalenia listwy mlecznej.

Po zabiegu standaryzacji miotu trzeba obserwować czy u loch mamek nie występują objawy agresji (lochy agresywne lub nietroskliwe eliminuje się ze stada).

Standaryzacja osobników

Różnica wieku między dosadzanymi prosiętami nie powinna być większa niż 2-3 dni. Z tego względu standaryzacji dokonuje się na większych fermach, natomiast na mniejszych jest to często niemożliwe.

Synbiotyki w żywieniu drobiu i trzody chlewnej

Wycofanie antybiotykowych stymulatorów wzrostu wpłynęło na zmianę sposobu postępowania hodowców. Pojawiły się synbiotyki!

6 listopada 2018

Suszona plazma krwi wspomoże zdrowotność prosiąt

Suszona plazma to nie tylko źródło białka, ale też substancji aktywnych zwiększających zdrowotność prosiąt. Co trzeba jeszcze o niej wiedzieć?

5 listopada 2018

Kiedy należy wykonać kastrację prosiąt?

Kastracja prosiąt - kiedy najlepiej ją wykonać i dlaczego wzbudza tak duże emocje? Kto powinien ją wykonać?

17 listopada 2018

Używamy plików cookies, aby poprawić funkcjonowanie strony AgroFakt.pl. Pliki cookies dopasowują treść strony, w tym wyświetlanych reklam, do indywidualnych potrzeb i zainteresowań użytkownika, pozwalają nam również zrozumieć, w jaki sposób korzystasz z naszej strony. Informacje te są udostępniane naszym partnerom, z którymi współpracujemy w zakresie marketingu, reklamy i analizowania ruchu na stronie. Podmioty te mogą je łączyć z innymi informacjami, których im udzieliłeś. Kontynuując korzystanie z AgroFakt.pl bez zmiany ustawień dotyczących cookies wyrażasz zgodę na ich zamieszczanie w Twoim urządzeniu końcowym. Możesz jednak dokonać zmiany ustawień dotyczących cookies w każdym czasie. Dowiedz się więcej

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close