Od 2026 r. zmiany w prawie dla sołtysów
Wprowadzenie obowiązkowego ubezpieczenia OC, możliwość udziału w pracach gminy i zawierania umów z wykorzystaniem mienia komunalnego — to niektóre zmiany w prawie dla sołtysów zaczynające obowiązywać od 1 stycznia 2026 r.
Chodzi o nowelizację z 12 września 2025 r. ustawy o samorządzie gminnym oraz ustawy o funduszu sołeckim (Dz. U. z 2025 r., poz. 1436). Zmiany w prawie dla sołtysów wejdą w życie 1 stycznia 2026 r. Co konkretnie się zmieni?
Spis treści
Zmiany w prawie dla sołtysów — obowiązkowe OC dla sołtysów
Według znowelizowanych przepisów gmina będzie musiała zapewnić sołtysom ubezpieczenie. Ściśle mówiąc, od odpowiedzialności cywilnej i od następstw nieszczęśliwych wypadków. Chodzi o wypadki przy wykonywaniu zadań związanych z obowiązkami inkasenta oraz poborem podatków w drodze inkasa.
Udział sołtysów w pracach gminy
Wójt będzie mógł powołać konwent przewodniczących sołtysów. Będzie to organ doradczy wójta. Konwent będzie obradował na posiedzeniach, którym przewodniczy wójt. Wójt określi zakres i tryb działania konwentu. Ponadto będzie mógł określić zasady wypłacania diety i zwrotu kosztów podróży przysługujących sołtysom za udział w posiedzeniach konwentu.
W obecnym stanie prawnym wątpliwości budzą uprawnienia sołtysów związane z zarządzaniem i korzystaniem przez sołectwa z mienia komunalnego. W praktyce wynajem i użytkowanie nieruchomości pozostających w dyspozycji gminy wiąże się z koniecznością zawierania licznych drobnych bieżących umów. Na dzisiaj nie ma przepisów, które pozwalałyby sołtysom zawierać takie umowy. Według znowelizowanych przepisów wójt będzie mógł upoważnić sołtysa do zawierania umów związanych z zarządzaniem i korzystaniem z mienia komunalnego.
Zmiany w prawie dla sołtysów — powstaną młodzieżowe rady sołtysów
W myśl zmiany w prawie dla sołtysów możliwe będzie tworzenie młodzieżowych rad jednostek pomocniczych. Gmina może tworzyć jednostki pomocnicze tj. sołectwa oraz dzielnice, osiedla i inne. W obowiązującym stanie prawnym brakuje podstaw do powoływania młodzieżowej rady na poziomie sołectw.
Tymczasem, w niektórych sołectwach funkcjonują młodzieżowe rady działające nieformalnie bez możliwości skorzystania z części rozwiązań prawnych, które posiadają młodzieżowe rady gmin działające na podstawie art. 5 b ustawy o samorządzie gminnym.
Zmiany w ustawie o funduszu sołeckim
Omawiana nowelizacja zmienia także przepisy ustawy z dnia 21 lutego 2014 r. o funduszu sołeckim. Konkretnie to zostanie uelastyczniona procedura ubiegania się o środki z funduszu sołeckiego. Wójt (burmistrz, prezydent miasta) w terminie 7 dni od dnia otrzymania wniosku odrzuci cały wniosek albo poszczególne przedsięwzięcie lub przedsięwzięcia w nim zawarte, jeżeli nie spełniają warunków.
Możliwe również będzie ubieganie się o środki z budżetu gminy przez inne niż sołectwo jednostki pomocnicze. Będzie to możliwe w przypadku wyodrębnienia przez gminę w budżecie środków przeznaczonych na fundusz sołecki.
FAQ: Zmiany w prawie dla sołtysów od 2026 r.
Czy sołtysi będą musieli mieć obowiązkowe ubezpieczenie?
Tak, od 1 stycznia 2026 r. gminy będą musiały zapewnić sołtysom obowiązkowe ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej oraz od następstw nieszczęśliwych wypadków.
Jakie nowe uprawnienia zyskają sołtysi w związku z mieniem komunalnym?
Wójt będzie mógł upoważnić sołtysa do zawierania umów związanych z zarządzaniem i korzystaniem z mienia komunalnego, co do tej pory nie było możliwe.
Czym będzie zajmował się konwent przewodniczących sołtysów?
Konwent przewodniczących sołtysów będzie organem doradczym wójta, który będzie obradował na posiedzeniach i mógł otrzymywać diety oraz zwroty kosztów podróży za udział w tych posiedzeniach.
Czy możliwe będzie powołanie młodzieżowych rad sołtysów?
Tak, zmiany w prawie umożliwią tworzenie młodzieżowych rad jednostek pomocniczych, w tym na poziomie sołectw.
Co zmieni się w procedurze ubiegania się o fundusz sołecki?
Procedura ubiegania się o środki z funduszu sołeckiego zostanie uelastyczniona, a inne jednostki pomocnicze także będą mogły ubiegać się o te środki, jeśli gmina wyodrębni odpowiednie fundusze w budżecie.
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
Czyżby wszyscy sołtysi realizują zadania, które są zapisane w regulaminie? Trzeba to sprawdzić zanim wprowadzi się wszystkim tak kosztowne przywileje. Kiedyś sołtysi byli bardzo ważni, organizowali dużo prac społecznych np. odśnieżanie zwałów śniegu, organizowanie tzw. nocnej warty na wsiach, nie mówiąc o zbieraniu podatków. Teraz sołtysi mają coraz mniej obowiązków, a wprowadza się coraz więcej przywilejów. Kto to wymyśla? Zaraz inni. którzy działają więcej od niektórych sołtysów też będą się domagać czegoś za swoją pracę. Państwo nie może skończyć z tym rozdawnictwem publicznych pieniędzy? Coraz więcej różnych przywilejów dla wybranych, a tylu ludzi na to się składa. W wiekszosci spoleczenstwa jest na to oburzenie. proszę zrobić publiczną ankietę niech się wypowiedzą ludzie na wsi ile pracują dla społeczności sołtysi. W niektórych wsiach nie wiedzą nawet kto jest sołtysem, nie wspominając już o radzie sołeckiej.