Przyspieszony czy tradycyjny system odchowu cieląt

Download PDF

Systemy odchowu cieląt charakteryzują się znaną i powszechnie stosowaną praktyką, ze względu na konieczność uzyskania swoistej odporności biernej przez noworodka, jest jak najszybsze napojenie go zdojoną od matki lub pochodzącą od innej krowy siarą.

Pobrane z nią przeciwciała chronią narażony na infekcje młodziutki organizm, gwarantując zachowanie zdrowia w pierwszych dniach życia. Okazuje się jednak, że także dalsze postępowanie z cielęciem, w późniejszym okresie odpajania preparatami mlekozastępczymi, jest równie ważne. Systemy odchowu cieląt są istotne w kontekście pielęgnacji, wypasu i zdrowotności cielaków.

Liczy się technika

Odpowiednie pobranie składników pokarmowych z pójła podczas okresu przedodsadzeniowego wpływa na fenotypową ekspresję genów odpowiedzialnych za wysoką wydajność mleczną. W tym czasie następuje, nie do zastąpienia w późniejszym okresie, nabranie przez tkanki (w tym przede wszystkim gruczołu mlekowego, ale także np. wątroby) zdolności do prowadzenia metabolizmu na bardzo wysokim poziomie, adekwatnym do posiadanego potencjału genetycznego. Niebagatelne jest też uzyskanie w tym czasie przez organizm utrzymującej się przez całe życie sprawności przewodu trawiennego i układu odpornościowego. Ten pogląd dotyczący ogromnej roli i wpływu żywienia w pierwszych tygodniach życia na dalsze funkcjonowanie organizmu pochodzi z medycyny ludzkiej. Znany jest jako tzw. „programowanie żywieniowe (metaboliczne)”.

Dla zrozumienia tej koncepcji najlepiej przytoczyć wypowiedź prof. dr. hab. n. med. Piotra Sochy (ordynatora oddziału Gastroenterologii, Hepatologii i Zaburzeń Odżywiania Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie). – Mówiąc w sposób najprostszy, programowaniem żywieniowym nazywamy wpływ czynników żywieniowych działających w okresie krytycznym na metabolizm organizmu i zdrowie w wieku dorosłym. Okresy „krytyczne” to czas szybkiego rozwoju tkanek i narządów. Są wówczas podatne na trwałą modyfikację wybranych procesów metabolicznych. Szczególnie wrażliwy na taki „programujący” wpływ jest organizm szybko rozwijającego się płodu i niemowlęcia.

Zmiana poglądów

systemy odchowu cieląt

Odpowiednie żywienie cieląt w początkowym okresie wpłynie na późniejsze wyniki produkcyjne.

Przeniesienie idei programowania metabolicznego do odchowu cieliczek wywołało zmianę zasad ich odpajania preparatem mlekozastępczym i żywienia paszami stałymi. W poprzednich latach obowiązywały zupełnie inne poglądy, w myśl których w pierwszych 2 miesiącach życia cielęta żywione były oszczędnie, z założeniem możliwości kompensacyjnego nadrobienia wzrostu i rozwoju organizmu w późniejszym czasie, w którym pobierał on dawkę pokarmową o wyższej zawartości białka i energii. Wedle najnowszych poglądów system ten opiera się jednak na błędnych założeniach – kompensacja ma owszem miejsce, ale dotyczy przede wszystkim wzrostu masy ciała, głównie na drodze zwiększonego otłuszczenia. Natomiast czas zdobywania sprawności metabolicznej tkanek i narządów przemija bezpowrotnie. Serce, płuca, jelita, wątroba czy wymię, jeżeli nie „nauczą” się działać sprawnie w pierwszych 8–10 tygodniach życia. Drugiej szansy na to już nie otrzymują.

Czym są systemy odchowu cieląt?

Wychodząc z założeń koncepcji programowania żywieniowego, wprowadzone zostały systemy odchowu cieląt Polega on na znaczącym zwiększeniu dziennego spożycia preparatu mlekozastępczego (z ok.0,5–0,6 kg do 0,8 kg s.m./dz./szt.). Skutkuje to wyższymi przyrostami dziennymi i większą masą przy odsadzeniu, tj. w wieku 63 dni (patrz tab. 1). Intensyfikacja odpajania dotyczy szczególnie pierwszych 30 dni życia – w tym czasie cielę powinno wypijać 7–8 l pójła zawierającego w 1 l ok. 150 g rozpuszczonego preparatu. Warto również zwrócić uwagę na fakt, że wedle obecnie panujących opinii, zawartość tłuszczu w takim preparacie mlekozastępczym powinna wynosić ok. 18% (białka 20%). Wcześniejsze zalecenia sugerowały wyższą koncentrację – równą 20%.

Systemy odchowu cieląt tabela 1

Porównanie programów żywienia ograniczonego i przyspieszonego wzrostu z wykorzystaniem preparatu mlekozastępczego (Trouw Nutrition, Oficjalny dokument Life Start)
Tab. 1. Porównanie programów żywienia ograniczonego i przyspieszonego wzrostu z wykorzystaniem preparatu mlekozastępczego (Trouw Nutrition, Oficjalny dokument Life Start).


Aby w pełni wykorzystać genetyczny potencjał wzrostu i rozwoju cieliczek, obok odpowiedniego pojenia preparatem mlekozastępczym, od 4 dnia życia powinny mieć one wolny, stały dostęp do treściwych pasz stałych.
Aby w pełni wykorzystać genetyczny potencjał wzrostu i rozwoju cieliczek, obok odpowiedniego pojenia preparatem mlekozastępczym, od 4 dnia życia powinny mieć one wolny, stały dostęp do treściwych pasz stałych. Zalecenia sugerują stosowanie w tym okresie całych ziaren kukurydzy, czy gniecionych innych zbóż. Jest to źródło skrobi fermentującej w rozwijającym się żwaczu do kwasu propionowego i masłowego – związków stymulujących rozwój brodawek żwaczowych.

Wartość składników pokarmowych

Bardzo dobre efekty dają także specjalnie spreparowane mieszanki typu starter w formie ekstrudowanych płatków („musli”), z dodatkiem komponentów poprawiających smakowitość (np. melasy, suszonych jabłek czy innych owoców).

Takie pobierane w dużej ilości startery (ekstra dawka w postaci przyklejonych płatków do śluzawicy, zlizywanych ozorem), obok dostarczania odpowiednio zbilansowanych składników pokarmowych, drażnią ściany żwacza. Przyśpieszając rozwój mięśniówki jego ścian. W tym czasie bardzo ważne jest równoczesne zapewnienie stałego dostępu do wody, ale podawanej w wiadrze bez smoczka lub w korytku ustawianym na podłożu. Tu, odwrotnie jak to jest w przypadku preparatu mlekozastępczego podawanego przez smoczek z wiadra zawieszonego co najmniej 30 cm nad podłogą (w takiej sytuacji przy ssaniu rynienka przełykowa ulega zamknięciu, a pójło trafia bezpośrednio do trawieńca). Chodzi o to, aby woda dostała się do żwacza, gdyż procesy trawienne i fermentacyjne mogą w nim zachodzić jedynie w środowisku płynnym. Przy piciu wody w ten sposób rynienka przełykowa jest otwarta i woda trafia w miejsce docelowe. 

Amerykańskie badania

Badacze amerykańscy (Pollard i Drakley, 2002; Drakley i wsp., 2007) sugerują, że program żywienia przyspieszonego wzrostu może być jeszcze bardziej zintensyfikowany i trwać zaledwie 42 dni. Wszystko to, przy stałym dostępie do startera i skarmianiu preparatu mlekozastępczego w ilości w 1. tygodniu życia równej 2% masy ciała, a od 2. do 5. tygodnia wynoszącej 2.5% masy ciała. Gwarantuje to uzyskanie w pierwszym okresie dziennego przyrostu na poziomie 800 g, a w drugim – aż 1200 g. Według autora niniejszego artykułu, założenie takich wielkości parametrów odchowu jest dla warunków polskich, czy europejskich. Jednak nazbyt optymistyczne i w praktyce nieosiągalne.

Warto jednak zauważyć, że bez względu na zastosowaną intensywność odchowu, systemy odchowu cieląt posiadają siano, które pojawia się w diecie cieląt dopiero po zakończeniu odpajania preparatu mlekozastępczego. W starszych systemach ta pasza objętościowa była stale obecna w czasie stosowania preparatów mlekozastępczych.

systemy odchowu cieląt

Budka do indywidualnego odchowu cieląt w czasie pierwszych 2 tygodni życia.

Żywienie a utrzymanie

Z odpowiednio dobranym programem żywieniowym cieląt współgrać powinno ich utrzymanie. Najnowsze trendy w tym zakresie sugerują 2-tygodniowy odchów cieląt w indywidualnych wolnostojących na powietrzu lub pod wiatą budkach z wybiegami, ścielonymi słomą, z zawieszonymi wiadrami ze smoczkami, karmnikami ze starterem i z wiadrami z wodą. Indywidualne utrzymanie pozwala na precyzyjną kontrolę stanu zwierząt. Dodatkowo zapobiega częstym w pierwszym okresie życia (przy utrzymaniu grupowym) obsysaniu innych osobników.

Konstrukcja i materiały stosowane w tego rodzaju urządzeniach powodują, że cielęta bez żadnych dodatkowych zabiegów znoszą zarówno okresy mrozów, jak i upałów. Po 2 tygodniach cielęta są łączone w równowiekowe grupy po kilka sztuk utrzymywanych w kojcach grupowych, co pozwala im na wykształcenie się zachowań socjalnych, niezbędnych w późniejszym funkcjonowaniu krów w stadzie.

Prowadzone prawidłowo systemy odchowu cieląt pozwalają uzyskać parametry podane w tab. 2. Gwarantują odchowanie zdrowej, płodnej i wysokowydajnej krowy mlecznej.

 

Systemy odchowu cieląt tabela 2

Zalecenia dotyczące odchowu cieląt rasy HF preparatem mlekozastępczym wg programu żywienia przyspieszonego (Faber i wsp. 2005).

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 0 / 5. Liczba głosów 0

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o