Chowacz galasówek w rzepaku – guzy na szyjce i korzeniach

Dobre przezimowanie rzepaku zależy między innymi od formy, z jaką wszedł w stan spoczynku. Prawidłowe odżywienie i zdrowotność jesienią sprawiają, że roślina intensywnie asymiluje. Jednak wytworzone węglowodany, tłuszcze i białka, przydatne w trakcie zimy, musi skumulować w silnych organach spichrzowych. Dlatego dbałość o kondycję szyjki korzeniowej i korzeni rzepaku jest bardzo ważna. Absolutnie nie można dopuścić do ich uszkodzenia w efekcie różnych czynników. Dlatego gdy pojawi się chowacz galasówek w rzepaku, trzeba go zwalczać. Nareszcie jest czym!

Na ostateczny efekt uprawy rzepaku ozimego – obfity plon nasion – pracujemy już od momentu wschodów roślin jesienią. Czas do wejścia rzepaków w stan spoczynku trzeba dobrze i strategicznie przepracować. Muszą być one w dobrej kondycji, aby przetrwały trudne warunki zimowe. Nie wystarczy skupić się na ochronie liści, jako organach asymilujących. Asymilaty – węglowodany, tłuszcze i białka muszą być bowiem odprowadzone z miejsc ich produkcji w największej ilości do miejsc „przechowania”. W przypadku rzepaku jest to szyjka korzeniowa i korzenie. W kolejnym etapie nagromadzone asymilaty są stopniowo wykorzystywane przez roślinę do podtrzymania energetycznych funkcji życiowych, a po ruszeniu wegetacji wiosną – do wykształcania nowych organów rośliny – pędów (głównego i bocznych) oraz kwiatostanów. Dopóki pełnej asymilacji nie przejmą nowe liście, dopóty związki organiczne wytworzone jesienią ubiegłego roku będą spożytkowywane.

Gdyby natomiast chowacz galasówek w rzepaku się pojawił, efekty jego bytowania zaburzyłyby transport asymilatów w obie strony, a nawet mogłyby przyczynić się do zamierania roślin, zarówno jesienią, jak i zimą.

Chowacz galasówek w rzepaku – opis

Chowacz galasówek (Ceutorhynchus pleurostigma), jest chrząszczem (Coleoptera) z rodziny ryjkowcowatych (Curculionidae). Ciało dorosłego osobnika, długości 2,5–3 mm, jest brunatnoszare lub czarnoszare, pokryte krótkimi, gęstymi włoskami, silnie schitynizowane, włącznie z pokrywami. Ich powierzchnia jest równolegle bruzdkowana/prążkowana. Głowa, zaopatrzona w duże oczy, wydłużona jest w formie ryjka ponadwukrotnie dłuższego od głowy, na którym znajdują się buławkowate czułki. Odnóża mają kolor ciała. Larwa osiąga maksymalnie długość 5 mm, jest biaława, rogalikowato zgięta, beznoga, z wyodrębnioną puszką głowową. Chowacz galasówek w rzepaku wiosną bywa mylony, nawet pod kątem nazewnictwa (nazwy gatunkowej – Ceutorhynchus assimilis), z chowaczem podobnikiem.

Chowacz galasówek w rzepaku – jesienna inwazja

chowacz galasówek w rzepaku

narośl tzw. galas, która jest spowodowana przez chowacza galasówka

fot. Katarzyna Kupczak

W naszych warunkach klimatycznych chowacz galasówek występuje w dwóch rasach/szczepach – wiosennej i letniej. Chowacz galasówek w rzepaku ozimym wyrządzający szkody, to właśnie ten rasy letniej. Osobniki dorosłe tego szczepu pojawiają się na przełomie maja i czerwca, po czym zapadają w diapauzę. W takim stanie przeżywają letnie miesiące. Uaktywniają się z końcem lata. Wówczas żerują uzupełniająco na liściach rzepaków i innych roślin z rodziny kapustowatych, wygryzając w nich niewielkie otwory. Zazwyczaj nie zwraca się na te szkody uwagi, gdyż mają one niewielkie rozmiary. Trzeba mieć jednak świadomość, że jesienią, gdy częste bywają zachmurzenia i coraz mniej światła dociera do upraw, każda strata nawet niewielkiej powierzchni asymilacyjnej rzepaku ozimego, czy uszkodzenie wzmagające transpirację, szczególnie podczas suchej jesieni, odbija się negatywnie na intensywności fotosyntezy.

Po zakończeniu żerowania uzupełniającego, chowacz galasówek w rzepaku przystępuje do składania jaj. Samica nakłuwa pokładełkiem szyjkę korzeniową młodych roślin rzepaku lub skórkę korzenia pod szyjką i składa pojedyncze jajo (jedna samice może złożyć ponad 200 jaj). Po upływie 2–3 tygodni wylęga się z niego larwa, która całe swoje życie, trwające ok. 100 dni, spędza w tkance miękiszowej szyjki bądź w górnych partiach korzenia. Wiosną larwa ostatniego stadium rozwojowego opuszcza korzeń i przepoczwarcza się w glebie. Po 6–8 tygodniach z ziemnych kokonów wychodzą dorosłe osobniki – chrząszcze. Tak przebiega pełny cykl letniej rasy tego owada. Czyli chowacz galasówek w rzepaku rozwija jedno pokolenie rocznie.

Chowacz galasówek w rzepaku – szkodliwość

Stadium szkodliwym chowacza galasówka są w minimalnym stopniu chrząszcze, natomiast do strat o znaczeniu gospodarczym przyczyniają się larwy. Żywią się one miękiszem korzenia głównego lub szyjki korzeniowej. Wyjadają tkanki, zanieczyszczają je odchodami, przy czym są aktywne przez cały czas przebywania w korzeniu. W związku z tym stopniowo przyczyniają się do coraz większym ubytków tkanki. Dodatkowo pod wpływem wydzieliny śliny larwy, komórki roślinne się nadmiernie dzielą (hiperplazja), a wzrost pojedynczej komórki jest wybujały (hipertrofia). W efekcie powstają początkowo niewielkie nabrzmienia, z czasem pokaźnych rozmiarów wyrośle (galasy średnicy ok. 10 mm i większej), wewnątrz których przebywa larwa.

Larwa niszczy zatem organ spichrzowy, ale także przegryza tkanki przewodzące rdzenia. Zostaje w ten sposób przerwana ciągłość ksylemu i floemu. Zaburzony lub całkowicie niemożliwy jest transport pobieranej przez korzenie wody i składników pokarmowych z gleby (ksylemem) do nadziemnych części rośliny oraz asymilatów (floemem) od liści do miejsca magazynowania (jesienią) oraz z korzeni spichrzowych i szyjki do tkanek merystematycznych (wzrostowych) nadziemnych części wiosną. Nadmiernie rozrastające się pod wpływem śliny komórki spichrzowe blokują przewodzenie, deformują tkanki korzenia utrudniając w nich magazynowanie asymilatów. Chowacz galasówek w rzepaku żerujący może spowodować zamieranie rośliny jeszcze jesienią bądź bardzo ją osłabia. Dzieje się to do tego stopnia, że źle przygotowana do zimowania nie przetrwa okresu spoczynku lub nie będzie w stanie zregenerować się wiosną i aktywnie wejść w fazę wegetacji.

Chowacz galasówek w rzepaku – monitoring

Jesienią chowacz galasówek w rzepaku początkowo opanowuje rośliny brzeżnych partii zasiewów. Migruje bowiem na młode rośliny rzepaku ozimego z sąsiednich upraw roślin kapustowatych, w tym warzywnych, miedz i zachwaszczonych samosiewami rzepaku, gorczycą polną czy rzodkwią świrzepą pól. Dlatego też, po wschodach roślin rzepaku należy rozmieszczać, początkowo na brzegach pól żółte naczynia chwytne wypełnione wodą z dodatkiem płynu (np. do mycia naczyń) zmniejszającego napięcie powierzchniowe cieczy. Z czasem naczynia lokujemy coraz bliżej centrum pola. Chowacz galasówek w rzepaku może być także dostrzeżony podczas dokładnych lustracji roślin.

Odłowienie lub zaobserwowanie dwóch chrząszczy na metrze bieżącym rzędu jest sygnałem do rozpoczęcia ochrony. Chowacz galasówek w rzepaku może być diagnozowany także na podstawie kontroli szyjki korzeniowej. Podejrzane o zasiedlenie rośliny – z gładkimi wyroślami na szyjce lub tuż pod nią należy wyciągnąć z gleby. Po rozkrojeniu poprzecznym lub podłużnym wyrośla, wewnątrz można dostrzec wyjedzoną komorę, a w niej niewielką larwę. Także na tym etapie warto opryskiwać plantację, w celu zniszczenia larw i uratowania roślin.

Co na chowacza galasówka w rzepaku?

Odłowienie, zauważenie chrząszczy na roślinach, stwierdzenie dziurek na liściach lub wyrośli na szyjce lub korzeniu głównym to sygnał do rozpoczęcia ochrony roślin przed szkodnikiem. Teraz chowacz galasówek w rzepaku może być skutecznie zwalczany zarówno w stadium dorosłym, jak i larwy środkiem Inazuma 130 WG. Od sezonu 2021 rozszerzona została bowiem rejestracja tego insektycydu właśnie o zastosowanie w rzepaku ozimym przeciwko chowaczowi galasówce. Inazuma 130 WG zawiera lambda-cyhalotrynę (z grupy pyretroidów) oraz acetamipryd (pochodną substancji neonikotynoidowych). Na roślinie jest aktywna powierzchniowo i translaminarnie (wraz z fazą gazową rozprzestrzenia się przy skórce i silnie wiąże z woskami pokrywającymi powierzchnię rośliny), ale także wnika do jej wnętrza – działając wgłębnie (w komórkach pod skórką) i układowo.

Krążąc z sokami komórkowymi insektycyd rozprzestrzeniany jest do organów, które nie zostały pokryte roztworem podczas opryskiwania plantacji. Tą drogą transportowany jest m.in. do korzenia, gdzie żeruje larwa. Obie substancje czynne wykazują wobec szkodników zabójcze działanie kontaktowe – niszczy się nimi chrząszcze chowacza galasówki obecne na roślinach i w obrębie łanu, również te przebywające na ziemi, oraz żołądkowe – zwalcza się chrząszcze wyjadające fragmenty blaszki liściowej, także larwy zjadające tkanki szyjki korzeniowej i korzeni. Kolejną cechą środka Inazuma 130 WG jest jego działanie w bardzo zróżnicowanych warunkach pogodowych jesienią, nawet skrajnie niekorzystnych. Insektycyd ten jest biologicznie aktywny już od temperatury 5°C do 25°C i odporny na zmywanie przez deszcz. Może być stosowany od fazy 3 do 9 i więcej liści właściwych rzepaku ozimego w rozecie (BBCH 13–19).

Chowacz galasówek w rzepaku. Podsumowanie

Chowacz galasówek w rzepaku od tego sezonu nie stanowi już niemożliwego do wyeliminowania zagrożenia. Rozszerzenie rejestracji środka Inazuma 130 WG, o zastosowanie przeciwko temu szkodnikowi w rzepaku ozimym jesienią, pozwoli na utrzymanie roślin w dobrej kondycji do zimy. Nieuszkodzone liście i dobrze rozwinięte korzenie, zdrowe, w pełni sprawne organy spichrzowe są gwarancją dobrego przezimowania, a także szybkiego oraz równomiernego rozpoczęcia wegetacji wiosną.

Czytaj również: Przebieg żniw 2021 – pogoda psuje szyki rolnikom

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 3.8 / 5. Liczba głosów 10

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Prezentowane informacje w zakresie środków ochrony roślin zawarte w serwisie www.agrofakt.pl nie zawierają pełnej treści etykiet-instrukcji stosowania. Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa zamieszczonych w etykiecie.

Artykuł zawiera lokowanie produktu i ma charakter promocyjny.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *