Ruszt czy ściółka – wybór nigdy nie jest jednoznaczny

Download PDF

W produkcji trzody chlewnej istnieją różne systemy utrzymania świń. W chowie intensywnym systemy te możemy podzielić na: bezściółkowe i ściółkowe oraz połączanie tych dwóch technologii jako system kombinowany. Zastanówmy się zatem – ruszt czy ściółka?

Każdy system utrzymania powinien posiadać minimalne warunki bytowe zwierząt, aby świnie miały zapewnioną odpowiednią przestrzeń życiową czyli możliwość: swobodnego poruszania się, leżenia, kładzenia, a także kontaktu z innymi osobnikami.

Jaka słoma na ściółkę

W systemie ściółkowym wyróżniamy:

  • płytką ściółkę,
  • głęboką ściółkę,
  • technologię opartą na posadzkach samoczyszczących.

Najczęściej zastosowanym materiałem ściółkowym jest słoma. Technologia ściółkowa umożliwia zwierzętom naturalne zachowanie – rycie. Najlepszą słomą do ścielenia jest słoma żytnia, ponieważ posiada dużą chłonność wilgoci. Nie powinno stosować się słomy jęczmiennej oraz owsianej, ponieważ powodują większą emisję amoniaku, który jest szkodliwy dla układu oddechowego świń, jak i również dla pracowników. Słoma stosowana do ściołu stanowi również uzupełnienie dawki pokarmowej we włókno pokarmowe, która wspomaga funkcje trawienne przewodu pokarmowego świń. Produktem ubocznym w systemach ściołowych jest obornik.

Płytka ściółka

Płytka ściółka w chlewni

Ruszt czy ściółka? Wybór musi być przemyślany, ponieważ wpływa na dobrostan zwierząt

fot. Adobe Stock

W systemie płytkiej ściółki obornik należy usuwać codziennie, a świeżą słomę należy ścielić mechanicznie lub ręcznie. Wadą systemu jest duży nakład pracy ludzkiej. Technologia ta może być stosowana we wszystkich grupach świń, ale najczęściej znajduje zastosowanie w porodówce i w odchowalni. Rozwiązanie tego systemu spotkać można zwłaszcza w małych gospodarstwach rodzinnych, rzadziej stosują ją duże fermy.

Głęboka ściółka

System utrzymania na głębokiej ściółce charakteryzuje się nawarstwianiem słomy i osiągnięcia grubej ściółki o wysokości między 20, a 100 cm. Materiałem ściołowym jest najczęściej słoma w balotach lub w dużych kostkach. Rozrzuca się ją w kojcach za pomocą ładowarki czołowej lub widlaka. Najczęściej system ten stosuje się w tuczarniach, jak i warchlakarniach. Kojec grupowy w opisywanym systemie utrzymania dzieli się na strefę ściółkową oraz strefę żywieniową, która zbudowana jest z podwyższonego podestu żywieniowego, do którego prowadzą schodki. Schodki nie powinny posiadać ostrych kantów, aby nie kaleczyły świń. Ściółka powinna być tak dostarczana, aby strefa legowiskowa była sucha. Obornik z kojca usuwa się po zakończeniu tuczu. Zaletą tego systemu jest wysoka ciepłochronność i niskie nakłady pracy ludzkiej. Natomiast wadą jest potrzeba posiadania dużej ilości słomy. System ten może być stosowany w nowych budynkach lub w budynkach zaadoptowanych.

Posadzki samoczyszczące

Kojce, w których funkcjonują posadzki samoczyszczące charakteryzują się dużym stopniem nachylenia posadzki (8-10°) w kierunku części gnojowej. Słomę umieszcza się w części legowiskowej w tzw. koszach zasypowych. Stosowanie tego rozwiązania pomaga zwierzętom pobierać i rozprowadzać słomę.

Tworzący się obornik, w efekcie poruszania się zwierząt i odpowiedniego nachylenia posadzki, przemieszcza się w sposób samospławialny do kanału gnojowego.

Stamtąd usuwa się go później ręcznie lub mechanicznie za pomocą zgarniaków. Obornik powinien być usuwany z kanału gnojowego co 2 dni, aby w ten sposób zmniejszyć stężenie szkodliwych gazów. System ten stosuje się również w grupowych utrzymaniach zwierząt.

Ściółka czy może… ruszt

Podłoga rusztowa w chlewni

Podłoga rusztowa oznacza mniejszy nakład pracy człowieka

fot. Adobe Stock

System bezściółkowy stosuje się najczęściej na dużych fermach, zajmujących się produkcją trzody chlewnej. Hodowcy/producenci wybierają ten system utrzymania ze względu na mniejsze nakłady pracy w stosunku do wyżej opisanych systemów utrzymania (brak konieczności usuwania obornika oraz ścielenia słomą). Posadzki stosowane w technologii bezściółkowej dzielą się na: pełne (wykonane zazwyczaj z betonu i z plastiku) oraz ażurowe (wykonane z betonu, i z plastiku lub żeliwa) nazywane potocznie podłogami rusztowymi. Płyty powinny być suche, nie mogą być zbyt gładkie, ani zbyt szorstkie.

Szczeliny w posadzkach ażurowych nie powinny być ostre, aby nie dochodziło do okaleczeń racic i raciczek świń. Odstępy między szczelinami powinny być dostosowane do poszczególnych kategorii zwierząt. Dla tuczników preferowane są podłoża wykonane z betonu, a dla prosiąt i warchlaków posadzki wykonane z materiału ciepłochronnego np. plastiku. Ponadto materiał powinien być odporny na środki dezynfekcyjne. Negatywnym skutkiem systemu utrzymania bezściołowego są urazy kończyn oraz problemy z zachowaniem odpowiednich warunków środowiskowych.

Technologia mieszana

Ze wszystkich możliwości stosowania technologii produkcji trzody chlewnej można wymienić również podłogi kombinowane. W takich podłogach posadzki w części są pełne, a w części ażurowe (technologia mieszana). Podłoża kombinowane mogą być również ścielone. Słoma powinna być odpowiedniej długości, aby nie zatykała szczelin w podłodze. Ten rodzaj utrzymania zwierząt znajduje swoje praktyczne zastosowanie we wszystkich grupach technologicznych świń. Gospodarstwa posiadające gleby ciężkie, małą ilość słomy oraz prowadzące intensywną produkcję świń, powinny wybierać bezściołowe utrzymanie trzody chlewnej. Produktem ubocznym tego typu technologii jest gnojowica. Wkład inwestycyjny przy wyborze chlewni bezściołowej jest większy niż w przypadku zastosowania systemu ściołowego. Gospodarstwa drobnotowarowe posiadające gleby lekkie powinny wybierać chów ściółkowy.

Ściółka i ruszt, czy na tym koniec?

Gospodarstwa produkujące trzodę chlewną muszą również posiadać płyty obornikowe oraz zbiorniki na gnojowicę i gnojówkę. Rodzaj i wielkość obiektów do składowania i przechowywania odchodów zwierzęcych zależy od:

  • systemu utrzymania zwierząt,
  • ilości ścielenia słomy,
  • okresu przechowywania odchodów.

W chowie ściółkowym hodowca/producent musi dysponować płytą obornikową, a także zbiornikiem na gnojówkę. Chlewnie specjalizujących się w systemach bezściółkowych produkują gnojowicę (sieczka słomy, woda, kał oraz resztki paszy). Dlatego w gospodarstwach powinny znajdować się szczelne zbiorniki, które ograniczają emisję szkodliwych gazów.

Rozwóz gnojowicy na pole

Płynne nawozy naturalne można wykorzystać w celu nawożenia upraw

fot. Adobe Stock

Chów bezściółkowy najczęściej prowadzi się na fermach wielkotowarowych charakteryzujących się dużą ilością zwierząt, a co z tym się wiąże, z dużą produkcją gnojowicy. Pojawiającym się problemem jest jej przechowywanie, a następnie zagospodarowanie (nie odpowiednie składowanie, jest powodem zakażenia wód i gleb). Skład gnojowicy często jest zmienny i zależy od:

  • gatunku i wieku zwierząt,
  • systemu żywienia i utrzymania,
  • ilości zużywanej wody tzw. wody technologicznej.

Przyjmuje się, że jedna dorosła świnia produkuje ok. 45 kg kału i moczu na dobę. Gnojowicę można z utylizować na różne sposoby. Jednym z nich jest stosowanie gnojowicy na użytki rolne jako nawóz naturalny. Drugim sposobem jest produkcja biogazu, który następnie jest przetworzony na energię cieplną lub elektryczną. Z gnojowicy można również produkować kompost.

W gospodarstwach czynności, które są pracochłonne i uciążliwe tj. zadawanie paszy czy usuwanie odchodów powinny być zmechanizowane. Automatyzacje stosuje się nie tylko aby zwiększyć wydajność pracy, ale również poprawić warunki panujące w chlewni. 

Wybór: ściółka czy ruszt a dobrostan zwierząt

Wybór podłogi rusztowej czy ściołowej jest istotnym czynnikiem decydującym o dobrostanie świń. W starych chlewniach wybór ten uzależnia się od: istniejącej konstrukcji obiektu, od techniki zadawania pasz i usuwania odchodów. W obiektach modernizowanych lub stawianych od nowa, warto posłużyć się takimi technologiami utrzymania trzody chlewnej, które przede wszystkim uwzględnią dobrostan świń, a także funkcjonalność pracy człowieka.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 4 / 5. Liczba głosów 4

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o