Pełnotłuste nasiona soi jako składnik diet

Pełnotłuste nasiona soi jako składnik diet

Czy obecna niestabilna sytuacja na polskim rynku pasz przekona hodowców do wykorzystywania nasion soi w diecie zwierząt?

Ze względu m.in. na niestabilną sytuację na rynku pasz oraz oferowane przez polski rząd dopłaty do upraw roślin wysokobiałkowych uzasadnione stają się próby uprawy soi w warunkach krajowych oraz szersze wykorzystanie jej nasion w żywieniu zwierząt. Jak możemy zatem wprowadzić soję do diety drobiu, świń czy bydła?

Co nam da wykorzystywanie soi?

Zwiększenie areału uprawy soi w Polsce miałoby korzystne następstwa w postaci przynajmniej częściowego uniezależnienia się od dostaw surowca z zagranicy (co roku sprowadza się do Polski ok. 2 mln ton śruty sojowej), co mogłoby spowodować obniżenie cen białkowych komponentów pasz.

Szczegółowe zalety i wady pełnotłustych nasion soi jako materiału paszowego omówione zostały w jednym z poprzednich artykułów. W niniejszym opracowaniu rozwinięto te informacje poprzez podanie praktycznych przykładów zastosowania tej paszy w żywieniu świń, drobiu i bydła.

Nasiona soi oraz produkty powstałe w wyniku ich przetwarzania mogą być szeroko stosowane w żywieniu zwierząt monogastrycznych.

Nasiona soi oraz produkty powstałe w wyniku ich przetwarzania mogą być szeroko stosowane w żywieniu zwierząt monogastrycznych. W żywieniu świń i drobiu stanowią bowiem uzupełnienie wartości biologicznej białka roślin zbożowych. Pełne wykorzystanie nasion soi przez zwierzęta monogastryczne ograniczone jest przez zawartość substancji antyodżywczych. Pomimo że świnie są mniej wrażliwe na czynniki antyżywieniowe niż drób, konieczne jest także poddawanie nasion obróbce termicznej przed ich skarmianiem.

soja

Ogrzewanie nasion soi pozwala zwiększyć wachlarz wykorzystania ich jako źródła białka zwłaszcza u młodych zwierząt oraz u świń wysokomięsnych. (Foto: Anna Słowińska)

Zabiegi termiczne (ekstruzja, ekspandowanie, toastowanie) eliminują większość substancji antyżywieniowych (m.in. aktywność inhibitorów proteaz i lektyn). Dochodzi także do zniszczenia mikroorganizmów patogennych. Ponadto soja poddana hydrotermicznym zabiegom cechuje się zwiększoną strawnością, przyswajalnością składników pokarmowych i smakowitością. Nasiona po obróbce można głównie wykorzystać przy sporządzaniu mieszanek presterter i starter.

Czy na pewno soja jest dobra dla zwierząt?

Wśród producentów trzody chlewnej istnieje pogląd, że wysokie ilości (nieprzetworzonych) nasion soi w mieszankach mogą być czynnikiem obniżającym pobranie paszy oraz przyrosty świń, a nawet pogorszającym walory smakowe mięsa. Ogrzewanie nasion soi pozwala zwiększyć wachlarz wykorzystania ich jako źródła białka zwłaszcza u młodych zwierząt oraz u świń wysokomięsnych. Po obróbce termicznej nasiona soi są bowiem bardzie smaczne oraz wykazują wyższą strawność. Stąd też są surowcem preferowanym w żywieniu świń bez względu na ich wiek. Ogólnie można powiedzieć, że zwierzęta dorosłe (lochy prośne oraz tuczniki powyżej 50 kg masy ciała) oraz charakteryzujące się niższym potencjałem produkcyjnym wykazują wyższą tolerancję na nasiona soi. Należy jednak podkreślić, że najbardziej odporne na czynniki antyżywieniowe są lochy prośne. W grupie tej nie odnotowuje się negatywnych skutków podawania pełnotłustych nasion soi, a nawet można stwierdzić wyższą przeżywalność płodów. Zalecenie dotyczące poziomów stosowania pełnych nasion soi w żywieniu świń podano w tab. 1. Zostały one wzięte pod uwagę przy układaniu przykładowych receptur mieszanek pełnoporcjowych zawartych w tab. 2.

Tab. 1. Orientacyjne zalecenia stosowania pełnych nasion soi dla świń (% udziału w mieszance)
Grupa technologicznaSoja ekstrudowana / ekspandowanaPoekstrakcyjna śruta sojowaPoekstrakcyjna śruta rzepakowa
Warchlak10 do 12do 202
Warchlak (2 okres odchowu)10 do 12do 202
Tucznik do 50 kg10 do 12bez ograniczeń8
Tucznik do 70 kg10 do 12bez ograniczeń8 do 10
Tucznik do uboju10 do 15bez ograniczeń10 do 12
Locha prośna10bez ograniczeń1 do 2
Locha karmiąca10 do 15bez ograniczeń10 do 15

 

Tab. 2. Przykłady mieszanek dla świń z udziałem pełnotłustych nasion soi
KomponentWarchlak do 30 kgGrower tucznik do 70 kg (800 g przyrostu)Finisher tucznik do 110 kg (800 g przyrostu)Locha prośnaLocha karmiąca
Jęczmień3045,0946,3643,631
Pszenica36,920291033,43
Owies3510
Soja nasiona101212812
Śruta rzepakowa 0024810
Śruta sojowa (42–46% b.o.)1714
Olej rzepakowy11
Inne (w tym premiks)4,13,913,643,43,57

Ogólne zalecenia dotyczące zastosowania nasion soi w żywieniu drobiu podają, że może ona stanowić do 15% udziału mieszanki w przypadku młodych kurcząt brojlerów do 4 tyg. życia, natomiast po tym okresie ptaki mogą być żywione dietą z udziałem tego komponentu paszowego do 20% mieszanki treściwej. Praktyczne przykłady receptur mieszanek dla drobiu z udziałem pełnotłustej soi zamieszczono w tab. 3.

Tab. 3. Przykłady mieszanek dla drobiu z udziałem pełnotłustych nasion soi
KomponentStarter kurczęta brojleryGrower kurczęta brojleryFinisher kurczęta brojleryNioski
Pszenica22151240,25
Kukurydza32,1142,1244,626
Soja nasiona15202016
Poekstrakcyjna śruta sojowa2517177
Olej rzepakowy223
Fosforan dwuwapienny1,91,81,71,5
Kreda pastewna0,350,350,27,8
NaCl0,350,380,370,33
Premiks1111
L-Lizyna0,060,130,02
DL-Metionina0,230,220,130,1

Ze względu na zawartość nienasyconych kwasów tłuszczowych w nasionach soi przechowywanie (magazynowanie) mieszanek z udziałem tego surowca jest utrudnione (zwłaszcza w okresie letnim) i wymaga stosowania antyutleniaczy. Z tych względów także w praktyce przy bezpośrednim skarmianiu w gospodarstwie zalecane jest mielenie nasion soi bezpośrednio przed podaniem.

soja

Koszt wyprodukowania mieszanki pełnoporcjowej to decydujący czynnik o intensywności wykorzystania nasion soi w żywieniu świń i drobiu.

Ile kosztuje przygotowanie paszy z nasion soi?

Koszt wyprodukowania mieszanki pełnoporcjowej to czynnik decydujący o intensywności wykorzystania nasion soi w żywieniu świń i drobiu. Przy dużej dysproporcji cen nasion oraz poekstrakcyjnej śruty sojowej opłacalność stosowania nasion staje się uzasadniona. W mieszankach zastąpienie poekstrakcyjnej śruty sojowej nasionami soi, przy utrzymaniu stałego poziomu białka, wymaga większej ilości nasion. Przy optymalizacji mieszanek (zwłaszcza o podwyższonym poziomie energii) należy uwzględnić również koszty ewentualnego natłuszczania pasz. W przypadku konieczności dodatku oleju (tłuszczu) do pasz wydaje się bardziej opłacalnym zastosowanie pełnotłustych nasion soi.

Nasiona soi a żywienie bydła

Najmniej problemów nastręcza wykorzystanie nasion soi w żywieniu bydła, szczególnie dorosłego. Po zabiegu tostowania praktycznie pasza ta traci prawie wszystkie ograniczenia stosowania i w dawkach pokarmowych może być traktowana jako pełnoprawny zamiennik klasycznego dwuskładnikowego zestawu zboże+śruta poekstrakcyjna. Dzieje się tak, gdyż w porównaniu z produktem ubocznym z olejarni soja zawiera znacznie więcej energii (podobieństwo do energetycznych zbóż), przy całkiem jeszcze sporej zawartości białka (patrz tab. 4).

Tab. 4. Porównanie wartości pokarmowej dla bydła (wg INRA) pełnych nasion soi i uzyskanych z nich śrut poekstrakcyjnych
PaszaJPM/kgJPŻ/kgBTJN g/kgBTJE g/kg
Nasiona soi1,31,29238157
Poekstrakcyjna śruta 461,051,04315222
Poekstrakcyjna śruta 481,061,05331229
Poekstrakcyjna śruta 501,061,06346238

Dzięki opisanym właściwościom odżywczym całych nasion soi w żywieniu wysokowydajnych krów mlecznych i intensywnie opasanych bukatów bardzo dobrze uzupełniają one typową dla warunków Polski dawkę pokarmową opartą na kiszonce z kukurydzy i z przewiędniętej trawy (patrz tab. 5).

Tab. 5. Przykłady dawek pokarmowych dla wysokowydajnego bydła z zastosowaniem pełnotłustych tostowanych nasion soi
Pasza kg/dz.Krowa mleczna HF, 40 kg mleka/dz.Opas Limousine 18 miesięcy, 540 kg m.c., przyrost 1400 g
Kiszonka z kukurydzy42,514,5
Kiszonka z przewiędniętych traw108
Tostowane nasiona soi52
Kreda pastewna0,270,08

Przeżuwacze i zwierzęta monogastryczne w systemie intensywnym

Przeżuwacze i zwierzęta monogastryczne mogą być żywione w systemie intensywnym. Przeczytaj w jaki sposób to robić, aby poprawić dobrostan zwierząt

11 października 2017

Jak zadbać o zwierzęta monogastryczne i przeżuwacze

Dobrostan zwierząt można wspierać przemyślanym żywieniem. Przeczytaj, jak karmić zwierzęta monogastryczne i przeżuwacze w systemie mieszanym i ekstensywnym

11 października 2017

Dobrostan zwierząt gospodarskich – jak go wspierać poprzez żywienie?

W planowaniu systemu żywienia należy spełnić wymogi związane z naturalnymi potrzebami wynikającymi z zachowań żywieniowych konkretnych gatunków zwierząt.

11 października 2017

Kontynuując przeglądanie strony, wyrażasz zgodę na używanie przez nas plików cookies. więcej informacji

Aby zapewnić Tobie najwyższy poziom realizacji usługi, opcje ciasteczek na tej stronie są ustawione na "zezwalaj na pliki cookies". Kontynuując przeglądanie strony bez zmiany ustawień lub klikając przycisk "Akceptuję" zgadzasz się na ich wykorzystanie.

Zamknij