OECD: Źle wydane pieniądze na rolnictwo
Pieniądze na rolnictwo w ramach wsparcia publicznego wydawano na nowym, rekordowym jak dotychczas poziomie. Takie dane wynikają z opublikowanego w poniedziałek 30 października 2023 r. raportu OECD. Zdaniem organizacji konieczne są reformy polityki wsparcia, która w obecnej formie zakłóca zarówno produkcję, jak i rynek żywności.
Pieniądze na rolnictwo to nie tylko bezpośrednie dopłaty skierowane do producentów rolnych. Kryje się tu wiele innych mechanizmów, które w mniej lub bardziej widoczny dla ogółu społeczeństwa sposób wpływają na rynki żywności, na jej dostępność i ceny.
Spis treści
Pieniądze na rolnictwo — ile wydano w ostatnich latach?
Całkowite wsparcie dla rolnictwa w 54 krajach objętych nowym raportem OECD osiągnęło w latach 2020–2022 rekordowy poziom 851 miliardów dolarów amerykańskich rocznie. Przyczyną były starania rządów, które chciały chronić konsumentów i producentów przed skutkami kryzysów i wysoką inflacją. Prawie połowę tego wsparcia rządowego stanowiły cła graniczne i dopłaty do produkcji.
Z tego producenci indywidualni otrzymywali w latach 2020–2022 wsparcie w wysokości 630 miliardów dolarów rocznie. Dla porównania, w latach 2017–2019, czyli przed wybuchem pandemii Covid-19 było to 525 miliardów dolarów rocznie. Ponad połowę tej sumy (333 miliardy dolarów rocznie) zapłacili konsumenci w formie ceł granicznych i innych działań, które podnosiły ceny krajowe powyżej cen referencyjnych. Pozostałą część (297 mld USD rocznie) płacili podatnicy w drodze transferów budżetowych, takich jak dotacje do nawozów i energii elektrycznej, a także płatności zależnych od produkcji lub powierzchni gruntów.
Ten wzrost wsparcia jest prawie 2,5-krotny w porównaniu do dwóch dekad temu. Jednakże nadal pozostaje on w tyle za ogólnym wzrostem produkcji. Wsparcie silnie koncentruje się w kilku dużych gospodarkach produkcyjnych. Są to przede wszystkim: Chiny (36% całkowitego udzielonego wsparcia), Indie (15%), Stany Zjednoczone (14%) i Unia Europejska (13%).
Jak dopłaty wpływają na rynek?
Większość wsparcia wzmacnia istniejące struktury produkcyjne. Ciągłe wsparcie cen rynkowych w wielu krajach, wraz z innymi formami wsparcia, zniechęcają do zmian w systemach produkcji. Tego rodzaju wsparcie zniekształca również rynki międzynarodowe, które pozostają kluczowym mechanizmem łagodzenia skutków nadmiernie niskich lub zbyt wysokich zbiorów.
Jak powiedział sekretarz generalny OECD Mathias Cormann:
Nasz coroczny sztandarowy raport Agricultural Policy and Monitoring Evaluation zapewnia przejrzystość w zakresie charakteru i skali wsparcia rządowego udzielanego sektorowi rolnemu poprzez pomiar subsydiów, taryf celnych oraz wpływu innych form wsparcia wpływających na produkcję i rynek. Takie środki zmieniają handel, inwestycje i lokalizację produkcji, podważając zarówno wartość dostępu do rynku, jak i korzyści płynące z konkurencyjnych rynków i otwartego handlu. Mogą być również szkodliwe dla środowiska, ponieważ często przyczyniają się do pogorszenia jakości wody i niszczenia różnorodności biologicznej. Ponadto mogą zwiększać zużycie zasobów i emisję gazów cieplarnianych. Potrzebne są reformy, aby zapewnić, że wsparcie rządowe dla rolnictwa i innych gałęzi przemysłu nie uniemożliwi nam osiągnięcia naszych globalnych celów klimatycznych”.
Czy pieniądze dla rolnictwa pomogą w walce z negatywnymi skutkami zmian klimatu?
Zmiany klimatu w coraz większym stopniu wpływają na produkcję rolną na całym świecie. To przede wszystkim zwiększona zmienność temperatur i opadów, zakłócenia usług ekosystemowych i spowolnienie wzrostu wydajności. Rolnictwo boryka się z coraz częstszymi i bardziej dotkliwymi ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi, w tym suszami, powodziami, falami upałów i burzami. Niektóre regiony mogą skorzystać z dłuższych okresów wegetacyjnych. Jednakże produkcja w większości obszarów świata musi pilnie dostosować się do mniej korzystnych i bardziej zmiennych warunków wegetacji.
Dlatego rządy 54. krajów uwzględnionych w raporcie przyjęły prawie 600 różnego rodzaju środków na rzecz adaptacji rolnictwa do zmian klimatu. Jednakże konieczne będą dalsze działania, aby wyjść poza planowanie i pilnie przyspieszyć wdrażanie, monitorowanie i ocenę środków adaptacyjnych. Chociaż ogólne wsparcie dla rolnictwa wzrosło to udział środków przeznaczony na usługi ogólne, takie jak innowacje, bezpieczeństwo biologiczne lub infrastruktura, spadł w latach 2020-22 do 12,5% ogólnego wsparcia. Dwie dekady wcześniej było to 16%. Usługi te mają kluczowe znaczenie dla pomocy producentom w dostosowaniu się do nowych i bardziej niekorzystnych warunków klimatycznych, wspierając zrównoważony wzrost produktywności.
Podejścia polityczne na rzecz bardziej odpornego rolnictwa powinny wspierać długoterminową transformację. Będzie ona konieczna w sytuacji gdy istniejące systemy rolne staną się nie do utrzymania.
Jak wspierać rozwój rolnictwa w dobie zmieniających się warunków
OECD przedstawia sześciopunktowy program polityczny mający na celu poprawę odporności rolnictwa i systemów żywnościowych. Jednocześnie zapewni on odpowiednią, przystępną cenowo, bezpieczną i pożywną żywność dla rosnącej światowej populacji. Ponadto zapewni źródła utrzymania w całym łańcuchu wartości żywności, przy jednoczesnym zwiększeniu zrównoważenia środowiskowego sektora:
- Wycofanie środków utrudniających dostosowanie produkcji, takich jak wsparcie cenowe i inne polityki ukierunkowane na określone towary, które zwiększają sztywność systemów żywnościowych.
- Priorytetowe zaangażowanie rządu w zarządzanie ryzykiem w rolnictwie w zakresie informacji, ułatwień i ryzyka katastroficznego.
- Inwestowanie w ukierunkowane interwencje wspierające adaptację do zmian klimatu i przejście sektora na bardziej zrównoważone i odporne rolnictwo i systemy żywnościowe.
- Faworyzowanie środków typu „no-regret” („bez żalu”), które wspierają odporność w szerokim zakresie okoliczności.
- Wzmocnienie systemu wiedzy i innowacji w rolnictwie oraz skupienie się na zrównoważonym wzroście produktywności.
- Zachęcanie do dostarczania dóbr publicznych, takich jak ochrona różnorodności biologicznej lub inne usługi ekosystemowe.
Źródło: oecd.org
Czytaj również: Zagrożenie sadów ze strony owocówki jabłkóweczki rośnie
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
