Zadrzewienia śródpolne: jaką pełnią rolę?

Download PDF

Zadrzewienia to pojedyncze drzewa i krzewy lub ich skupiska niestanowiące zbiorowisk leśnych wraz z zajmowanym terenem oraz pozostałymi składnikami jego szaty roślinnej. Do zadrzewień nie zalicza się jednak sadów, ogródków działkowych, plantacji drzew i krzewów, szkółek, a także terenów zieleni w miastach i parkach wiejskich. Czy tego typu skupiska roślinne spełniają zatem jakąś konkretną funkcję?

Zadrzewienia spotykane w wielu miejscach. W związku z ich lokalizacją można wśród nich wyróżnić następujące rodzaje:

  1. zadrzewienia użytków rolnych – śródpolne, łąkowo-pastwiskowe, ochronno-ogrodnicze;
  2. zadrzewienia terenów komunikacyjnych – drogowe, kolejowe, urządzeń przy trasach komunikacyjnych;
  3. zadrzewienia przywodne – rzek i potoków, wód stojących, budowli wodnych;
  4. zadrzewienia terenów przemysłowych oraz wysypisk śmieci – ochronno-izolacyjne, rekultywacyjne,
  5. zadrzewienia wiejskich terenów budowlanych – przydomowe, zabudowań gospodarczych, ośrodków administracyjno-mieszkalnych.
zadrzewienia

Jednym z rodzajów zadrzewień są zadrzewienia łąkowo-pastwiskowe.

Niezależnie jednak od umiejscowienia zadrzewienia spełniają wiele różnych funkcji, które możemy zbiorczo podzielić na ochronne, produkcyjne oraz społeczno-kulturalne.

I. Funkcje ochronne:

  1. Klimatotwórcza – hamowanie wiatrów, modyfikacja rozkładu opadów, wpływ na temperaturę powietrza i gleby, ograniczanie parowania.
  2. Glebochronna – pasy drzew i krzewów w poprzek stoków zmniejszają erozję wodną, a prostopadłe do kierunku wiatrów – erozję wietrzną.
  3. Wodochronna – zmniejszanie parowania (np. na terenach źródliskowych) i spływu powierzchniowego, przeciwdziałanie chemicznemu i biologicznemu zanieczyszczaniu wód.
  4. Biocenotyczna – tworzenie gniazdowisk i miejsc żerowania ptaków i owadów, niezbędnych do zapylania roślin uprawnych.
  5. Sanitarno-higieniczna – zatrzymywanie zanieczyszczeń pyłowych, toksycznych gazów, nieprzyjemnych zapachów (np. z ferm hodowlanych).
  6. Techniczna – rozgraniczanie własności, zasłanianie miejsc szpecących (np. śmietników), działanie obronne (żywopłoty kolczaste) i przeciwpożarowe, umacnianie skarp, sygnalizowanie skrzyżowania dróg.
zadrzewienia a pszczoły

Sadząc w pobliżu pola drzewka owocowe, wpłyniemy na obecność pszczół i innych owadów zapylających.

II. Funkcje produkcyjne:

  1. produkcja drewna i użytków niedrzewnych;
  2. dostarczanie jadalnych owoców, pożytków pszczelich, surowców farmakologicznych, liści użytkowych.

III. Funkcje społeczno-kulturalne, tzn. wypoczynkowe, estetyczne, wychowawczo-dydaktyczne, kulturowe.

Zadrzewienia wykorzystuje się ponadto do: renaturyzacji łąk, ochrony gleb i wód, tworzenia stref buforowych i refugiów (ostoi), w których występują rzadkie, ginące gatunki roślin lub zwierząt czy zanikające typy ekosystemów, zapobiegania przemieszczania się składników nawozowych do wód, wprowadzania elementów krajobrazu ułatwiających przemieszczanie się zwierząt (korytarzy ekologicznych).

zadrzewienia śródpolne

Zadrzewienia ograniczą m.in. działanie erozji wietrznej na glebę.

Podkreślmy też raz jeszcze, że zadrzewienia śródpolne korzystnie oddziałują na mikroklimat pól i łąk poprzez:

  • hamowanie prędkości wiatru,
  • ograniczenie strat wody wskutek parowania z gleby,
  • zwiększenie wilgotności powietrza w warstwie przygruntowej,
  • ograniczenie erozji wietrznej i wodnej,
  • ograniczenie parowania i odpływ wody w czasie suszy latem,
  • zwolnienie tempa topnienia śniegu wiosną,
  • zmniejszenie dobowych amplitud temperatury powietrza.

Na koniec należy dodać, że między polami gospodarstwa można stosować różne formy zadrzewień:

  1. pojedyncze – pojedyncze drzewa (solitery), np. grusze polne lub krzewy,
  2. rzędowe – liniowo rozmieszczone drzewa i krzewy, np. wzdłuż dróg,
  3. pasowe – kilkurzędowy pas o szerokości 20 m, np. wzdłuż rzek lub wokół zakładów,
  4. grupowe – skupiska drzew i krzewów o powierzchni < 0,02 ha, np. na pastwiskach,
  5. kępowe – skupiska drzew i krzewów o powierzchni 0,02–0,1 ha, np. remizy śródpolne,
  6. powierzchniowe – zadrzewienia o powierzchni > 0,1 ha, które ze względu na sposób zagospodarowania nie stanowią lasu, np. zadrzewienia nieużytków.
zadrzewienia

Istnieje wiele rodzajów zadrzwień w zależności od gęstości skupiska. Jednym z nich są zadrzewienia pasowe.

Przykładem zadrzewień, które „zdały egzamin”, są zadrzewienia śródpolne w Turwi (założone w XIX w. przez Dezyderego Chłapowskiego) i w Kombinacie Rolnym w Kietrzu (założone 20 lat temu).

***

Więcej o zadrzewieniach śródpolnych możecie przeczytać w artykule: Zadrzewienia śródpolne: jakie niosą korzyści?

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 4.2 / 5. Liczba głosów 6

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o