Zboża przewódkowe: termiczne wymagania pszenicy

Download PDF

Zanim odpowiemy sobie na pytanie, czy warto siać zboża przewódkowe, wyjaśnijmy sobie kilka pojęć z tym związanych. I przyjrzyjmy się pszenicy ozimej, którą chcemy wysiać na wiosnę. Jakie są jej wymagania termiczne?

Czym są zboża przewódkowe?

Po pierwsze – zboża przewódkowe (przewódki) to odmiana ozima wysiana na wiosnę! Po drugie – rolnicy eksperymentują z późnojesiennym siewem form jarych, również określanych mianem zbóż przewódkowych. Zwłaszcza, gdy przedplon schodzi z pola późno, np. po buraku cukrowym. W jednym i drugim przypadku należy jednak pamiętać o wymaganiach termicznych zarówno form jarych, jak i ozimych.

Z jednej strony ozime odmiany pszenicy mają umiarkowane wymagania termiczne w okresie wegetacji, ale w okresie bezpośrednio poprzedzającym siew korzystnie oddziałuje temperatura w granicach 11–12°C. Następnie, w okresie od siewu do wschodów, pozytywnych efektów spodziewamy się po temperaturze powietrza wynoszącej od 10,5°C do blisko 12°C. Przy założeniu, że temperatura gleby w tym czasie jest wyższa, możemy się dzięki temu spodziewać, że wschody nastąpią szybko i będą dość wyrównane.

Jeżeli zauważamy objawy wegetacji pszenicy pod koniec grudnia lub w styczniu, możemy mieć pewność, że rośliny nie zahartowały się w pełni.

Ważna faza krzewienia

Ale kolejną fazą rozwojową, która ma znaczenie, jest faza krzewienia (jesiennego). Za optymalną w tym okresie uważa się temperaturę powietrza co najmniej równą 6°C, ale na glebach bardzo dobrych – pszennych. Jeżeli uprawiamy pszenicę ozimą na glebach żytnich, temperatura powietrza musi być wyższa, ok. 8°C. Taka temperatura zapewnia prawidłowy proces wiązania pędów bocznych, które nie opóźniają się w stosunku do pędu głównego. Także w tym czasie następuje ważny proces hartowania roślin, który praktycznie kończy się z temperaturą ok. 0°C. W dodatku na proces hartowania roślin negatywnie wpływają nawracające ocieplenia z temperaturą powyżej 3°C.

Zboża przewódkowe

Pszenica źle reaguje bowiem w sytuacji długo utrzymującej się np. niskiej temperatury, po którym to okresie następuje nagłe ocieplenie lub odwrotnie.

fot. Fotolia

W okresie spoczynku zimowego korzystny wpływ na zboża przewódkowe wywierają temperatury ujemne, ale bez silnych skoków między nocą a dniem. Niewskazane są także duże wahania między dłuższymi okresami. Pszenica źle reaguje bowiem w sytuacji długo utrzymującej się np. niskiej temperatury, po którym to okresie następuje nagłe ocieplenie lub odwrotnie; po długo trwającym ociepleniu temperatura nagle spada. Za najkorzystniejszą temperaturę w tym czasie uznaje się od -1°C do -3°C. Pszenica, co prawda, posiada znaczną tolerancję na niską temperaturę, ok. -18°C, ale nie są to warunki komfortowe dla roślin.

Spadki temperatury

Jeżeli zauważamy objawy wegetacji pszenicy pod koniec grudnia lub w styczniu, możemy mieć pewność, że rośliny nie zahartowały się w pełni i na pewno będą bardzo wrażliwe na spadki temperatury w późniejszym czasie (w dalszej części zimy).

Faza strzelania w źdźbło, chociaż trwa prawie 2 miesiące, nie wymaga wysokiej temperatury, ale optymalna średnia dobowa temperatura odczuwalna powinna wynosić ok. 9°C. Największe zapotrzebowanie na ciepło przypada w okresie od kłoszenia do dojrzałości woskowej, kiedy za korzystną temperaturę uznaje się 17°C.

ozime formy pszenicy siane wiosną

W przypadku pszenicy ozimej wysianej wiosną może wystąpić redukcja zawiązków kłosów. Można to niekorzystne zjawisko zredukować zwiększeniem normy wysiewu.

Pszenica jara dość silnie reaguje na zmiany temperatury, gdy odbiega od wartości optymalnych! Optimum termiczne po siewie to 6–6,5°C, a w czasie krzewienia 7,5–9°C, przy czym znaczny wzrost temperatury w tym okresie wpływa niekorzystnie na plonowanie. Pszenica jara wykazuje także znaczną wrażliwość na warunki termiczne od fazy kłoszenia do dojrzałości woskowej. Jak się okazuje, korzystna dla plonu jest temperatura, która nie przekracza 16,3°C.

I co w tej sytuacji?

Pszenica ozima wysiana wiosną, w porównaniu z warunkami jesiennymi, w sytuacji niższej wilgotności, dłuższego dnia i zwiększającej się temperatury spowoduje redukcję zawiązków kłosów – będą one mniej zbite i będzie ich mniej. Jednak można to niekorzystne zjawisko zredukować zwiększeniem normy wysiewu. Należy także pamiętać, że ziarniaki pszenicy ozimej są większe w porównaniu z formą jarą. Można również założyć, że plonowanie pszenicy ozimej jest wyższe niż jarej, więc ostatecznie może być to rozwiązanie korzystniejsze.

W przypadku pszenicy jarej wysiewanej jesienią problemem zawsze będzie jej przezimowanie i wiążąca się z tym mrozoodporność i zimotrwałość.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że pszenica jara wysiana jesienią daje z reguły plon o ok. 1 tonę wyższy w porównaniu z siewem wiosennym.

Mimo znajomości wymagań termicznych i wodnych roślin oraz zachowania odpowiedniego terminu siewu nie jesteśmy w stanie przewidzieć pogody i chociaż uzyskuje się w takich przypadkach plony większe nawet o kilkanaście procent, to zawsze taka decyzja jest ryzykowna.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena / 5. Liczba głosów

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o