Wielki Piątek: nie tylko Dzień Krzyża

Download PDF

Dzisiaj drugi dzień Triduum Sacrum – Wielki Piątek. To nie tylko Dzień Krzyża i niepowtarzalna Liturgia Męki Pańskiej, ale też niezwykłe bogactwo ludowych zwyczajów.

Wielki Piątek to dzień męki i śmierci Pana Jezusa na krzyżu, dzień modlitewnej ciszy.

– Jednak nie żałoby – podkreśla ks. Eugeniusz Sikorski, proboszcz parafii pw. Św. Rodziny w Pankach – bo misja Chrystusa nie skończyła się śmiercią, a zmartwychwstaniem. Śmierć była wpisana w to dzieło. Przeżycie liturgii Wielkiego Piątku wyciska na naszej duszy znamię ucznia chrystusowego i umacnia miłość ku naszemu Zbawicielowi – dodaje.

wielki piątek

Adoracja krzyża. (Foto: Archiwum parafii pw. Świętej Rodziny w Pankach)

Liturgia Wielkopiątkowa

Liturgia wielkopiątkowa jest niepowtarzalna. Składają się na nią: procesja, leżenie kapłana krzyżem przed obnażonym ołtarzem, liturgia słowa, modlitwa powszechna.

– Centralne wydarzenie Liturgii Wielkiego Piątku stanowi uroczysta adoracja krzyżapodkreśla duszpasterz rolników archidiecezji częstochowskiej. – Krzyż mówi nam o niezmierzonej miłości Boga do człowieka, zarówno tego dobrego, jak i słabego grzesznego.

Po komunii, na zakończenie liturgii kapłan uroczyście przenosi Najświętszy Sakrament do Grobu Pańskiego. W wielu kościołach przez całą noc trwa dodatkowo adoracja.

wielki piątek

Ciemnica. (Foto: Archiwum parafii pw. Świętej Rodziny w Pankach)

Misteria Męki Pańskiej

W Wielki Piątek odprawiane są nabożeństwa drogi krzyżowej, często o godz. 15:00 – zgodnie z ewangelicznym przekazem w godzinie śmierci Pana Jezusa.

Niektóre parafie przygotowują też misteria Męki Pańskiej – tak jest również w naszej parafii pw. Świętej Rodziny w Pankach – mówi ks. proboszcz.

Warto w tym miejscu wspomnieć, że najsłynniejsze widowiska pasyjne odbywają się w Kalwarii Zebrzydowskiej.

Dość powszechnym zwyczajem – nadal kultywowanym – jest również czuwanie przy bożym grobie; najczęściej (podobnie jak przed laty) straż pełnią ministranci, strażacy, żołnierze lub harcerze. Do najciekawszych i najbarwniejszych wart należą tzw. turki wielkanocne. Można je oglądać m.in. w okolicach Przeworska, Łańcuta czy Leżajska.

3_Droga_Krzyżowa_1
4
3_Droga_Krzyżowa_1 4 Droga_Krzyżowa_2 5_DrogaKrzyżowa_3 6_DroGa_Krzyżowa_4

W Wielki Piątek obowiązuje post ścisły

– W Wielki Piątek wszyscy wierzący mają obowiązek zachować wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a dorosłych obowiązuje post ścisły, który polega na tym, że możemy zjeść raz do syta oraz dwa mniejsze posiłki – przypomina ks. Sikorski. – Wielu ludzi podejmuje też dodatkowe umartwienia, jak choćby całodzienną rezygnację z picia, bo Chrystus cierpiał pragnienie. W wielu domach nie słucha się też muzyki rozrywkowej, nie ogląda telewizji – zauważa.

wielki piątek

Część wiernych w trakcie ścisłego postu wstrzymuje się również od picia wody, bo Chrystus cierpiał również pragnienie.

Dawniej mieszkańcy wsi dodatkowo zatrzymywali zegary i zasłaniali lustra, a także mówili przyciszonym głosem, by nie naruszyć ciszy i powagi Wielkiego Piątku.

Tradycja ludowa

Tak jak w tradycji chrześcijańskiej centrum Wielkiego Piątku stanowi Krzyż, tak tradycja ludowa w tym dniu również często związana jest z krzyżem. W związku z tym m.in. w pole zanoszono krzyżyki z poświęconychNiedzielę Palmową palm.

W Wielki Piątek wszyscy wierzący mają obowiązek zachować wstrzemięźliwość od pokarmów mięsnych, a dorosłych obowiązuje post ścisły.

ks. Eugeniusz Sikorski

– Miało to uchronić obejście i plony przed szkodnikami i gradobiciem – wyjaśnia Andżelika Bilska, etnolog z Muzeum Częstochowskiego.  Uważano też, że w Wielki Piątek szczególnych właściwości nabiera drewno (bo Jezus umarł na drewnianym krzyżu) – jest najtwardsze i najmocniejsze. Dlatego gospodarze i rzemieślnicy starali się w tym dniu nagromadzić zapas drewna potrzebnego do wyrobu różnych narzędzi gospodarskich.

Natomiast narysowane kredą na drzwiach w Wielki Piątek 3 krzyżyki miały chronić gospodarstwo od zmory i złych ludzi.

Uważano, że w Wielki Piątek szczególnych właściwości nabiera drewno – jest najtwardsze i najmocniejsze. Dlatego gospodarze i rzemieślnicy starali się w tym dniu nagromadzić zapas drewna potrzebnego do wyrobu różnych narzędzi gospodarskich.

Andżelika Bilska, etnolog z Muzeum Częstochowskiego

Do innych powszechnych praktyk związanych w Wielkim Piątkiem należało zachowanie ścisłego postu przez cały dzień – miało ono zapewnić zdrowie przez cały rok – dodaje etnolog.  Podobnie poranne obmywanie się w rzekach i strumieniach oraz picie wody święconej.

Kiedyś bardzo rygorystycznie przestrzegany był również zakaz wykonywania w Wielki Piątek wszelkich prac polowych, a także innych hałaśliwych obrządków, takich jak rąbanie drewna, piłowanie, czy mielenie na żarnach. W Wielki Piątek można było też stawić horoskopy pogodowe: grzmot lub deszcz oznaczał urodzaj, który zapowiadała też poranna rosa na szybach lub drzewach.

wielki piątek

Grób Pański. (Foto: Archiwum parafii pw. Świętej Rodziny w Pankach)

Dar wiary trzeba umacniać, także pod krzyżem

– Wierzący, mieszkańcy wsi, gospodarze, rolnicy zawsze zwracali się do Boga – zaznacza duszpasterz rolników archidiecezji częstochowskiej.  Udział w Liturgii Wielkopiątkowej to przeproszenie za grzechy, ale także prośba o błogosławieństwo, o dobrą pogodę, sprzyjające warunki. Otrzymany od rodziców, przodków dar wiary trzeba umacniać. Wierzę, więc staję w pokorze przed Bogiem – przypomina kapłan.  Jeżeli Bóg jest na pierwszym miejscu, to wszystko inne ma sens, jest na miejscach właściwych.

Przeczytaj też artykuł Wielka Sobota: co przetrwało z dawnych tradycji?

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o