Sylwester na wsi: dawniej i dziś

Huczne zabawy, tańce do białego rana, sztuczne ognie – tak wygląda sylwester dziś. A jak było kiedyś?

Huczne zabawy, tańce do białego rana, sztuczne ognie – tak wygląda sylwester dziś. Również na wsi. A jak było kiedyś?

Współcze­śnie stary rok kończy się hucznymi zabawami. Jednak w Polsce ta tradycja jest stosunkowo młoda. Zabawy i hulanki sylwestrowe jeszcze w XIX w. należały do rzadkości. Znacznie starsze od nich są zwyczaje ludowe. W tradycji ludowej w ostatni dzień roku skupiano się przede wszystkim na zapewnieniu sobie i swojej rodzinie szczęścia, zdrowia, obfitości i bogactwa w nadchodzącym roku. Wierzono bowiem,  że sylwester zapowiada cały kolejny rok.

Sylweste_kulig

Dobra zabawa w sylwestra wróżyła pomyślność w Nowym Roku.

Wróżby i magiczne czynności

Wierzono, że obfite zapasy w spiżarni, suto zastawiony stół, odświętna odzież oraz określone czynności zapewnią domownikom dostatek i szczęście w przyszłym roku. Magicznych czynności było wiele. Aby w nowym roku nie zabrakło wody i ognia, należało w sylwestra mieć w konwi czystą, świeżą wodę, a w domu płonący ogień. W kieszeniach powinny pobrzękiwać monety, by przyciągnąć do siebie bogactwo. Urodzaj i dobre plony miało zapewnić obsypywanie się owsem. Podobnie wyniesienie na pole słomy  z bożonarodzeniowych dekoracji. Wykorzystywano ją również do obwiązywania drzew owocowych, żeby obficie obrodziły. W sylwestra nie można było zajmować się sprzątaniem, a szczególnie wymiatać śmieci, aby nie wymieść szczęścia z domu.

Sylwester na dawnej polskiej wsi to też czas wróżb matrymonialnych, na wzór Andrzejkowych. Powodzenie pannom miało zapewnić założenie (choćby jednego elementu) nowej garderoby. Na niektórych wsiach praktykowany był również zwyczaj przebierania się za Stary i Nowy Rok, a także przeganiania starego roku odgłosem kołatek. W wielu domach pieczono ponadto małe chlebki i bułeczki zwane bochniaczkami lub Szczodrakami. Obdzielano nimi domowników i bydło, aby  zapewnić pomyślność w gospodarstwie.

Sylwester

Zwyczaj robienia żartów w noc sylwestrową zachował się do dziś, choć obecnie figle są bardziej niewinne.

Żarty i figle

Żegnanie starego i witanie nowego roku zawsze urozmaicone było żartami i figlami. Wóz, pług i brony na dachu chałupy, dyszel, słoma lub grochowiny w kominie, wrota i furtki wyniesione daleko w pola, rozebrane płoty, zadrutowane drzwi wejściowe – to wszystko mogło przytrafić się gospodarzom w sylwestrową noc. Zwłaszcza jeśli w domu były panny na wydaniu. Powszechnym zwyczajem było też malowanie okien wapnem, a nawet smołą. Za te psoty, często uciążliwe nie można się było jednak obrażać.

Zwyczaj robienia żartów w noc sylwestrową zachował się do dziś, choć obecnie figle są bardziej niewinne. W niektórych regionach Polski wciąż praktykuje się zwyczaj zatykania słomą kominów, malowania okien wapnem, czy wynoszenia w pole narzędzi rolniczych.

Sylwester_fajerwerki

Dzisiejszy sylwester na wsi niewiele różni się od zabaw w mieście.

Życzenia

Dobrobyt i obfitość miały zapewnić także życzenia. Składali je sobie domownicy, przybywali z nimi kolędnicy, a w niektórych regionach przebierańcy zwani drabami. Mawiano, że „tam, gdzie drab przybędzie, tam szczęście będzie”. Draby, wędrujące pojedynczo lub w parach, przynosiły „dar słowa” i za to otrzymywały rozmaite podarunki. Najczęściej częstowano przybyszów ciastem, wędlinami lub specjalnie wypiekanym chlebem.

Dzisiejszy sylwester na wsi niewiele różni się od tych spędzanych w miastach. Tańce, toasty i petardy o północy, a dla niektórych – podobnie jak przed laty – udział w dziękczynnej Mszy świętej. Co pozostało z dawnej tradycji? Warto się nad tym zastanowić, bo koniec starego i początek nowego roku to także czas na podsumowania, refleksję, chwilę zadumy nad tym, co odeszło do historii. Również w kontekście naszego dziedzictwa kulturowego.

Nabór wniosków PROW: jakie działania ruszą na początku 2017?

Jakie programy pomocowe w ramach PROW będą uruchomione dla rolników w I i II kwartale 2017 r. w ARiMR?

11 stycznia 2017

PROW 2014-2020: 60 miliardów zł do rozdania!

Mamy nowe informacje dotyczące PROW 2014-2020 w tym roku. Do połowy roku zostaną uruchomione wszystkie działania na lata 2014-2020!

20 stycznia 2017

Sprzedaż ziemi rolnej: chwilowy zastój w obrocie

Czego możemy spodziewać się w najbliższym czasie na rynku ziemi rolniczej? Specjalnie dla agrofaktu wypowiadają się eksperci!

12 stycznia 2017