Wirozy kukurydzy

Wirozy kukurydzy

Kukurydza jest jednym z głównych gatunków roślin uprawnych w Polsce. Sprawdź, jak uchronić ją przed chorobami wirusowymi!

Kukurydza jest jednym z głównych gatunków roślin uprawnych w Polsce. Istnieje wiele czynników, mogących doprowadzić do zwiększenia ryzyka występowania chorób wirusowych na roślinie.

Zaliczyć można do nich stały wzrost areału zasiewów tego gatunku, często uprawianego w monokulturze, a także wzrost średnich temperatur oraz stałą obecność w środowisku wektorów owadzich, przenoszących wirusy.

Lepiej zapobiegać niż leczyć

Do niedawna wirozy były uważane bardziej za ciekawostkę naukową, niż poważne zagrożenie upraw. Jednakże epidemiczne pojawy żółtej karłowatości jęczmienia (ŻKJ) na zbożach, które ostatnio odnotowano wiosną 2015 r., dowodzą, że grupa tych patogenów powinna być uwzględniana w ochronie upraw zbóż, w tym także kukurydzy.

wirozy kukurydzy

Nie ma możliwości bezpośredniego chemicznego zwalczania wirusów przez użycie środków ochrony roślin. Jedynym sposobem ograniczania wywoływanych przez nie infekcji jest zapobieganie ich występowaniu. Z tego względu bardzo ważnym elementem w ochronie upraw przed chorobami wirusowymi jest prawidłowa identyfikacja i poznanie epidemiologii sprawcy.

Objawy wirozy kukurydzy

Objawy chorób wirusowych w postaci różnych przebarwień i mozaiki liści oraz słabszego rozwoju porażonych roślin nie są charakterystyczne i wystarczające do ich identyfikacji.

Podobne objawy mogą być wywoływane przez inne abiotyczne czynniki stresowe, takie jak: niedobory minerałów, mechaniczne uszkodzenia, niska temperatura, a także stosowanie środków ochrony roślin.

Zastosowanie odpowiednich metod diagnostycznych prowadzi do jednoznacznej identyfikacji gatunków wirusów.

Niemniej jednak stwierdzenie wyżej wymienionych symptomów na roślinach jest podstawą do pobrania próbek i przekazania ich do dalszych badań identyfikacyjnych.

Badania diagnostyczne

Klinika Chorób Roślin Instytutu Ochrony Roślin – PIB w Poznaniu, to jedyna taka jednostka w Polsce, świadcząca usługi z zakresu wykrywania i identyfikacji chorób wirusowych. Badania diagnostyczne są wykonywane dla próbek, które stanowią całe rośliny bądź ich fragmenty (np. liście) z objawami chorobowymi.

Przygotowywane próbki należy zabezpieczyć przez umieszczenie ich w worku foliowym wraz z bibułą nasączoną wodą. Wymagane jest także dołączenie danych kontaktowych zleceniodawcy. Szczegółowe informacje dostępne są na stronie www.kchr.pl.

Zastosowanie odpowiednich metod diagnostycznych prowadzi do jednoznacznej identyfikacji gatunków wirusów. Ponadto diagnostyka wirusów umożliwia także ocenę zdrowotności badanych roślin. Przez co staje się pomocna w ograniczaniu rozprzestrzeniania tej grupy patogenów.

Żółta karłowatość jęczmienia

żółta karłowatość jęczmienia

Na podstawie dostępnej literatury wiadomo, że kukurydza może być infekowana przez około 50 gatunków wirusów. Badania prowadzone w Zakładzie Wirusologii i Bakteriologii IOR-PIB w Poznaniu wykazały obecność siedmiu wirusów porażających kukurydzę w naszym kraju.

Najczęściej wykrywanymi wirusami na kukurydzy jest grupa trzech wirusów, wywołujących żółtą karłowatość jęczmienia (ŻKJ). Są to wirusy żółtej karłowatości jęczmienia (Barley yellow dwarf virusMAV, BYDV-MAV i  Barley yellow dwarf virusPAV, BYDV-PAV) oraz wirus żółtej karłowatości zbóż – RPV (Cereal yellow dwarf virusRPV, CYDV – RPV).

przebarwienia liści kukurydzy

fot. Katarzyna Trzmiel

Pochłodowe objawy przebarwień liści kukurydzy pastewnej

Sprawcy żółtej karłowatości jęczmienia stanowią grupę sferycznych, spokrewnionych ze sobą wirusów. Przenoszone są trwale przez wiele gatunków mszyc żerujących na trawach. Głównym wektorem tych wirusów w Polsce jest mszyca czeremchowo-zbożowa (Rhopalosiphum padi L.).

Objawy żółtej karłowatości jęczmienia

Charakterystycznym objawem tej wirozy kukurydzy są antocyjanowe bądź czerwonawe przebarwienia. Początkowo występujące na szczytach i brzegach, a następnie na całych liściach porażonych roślin. Objawy te mogą być mylone z objawami pochłodowymi niedoboru azotu czy fosforu, a także ze zmianami wywołanymi mechanicznymi urazami blaszek liściowych roślin.

W sytuacji, kiedy dochodzi do późnych zakażeń, żółta karłowatość jęczmienia może mieć również przebieg bezobjawowy. Wymienione powyżej wirusy wywołują te same objawy chorobowe. Dlatego prawidłowa identyfikacja wymaga wykonania testów laboratoryjnych.

uszkodzone liści kukurydzy

fot. Katarzyna Trzmiel

Przebarwienia mechanicznie uszkodzonych liści kukurydzy pastewnej

Według literatury najwyższe ryzyko porażeń przypada na wczesną fazę rozwoju roślin (do 7 liści). Intensywność objawów chorobowych w warunkach polowych, zależy przede wszystkim od podatności wysianej odmiany kukurydzy. Wpływ ma również przebieg warunków pogodowych w okresie porażeń.

Strategia ochrony kukurydzy

Żółta karłowatość jęczmienia na kukurydzy może doprowadzić do obniżenia wielkości roślin średnio o 10% i do redukcji uzyskanego plonu o 15-20%. Podstawowym elementem ochrony upraw przed występowaniem tej wirozy kukurydzy jest niszczenie dzikich traw (roślin żywicielskich wirusów), które zachwaszczają uprawy kukurydzy.

Istotne są również kontrola i ograniczanie występowania ich wektorów – mszyc. Do tego celu wykorzystać należy zarejestrowane insektycydowe zaprawy nasienne (wykorzystujące imidachlopryd) i dolistne zabiegi insektycydowe (zawierające lambda-cyhalotrynę) w rejonach wysokiego ryzyka wystąpienia choroby.

mszyce na kolbach

fot. Katarzyna Trzmiel

Mszyce na dojrzewających kolbach kukurydzy pastewnej

Bardzo ważną sprawą jest kontrola występowania mszyc przez cały okres wegetacyjny kukurydzy. Nalatywanie i żerowanie infekcyjnych, tzn. przenoszących wirusy mszyc na dojrzewających roślinach kukurydzy, jest również niebezpieczne.

Rezerwuar wirusów

Późne infekcje nie stanowią  bezpośredniego zagrożenia dla upraw kukurydzy, ale porażone i często bezobjawowe rośliny stają się rezerwuarem wirusów. Z rezerwuaru mogą być łatwo przenoszone dalej przez mszyce na dziko rosnące trawy na miedzach i rowach, na samosiewy czy w końcu na młode oziminy.

Wczesne zakażenia ozimin są bardzo niebezpieczne i powodują szybki rozwój choroby na młodych roślinach. Dlatego też ważnym elementem ochrony roślin jest świadomość tego, że bliskie sąsiedztwo upraw kukurydzy i zbóż sprzyja rozwojowi choroby.

Śruby w kukurydzy czyli groźna pułapka na polu

Zawiść, zazdrość, chuligański wybryk? Metalowe pręty w kukurydzy mogą być śmiertelnie niebezpieczne!

8 listopada 2018

Kalkulacja uprawy kukurydzy na kiszonkę

Zabezpieczenie odpowiedniej ilości i jakości tej paszy decyduje o wynikach produkcyjnych bydła mlecznego

16 listopada 2018

Jesienne prace polowe na Wielkopolsce

Jesienne prace polowe na Wielkopolsce rozpoczęte! Rolnicy zebrali uprawy kukurydzy z większości pól.

13 listopada 2018

Używamy plików cookies, aby poprawić funkcjonowanie strony AgroFakt.pl. Pliki cookies dopasowują treść strony, w tym wyświetlanych reklam, do indywidualnych potrzeb i zainteresowań użytkownika, pozwalają nam również zrozumieć, w jaki sposób korzystasz z naszej strony. Informacje te są udostępniane naszym partnerom, z którymi współpracujemy w zakresie marketingu, reklamy i analizowania ruchu na stronie. Podmioty te mogą je łączyć z innymi informacjami, których im udzieliłeś. Kontynuując korzystanie z AgroFakt.pl bez zmiany ustawień dotyczących cookies wyrażasz zgodę na ich zamieszczanie w Twoim urządzeniu końcowym. Możesz jednak dokonać zmiany ustawień dotyczących cookies w każdym czasie. Dowiedz się więcej

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close