Dziś pierwszy dzień wiosny kalendarzowej. Czy w naturze również?
W 2023 roku równonoc wiosenna wypadła 20 marca o godz. 22:24. Od tego momentu półkula północna będzie bardziej doświetlona niż półkula południowa. Dziś, 21 marca, mamy pierwszy dzień wiosny kalendarzowej. Natomiast z uprawowego punktu widzenia najbardziej czekamy na wiosnę fenologiczną. Kiedy można się jej spodziewać?
Początek fenologicznej wiosny różni się w zależności od regionu geograficznego i warunków atmosferycznych w danym roku. Fenologiczne pory roku określa się w oparciu o obserwacje tzw. roślin wskaźnikowych. Do tego celu wybiera się rośliny dzikorosnące, powszechnie występujące w przyrodzie. Kiedy może zacząć się wiosna fenologiczna?
Spis treści
Fenologiczny podział pór roku
Wydzielenie fenologicznych pór roku zaproponował w 1895 r. niemiecki przyrodnik Egon Ihne. Opierając się na fazach rozwojowych roślin, wyróżnił on siedem pór roku:
- zaranie wiosny,
- wczesna wiosna,
- pełnia wiosny,
- wczesne lato,
- lato,
- wczesna jesień,
- jesień.
Funkcjonująca w powszechnej nomenklaturze zima to zgodnie z podziałem Ihne’go odpowiednik przerwy w zjawiskach fitofenologicznych. Aby oszacować, kiedy wypadnie fenologiczna wiosna, warto przyjrzeć się aktualnym fazom rozwojowym roślin w naszym środowisku i porównać te obserwacje z danymi historycznymi.
Zaranie wiosny w Polsce
Początek zarania wiosny wyznacza się na podstawie zakwitania leszczyny pospolitej i podbiału pospolitego. W 2022 rz. daty te wypadały w okresie od 11–20 lutego (w najcieplejszych regionach kraju) do nawet 1–10 kwietnia (w najzimniejszych krańcach Polski). Jednak w przeważającej części kraju pierwszy dzień zarania wiosny przypadł w okresach 1–10 marca oraz 11–20 marca.
Źródło: IMGW
Z kolei w latach 2007–2016 średnie daty początku zarania wiosny następowały później. A mianowicie w najcieplejszych rejonach kraju przypadały one w okresie 21–28 lutego, a w najchłodniejszych 1–10 kwietnia, przy czym optymalnym terminem był 10–20 marca.
Źródło: IMGW
Wczesna wiosna w Polsce
Roślinami wskaźnikowymi do wyznaczania dat początku wczesnej wiosny są czeremcha zwyczajna (zakwitanie), mniszek lekarski (zakwitanie) oraz brzoza brodawkowata (początek listnienia).
Niemal w całej Polsce pierwszy dzień wczesnej wiosny w 2022 r. przypadł 21–30 kwietnia. Najwcześniej ta pora roku zaczęła się 11–20 kwietnia, a najpóźniej 1–10 maja. Jednak w porównaniu do średniej z dekady 2007–2016 odchylenia dat początku wczesnej wiosny w 2022 r. były bardzo zróżnicowane: od –5/+5 dni do –15/–6 dni.
Źródło: IMGW
Kiedy pierwszy dzień wiosny fenologicznej w 2023 r.?
Na podstawie powyższych danych oraz obecnych faz fenologicznych roślin dzikorosnących, można stwierdzić, że znajdujemy się na przełomie obu tych pór roku. W przeważającej części Polski zaranie wiosny już się zaczęło — leszczyna przekwitła. Natomiast początek wczesnej wiosny wciąż przed nami — czeremcha i mniszek jeszcze nie zaczęły kwitnąć. Prawdopodobnie więc mamy do czynienia z tradycyjnym dla naszej lokalizacji okresem wiosennym, aczkolwiek nieobserowanym od kilku anormalnych sezonów. Potwierdzenia tego szukamy m.in. w wydanej w 1976 r. „Dendrologii”, która okres kwitnienia derenia (naszej ilustracji) przedstawia na połowę marca do połowy kwietnia. Czyli wszystko przebiega zgodnie z dość leciwą normą.
Ogólna tendencja na przestrzeni lat wskazuje na coraz wcześniejsze rozpoczynanie się wegetacji u roślin. Jednak obserwacje dalszej części sezonu pozwalają przypuszczać, że występowanie chłodów lub wiosennych przymrozków ma wpływ na opóźnienie kolejnych faz.
Miejmy nadzieję, że wiosną br. ominą nas przykre niespodzianki pogodowe.
Źródło: IMGW
Czytaj również: Stan zbóż po zimie 2022/2023. Mączniak w natarciu
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
