Dlaczego zapylanie przez owady wydłuża trwałość owoców truskawki?
Zapylanie kwiatów roślin sadowniczych przez owady daje wymierne korzyści pod względem wielkości i jakości plonu. Do zalet jakościowych należą kształt, barwa, ale też… przedłużona trwałość owoców po zbiorze.
Jaki związek ma zapylanie kwiatów roślin przez owady z wydłużeniem trwałości pozbiorczej owoców? Sprawdźmy…!
Spis treści
Zapylanie kwiatów roślin truskawki przez owady — korzyści
Zapylanie kwiatów roślin truskawek przez trzmiele niesie wiele korzyści. Mianowicie wiemy, że uzyskujemy zwiększenie plonowania, dobrą jakość owoców kształtnych i o odpowiednim wybarwieniu dla odmiany. Jednak z badań wynika, że dodatkowe korzyści płyną z wydłużenia trwałości truskawek po zbiorze.
Zapylanie kwiatów roślin przez trzmiele a przez pszczoły
W przeciwieństwie do pszczół, trzmiele używają unikatowej metody zapylania — tzw. wibracyjnego. Wibrując mięśniami skrzydeł z częstotliwością 200–400 Hz, powodują wytrząsanie pylników, uwalniających duże ilości pyłku. Przy czym jego ziarna przylegają do owłosionego ciała trzmiela — wyjaśnia specjalista ds. IPM i zapylania firmy Biobest, dr Liam Harvey.
Ponadto, trzmiele zaczynają pracę już w temperaturze 6–7°C. Są aktywne nawet w pochmurne dni, a niejednokrotnie także podczas delikatnej mżawki. Tymczasem pszczoły opuszczają ul, gdy temperatura wzrośnie do 12–15°C. Do tego muszą mieć słoneczną pogodę. Czasami głód zmusza je do wylotów z ula w gorszych warunkach pogodowych (chłodniejszych). Wówczas jednak pokonują krótkie trasy i są mało wydajne jeśli chodzi o zapylanie. Błyskawicznie bowiem po pozyskaniu pożytku wracają do ula.
Generalnie zapylenie przez owady jest dużo bardziej korzystne z punktu widzenia plonowania truskawki, niż liczenie na działanie wiatru, kropel wody, czy jeszcze innych mało precyzyjnych czynników otoczenia — mówi dr hab. Agnieszka Masny, prof. Instytut Ogrodnictwa w Skierniewicach.
Trzmiel lepszy do zapylania truskawek — prawda czy mit?
Zwolennicy wykorzystania trzmieli do zapylania truskawek argumentują, że podczas silnych wibracji czynionych przez skrzydła trzmiela, z pylników wydostaje się większa liczba ziaren pyłku, niż podczas odwiedzin kwiatu przez pszczołę. Następnie te liczne ziarna przytwierdzają się do dużego, silnie owłosionego ciała trzmiela. Gdy owad usiądzie na kolejnym kwiecie, obejmuje zasięgiem ciała całe pręcikowie kwiatu/kwiatostanu truskawki.
Zapylanie kwiatów roślin truskawki powoduje wydłużenie trwałości pozbiorczej owoców
Jednocześnie masa pyłku przeniesiona na owłosionym ciele trzmiela opada na słupki. Owad nie musi więc intensywnie wędrować po kwiecie. Podczas gdy pszczoła musi kilkakrotnie odwiedzić kwiat truskawki (nawet kilkanaście razy), aby ten został odpowiednio zapylony.
Jednak znamy także inne opinie. Mianowicie, trzmiel ze względu na swoją dużą masę może uszkadzać słupki w słupkowiu truskawki. W efekcie nie dochodzi do zapłodnienia niektórych orzeszków, przez co formuje się zniekształcony owoc — przedstawia alternatywne opinie innych specjalistów Agnieszka Masny.
Jaki jest związek zapylania przez trzmiele z wydłużeniem trwałości owoców?
Dla przypomnienia, czym jest owoc truskawki i dlaczego w tym przypadku zapylenie jest skomplikowane.
Owocem truskawki jest mięsiste, rozrastające się dno kwiatowe (tzw. owoc rzekomy), na którego powierzchni znajdują się orzeszki (niełupki; pospolicie zwane nasionkami).
Badania wykazały, że zapylanie przez trzmiele może prowadzić do wydłużenia okresu przydatności truskawek do spożycia, poprzez zwiększone zaczerwienienie, zmniejszony stosunek cukru do kwasu i poprawę jędrności — informuje dr Liam Harvey.
Trwałość truskawek po zbiorze — wydłużona, ale dokładnie dlaczego?
O dokładne wytłumaczenie zależności, jak zapylanie kwiatów roślin przez owady wpływa na trwałość owoców truskawki poprosiliśmy specjalistę z dziedziny pszczelarstwa i pszczelnictwa, dr Joannę Klepacz-Baniak:
Trzmiele (ale też inne owady zapylające) przenoszą pyłek na liczne słupki znajdujące się w kwiecie truskawki. Powstanie dobrze wykształconego owocu rzekomego związane jest z wytwarzaniem auksyn przez orzeszki. Niełupki powstałe wskutek niedostatecznego (wadliwego) zapylenia mają ograniczone funkcje fizjologiczne. Natomiast dobrze wykształcone niełupki (dzięki wcześniejszemu właściwemu zapyleniu i zapłodnieniu) produkują auksyny, hormony roślinne, które „współpracują” z giberelinami. Obie grupy hormonów indukują równomierny wzrost i rozwój owocu, a to też zapobiega jego zniekształceniom.
Odpowiednia zawartość fitohormonów w owocach sprawia, że dzięki ograniczeniu ekspresji kilku rodzajów białek, zminimalizowane jest mięknięcie tkanek owocu, większa jest ich trwałość i jędrność. Wysoki poziom fitohormonów wpływa ponadto na zwiększenie „akumulacji” antocyjanów w owocach. W efekcie stopień jędrności i wybarwienia bezpośrednio związany jest z poziomem auksyn i giberelin.
Jednak stosunek cukrów do kwasów w owocach to już pochodna dobrego zapylenia. Mianowicie, większa jędrność wiąże się z większą stabilnością ścian komórkowych, a to z ograniczeniem transpiracji, co z kolei wpływa na metabolizm, a ten na stosunek zwartości cukrów i kwasów.
To są właśnie pozytywne skutki zapylania.
O ile zapylanie kwiatów roślin przez trzmiele wydłuża trwałość owoców?
Okres przydatności do spożycia truskawek zależy przede wszystkim od takich czynników, jak dojrzałość owoców, praktyki związane z obchodzeniem się z nimi podczas i po zbiorze. Niewątpliwie wiele zależy od szybkiego schłodzenia zebranych owoców, aby przyhamować ich fizjologię. Ponadto nie można zapomnieć o odpowiednich warunkach przechowywania i transportu, a także przetrzymywania podczas obrotu towarowego.
Warto jednak wziąć też pod uwagę jeszcze jedną zależność.
Wyniki badań wskazują, że aż o 12 godzin wydłużona została trwałość pozbiorcza truskawek powstałych wskutek zapylenia przez owady, w porównaniu z kwiatami zapylonymi przez wiatr i o 26 godzin — w porównaniu z owocami, które powstały wskutek samozapylenia kwiatów — podkreśla Harvey.
Źródło: fruitnet.com
Czytaj również: Pomoc na interwencje pszczelarskie — nabór wniosków rozpoczęty
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
