Trwałe użytki zielone: jak ocenić, czy trawa jest dobrej jakości?

Trwałe użytki zielone: jak ocenić, czy trawa jest dobrej jakości?

Jak ważne w rolnictwie zrównoważonym są trwałe użytki zielone? Co należy zrobić by prawidłowo ocenić użyteczność roślin?

W niektórych gospodarstwach utrzymujących bydło, ze względu na warunki klimatyczno-siedliskowe, głównym źródłem pasz roślinnych są trwałe użytki zielone. Za trwałe użytki zielone (łąki i pastwiska) uznawane są grunty zajęte pod uprawę traw lub innych roślin zielnych (w tym cennych bobowatych i ziół) powstałe w sposób naturalny lub w wyniku działalności rolniczej (po zasianiu), które nie są włączone do płodozmianu przez czas min. 5 lat.

W koncepcji tzw. rolnictwa zrównoważonego, pojmowanego jako przyszłościowe rozwiązanie pozwalające jednocześnie zapewnić wysoką produkcyjność (zabezpieczającą rosnące potrzeby zwiększającej się populacji ludzi) i nie niszczącego środowiska naturalnego, trwałe użytki zielone stanowią ważny element. W takim ujęciu funkcje trwałych użytków zielonych definiowane są bardzo szerokie:

Prowadzenie racjonalnego wypasu wymaga wiedzy dotyczącej wydajności posiadanego pastwiska.

  • dostarczanie najtańszej paszy dla niektórych gatunków zwierząt hodowlanych (np. dla bydła domowego, owiec, kóz, gęsi, strusi), gwarantując im w postaci pastwiska naturalne środowisko (ruch, czyste powietrze, promienie słoneczne);
  • produkcja tlenu i pary wodnej;
  • ochrona gleby przed erozją;
  • przeciwdziałanie mineralizacji gleb organicznych;
  • retencjonowanie zasobów wody;
  • pełnienie funkcji obszarów rekreacyjnych i podnoszących walory estetyczne krajobrazu wiejskiego;
  • stanowienie ostoi dla wielu gatunków roślin i zwierząt, w tym często gatunków rzadkich i prawnie chronionych.

Posiadanie trwałych użytków zielonych w postaci pastwisk w szczególności sprzyja hodowli bydła mięsnego, pozwala bowiem obniżyć znacząco koszty żywienia, jednocześnie nie posiadając wad związanych z kłopotami organizacyjnymi 2-krotnego na dobę doju. Prowadzenie racjonalnego wypasu wymaga wiedzy dotyczącej wydajności posiadanego pastwiska. Zależy ono od gatunków roślin rosnących na naszym pastwisku. Oczywiście wśród praktyków dominuje pogląd, że ocena gospodarska, po przejściu się po pastwisku i bacznym obserwowaniu rosnących na nich roślin, jest wiarygodna i wystarczająca, to mimo wszystko, nie kwestionując walorów intuicyjnego, wynikającego z doświadczenia oszacowania, można pokusić się o bardziej zobiektywizowany sposób określenia wartości użytkowej roślin rosnących na posiadanym pastwisku. Taką ocenę składu botanicznego można wykonać wg zmodyfikowanej metody Klappa, polegającej na:

Prowadzenie racjonalnego wypasu wymaga wiedzy dotyczącej wydajności posiadanego pastwiska.

  • losowym wyznaczeniu na badanym pastwisku kwadratu o bokach 5×5 m (powierzchnia 25 m2),
  • ścięciu zielonki na wysokości 4 cm od gruntu,
  • rozdzieleniu wg kluczy botanicznych gatunków roślin rosnących na badanej powierzchni,
  • określeniu masy ich plonu, określeniu zawartości w nich suchej masy,
  • wyliczeniu plonu suchej masy poszczególnych gatunków,
  • zsumowaniu wszystkich plonów w celu wyliczenie całkowitego plonu suchej masy,
  • wyliczeniu procentowego udziału plonu suchej masy każdego gatunku w całkowitym plonie suchej masy.

Poniżej przedstawiono przykład ilustrujący praktycznie wykonanie takiego oznaczenia.

W wyniku rozdziału botanicznego, ważenia i oznaczenia w laboratorium zawartości suchej masy uzyskano następujące wyniki:

GatunekMasa świeżego materiału kgZawartość suchej masy
1. Mietlica biaława16,7512,3
2. Konietlca łąkowa5,4420,6
3. Koniczyna pagórkowa9,7511,9
4. Barszcz zwyczajny2,3518,3
5. Przetacznik ożankowy3,0619,6
6. Wrotycz pospolity1,0215,7

W kolejnym kroku wyliczono plon suchej masy poszczególnych gatunków oraz plon łączny:

  1. 16,75 kg × 12,3% = 2,06 kg
  2. 5,44 kg × 20,6% = 1,12 kg
  3. 9,75 kg × 11,9% = 1,16 kg
  4. 2,35 kg × 18,3% = 0,43 kg
  5. 3,06 kg × 19,6% = 0,60 kg
  6. 1,02 kg × 15,7% = 0,16 kg

Suma = 5,53 kg

trwałe użytki zielone

Ocenę składu botanicznego można wykonać wg zmodyfikowanej metody Klappa.

Następnie na podstawie uzyskanych wyników wyliczono procentowy udział plonu suchej masy roślin w plonie całkowitym:

  1. (2,06 kg ÷ 5,53 kg) × 100% = 37,25%
  2. (1,12 kg ÷ 5,53 kg) × 100% = 20,25%
  3. (1,16 kg ÷ 5,53 kg) × 100% = 20,98%
  4. (0,43 kg ÷ 5,53 kg) × 100% = 7,78%
  5. (0,60 kg ÷ 5,53 kg) × 100% = 10,85%
  6. (0,16 kg ÷ 5,53 kg) × 100% = 2,89%

Wyliczone udziały traktowane są jako wagi do wyliczenia średniej ważonej liczby wartości użytkowej. Według polskiego systemu klasyfikacyjnego, ważniejsze gatunki roślin występujące w naszym kraju na trwałych użytkach zielonych przyporządkowano do 14 klas (tabela 1), zróżnicowanych pod względem przydatności gospodarczej. Kryteriami, które wzięto pod uwagę w pogrupowaniu gatunków były: produktywność, zdolność regeneracyjna i darniotwórcza, przydatność do użytkowania kośnego i pastwiskowego, przystosowanie do warunków siedliskowych, konkurencyjność, wartość pokarmowa i bezpośrednia szkodliwość. Im wyższa wartość gospodarcza rośliny, tym Liczba Wartości Użytkowej (LWU) wyższa – od 10 do -3 (tabela 2).

Dla prezentowanego przykładu wyliczenie średniej ważonej wygląda następująco:

Średnia LWU = [37,25 × 9 + 20,25 × 9 + 20,98 × 5 + 7,78 × 4 + 10,85 × 3 + 2,89 × (-1)] / 100 = [335,25 + 182,25 + 104,9 + 31,12 + 32,55 – 2,89] / 100 = 6,83

Po zaokrągleniu LWU = 7, a więc posiadaną łąkę/pastwisko należy uznać za dobre. To daje podstawę do podjęcia dalszych czynności – pielęgnacji (nawożenia, melioracji itp.) i ewentualnie podsiewu gatunkami z grupy LWU = 10 lub 9

Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki w żywieniu zwierząt

Ostatnio obserwuje się wzmożone zainteresowanie probiotykami i prebiotykami w żywieniu. Czym jednak są i jak działają?

11 grudnia 2017

Dobrostan bydła: podstawowe wymagania

Zapewnienie odpowiednich warunków bytowych hodowanym zwierzętom to jeden z priorytetów w rolnictwie. O czym należy pamiętać?

6 grudnia 2017

Spożycie mięsa w Polsce nadal stabilne?

Choć wieprzowina wciąż króluje, na naszych talerzach coraz częściej pojawia się drób i wołowina. Co wpływa na zmianę preferencji żywieniowych Polaków?

8 grudnia 2017

Kontynuując przeglądanie strony, wyrażasz zgodę na używanie przez nas plików cookies. więcej informacji

Aby zapewnić Tobie najwyższy poziom realizacji usługi, opcje ciasteczek na tej stronie są ustawione na "zezwalaj na pliki cookies". Kontynuując przeglądanie strony bez zmiany ustawień lub klikając przycisk "Akceptuję" zgadzasz się na ich wykorzystanie.

Zamknij