Kryzys uderza w rolników. „Tylko jedna uprawa pozwala osiągnąć niewielki zysk”

Wzrost kosztów produkcji przy niskich cenach skupu drenuje portfele gospodarzy i pogłębia kryzys w rolnictwie. Ministerstwo Rolnictwa zapowiada strategiczne zmiany, które mają przywrócić opłacalność w polskich gospodarstwach. Na czym mają polegać?

Jakie są przyczyny obecnego kryzysu w rolnictwie?

Rolnicy w wielu regionach Polski alarmują, że systematycznie pogarsza się opłacalność produkcji rolnej. O pogorszeniu sytuacji w rolnictwie alarmują także izby rolnicze, jak również posłowie w interpelacjach.

– Wzrost kosztów nawozów, paliw, energii elektrycznej, środków ochrony roślin oraz materiału siewnego w wielu przypadkach nie znajduje odzwierciedlenia w cenach skupu produktów rolnych. Zjawisko to powoduje rosnącą niepewność ekonomiczną gospodarstw rolnych – zauważa Wiesław Krajewski, poseł PiS.

Głównym powodem tej trudnej sytuacji jest drastyczny wzrost cen nawozów mineralnych, paliwa rolniczego oraz energii elektrycznej. Dodatkowo rosną koszty środków ochrony roślin i materiału siewnego, co uderza bezpośrednio w budżety gospodarstw. Niestety te zwiększone nakłady często nie znajdują odzwierciedlenia w cenach, jakie rolnicy uzyskują w punktach skupu za swoje produkty.

Niskie ceny w skupie napędzają kryzys w rolnictwie

Wielu producentów wskazuje również na dużą zmienność cen rynkowych oraz brak skutecznych narzędzi do ograniczania ryzyka. Natomiast ceny skupu wielu produktów rolnych, np. ziemniaków, są tak niskie, że nawet nie pokrywają kosztów produkcji.

W szczególnie trudnej sytuacji znajdują się małe i średnie gospodarstwa, które mają ograniczone możliwości dywersyfikacji produkcji. Kryzys coraz bardziej dotyka także gospodarstwa powyżej 50 ha, które są nastawione wyłącznie na produkcję roślinną.

– Z naszych kalkulacji wynika, że w obecnych warunkach jedynie uprawa rzepaku pozwala jeszcze osiągnąć niewielki zysk. Natomiast pozostałe kierunki produkcji przynoszą straty – wskazują eksperci z Wielkopolskiej Izby Rolniczej (WIR) .

Kryzys w rolnictwie pogłębia konflikt na Bliskim Wchodzie

Na sytuację gospodarstw rolnych w dużym stopniu wpływa także konflikt między USA i Izraelem a Iranem oraz blokada Cieśniny Ormuz. Gwałtowny wzrost cen paliwa, zwłaszcza oleju napędowego, jest dla rolników jeszcze bardziej dotkliwy niż dla większości społeczeństwa, ponieważ przypada on na okres wzmożonych wiosennych prac polowych. Dodatkowo sytuacja na Bliskim Wschodzie przekłada się także na wzrost cen nawozów mineralnych.

Ponieważ ceny zbóż czy ziemniaków w skupach jednak nie rosną, to powoduje to spadki rentowności produkcji rolnej i sprawia, że kryzys w rolnictwie jest jeszcze bardziej dotkliwy dla rolników. Właśnie dlatego samorząd rolniczy apeluje do premiera o pilne uruchomienie dopłat do nawozów.

– Zdaniem Wielkopolskiej Izby Rolniczej konieczne są szybkie działania, które poprawią sytuację finansową gospodarstw i ograniczą skutki rosnących kosztów produkcji – apelują rolnicy.

Przeczytaj także artykuł „Rewolucja w odszkodowaniach dla rolników. Gminne komisje przejdą do historii?„.

Dopłaty bezpośrednie i kredyty preferencyjne mają pomóc rolnikom

Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi zapewnia, że stara się ustabilizować przychody rolników. Resort wskazuje tu na działania realizowane już od lat, w tym wypłatę dopłat bezpośrednich czy zwrot akcyzy za paliwo rolnicze w kwocie 1,48 zł za litr. Jednocześnie ministerstwo nie wyklucza, że w sierpniu dopłaty do paliwa rolniczego mogą być wyższe, ale na taką pomoc musi zgodzić się Komisja Europejska.

Ważnym mechanizmem jest Fundusz Ochrony Rolnictwa, który gwarantuje rekompensatę w przypadku braku zapłaty od niewypłacalnego podmiotu skupującego. Dodatkowo budżet państwa finansuje dopłaty do składek ubezpieczenia upraw oraz zwierząt gospodarskich przed skutkami klęsk żywiołowych.

Rolnicy mogą również korzystać z kredytów preferencyjnych na wznowienie produkcji oraz inwestycje w gospodarstwach. Pomoc ta polega na dopłatach do oprocentowania, dzięki czemu realny koszt kredytu dla rolnika wynosi od około 4,49 proc. do 4,50 proc. Jednak sami rolnicy uważają, że kredyty nie zażegnają kryzysu w rolnictwie.

– Planowane dalsze kredytowanie, nawet z bardzo niskim oprocentowaniem, nie rozwiązuje problemu ujemnej rentowności produkcji rolnej oraz utraty płynności finansowej przez gospodarstwa rolne a tylko odsuwa problemy w czasie – argumentują eksperci z WIR.

Strategia dla rolnictwa do 2030 i 2035 roku – wzmocnienie pozycji rolników

Natomiast Małgorzata Gromadzka, wiceminister rolnictwa, podkreśla, że poprawa opłacalności produkcji rolnej w Polsce jest jednym z celów krajowej Strategii zrównoważonego rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa 2030 (SZRWRiR 2030).

Plan zakłada m.in. stabilizację dochodów rolniczych przy wykorzystaniu środków krajowych oraz funduszy unijnych. Ważnym elementem jest kontynuacja zmian strukturalnych, w tym scalenia gruntów i ochrona ziemi rolnej przed zabudową. Strategia przewiduje także wspieranie tworzenia krótkich łańcuchów dostaw, co ma wzmocnić pozycję negocjacyjną rolników. To akurat jest jednym z postulatów rolników, którzy wskazują, że za kryzys w rolnictwie pośrednio odpowiadają także sieci handlowe.

– Ceny, które rolnicy otrzymują za swoje produkty, w ostatnim czasie wyraźnie spadły. Jednocześnie w sklepach ceny dla konsumentów pozostają wysokie. Udział rolnika w każdej złotówce wydanej na żywność systematycznie spada i dziś wynosi już tylko 12 proc. Oznacza to, że większość wartości w całym łańcuchu trafia do przetwórców i sieci handlowych, a rolnik otrzymuje jedynie niewielką część. Jeśli rolnicy mają godziwie zarabiać i utrzymać swoje gospodarstwa, ten udział musi być większy – zwracają uwagę eksperci WIR.

Z tego powodu ministerstwo zachęca rolników również do zrzeszania się w organizacje producentów. To miałoby wzmacniać ich pozycję rolników wobec wielkich sieci handlowych, a w konsekwencji ograniczać skutki kryzysu w rolnictwie.

Dodatkowo Małgorzata Gromadzka wskazuje, że w ramach strategii są przewidziane jeszcze inne zadania, w tym m.in.:

• dalsza modernizacja gospodarstw rolnych,
• restrukturyzacja zadłużenia gospodarstw rolnych,
• ochrona gospodarstw rodzinnych,
• odbudowa i zwiększenie odporności produkcji zwierzęcej i roślinnej należących do krajowych specjalizacji w rolnictwie,
• wzmocnienie systemu rezerw strategicznych w odniesieniu do produktów rolno-spożywczych i środków do produkcji

To także Cię zainteresuje: Ruszyły dotacje dla KGW i OSP. Można zgarnąć 20 000 zł na tradycje wiejskie.

Źródło: Sejm, Wielkopolska Izba Rolnicza rozwoju wsi, rolnictwa i rybactwa

Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!

Newsletter

Bądź na bieżąco z informacjami z rynku rolnego

Zapisz się