Środki na zarazę ziemniaka — najskuteczniejsze w 2025. Nazwy handlowe fungicydów
Zaraza ziemniaka w Europie przybiera wyjątkowo niepokojący charakter. W ostatnich latach choroba pojawia się wcześniej niż dotychczas. Ponadto rozprzestrzenia się gwałtownie za sprawą agresywnych szczepów. Jakie środki na zarazę są najskuteczniejsze i jak racjonalnie konstruować program ochrony ziemniaka?
Europejscy producenci ziemniaka zmagają się nie tylko z zarazą ziemniaka, ale również z coraz mniejszą liczbą dostępnych skutecznych fungicydów. Poniżej przedstawiamy środki na zarazę ziemniaka, które wciąż wykazują wysoką skuteczność wobec ochrony liści, łodyg i bulw.
Spis treści
Zaraza ziemniaka coraz niebezpieczniejsza w Europie
W całej Unii Europejskiej rośnie poważne zagrożenie dla plantatorów ziemniaka. Mianowicie populacja patogenu Phytophthora infestans — sprawcy zarazy ziemniaka błyskawicznie ewoluuje. Powstają nowe klony patogenu, bardziej wirulentne i co najgorsze… odporne na środki ochrony roślin. Wiosną 2024 r. notowano liczne ogniska choroby już na wczesnych etapach wegetacji, a najnowsze dane z maja 2025 r. wskazują, że problem dotyczy już 27 krajów UE.
Nowe klony zarazy ziemniaka — EU36, EU43, EU47
Zespół europejskich jednostek badawczych kontrolujących zarazę ziemniaka pobrał prawie 3000 próbek w 2024 r. w krajach Europy. Zidentyfikowano w nich dominujący genotyp EU36, który stanowił aż 52,5% populacji. Jest to szczep o dużej zdolności adaptacyjnej. Mianowicie już wiadomo, że pod wpływem silnej presji selekcyjnej wykształcił nowe mutacje związane z opornością na fungicydy i wirulencję.
Częstość występowania EU43, który był niepokojąco silny w 2023 r., spadła z 23% do 9%, ale jego zasięg objął już 14 krajów. Natomiast klon EU46 pojawił się w siedmiu krajach, a jego udział wzrósł do 4%. Badacze uważnie obserwują też zupełnie nowy genotyp — EU47. Co szczególnie niepokojące, to pojawia się on głównie na odmianach odpornych. Jego profil wirulencji może zmienić dotychczasowy obraz walki z zarazą.
Środki na zarazę ziemniaka a strategia antyodpornościowa
Europejscy doradcy i plantatorzy ziemniaka w 2024 r. wdrożyli bardzo złożone programy ochrony ziemniaka przed zarazą ziemniaka. Konkretnie to polegały one na mieszaniu i naprzemiennym stosowaniu różnych substancji czynnych.
Wyraźnie zmalała też liczebność EU37, odpornego na fluazynam — z 1,8% do 0,6%. Niemniej, presja chorobowa ze strony Phytophthora infestans jest ogromna. Do tego wczesne zakażenia (zanim międzyrzędzia się złączą) wymagają wcześniejszego rozpoczęcia ochrony ziemniaka przed zarazą.
Wczesne objawy zarazy ziemniaka najczęściej dotyczą łodyg wewnątrz łanu. Środki na zarazę ziemniaka należy stosować więc już, zanim rośliny zewrą międzyrzędzia
Skuteczne środki na zarazę ziemniaka polecane w 2025 r.
Według europejskich specjalistów program ochrony ziemniaka przed zarazą ziemniaka musi się opierać na mieszaniach substancji o różnym mechanizmie działania. Także w zabiegach następczych. Taka strategia eliminuje sprawcę, zapobiega powstawaniu odporności, w efekcie unika powstawania nowych klonów.
Przykładowe środki na zarazę ziemniaka — substancje i mieszaniny wykazujące najwyższy poziom skuteczności ochrony ziemniaka (wg EuroBlight)
| Substancje czynne/mieszaniny | Skuteczność ochrony (w liczbach — najwyższa wartość — najskuteczniejsza) | Kody grup FRAC | |
| liście | bulwy | ||
| oksatiapiprolina + famoksadon | 4,9 | 4,1 | 49 + 11 |
| oksatiapiprolina + amisulbrom | 4,9 | 3,9 | 49 + 21 |
| oksatiapiprolina + bentiowalikarb | 4,9 | 3,4 | 49 + 40 |
| amisulbrom + mankozeb | 4,5 | 3,7 | 21 + M 03 |
| mandipropamid + cymoksanil | 4,4 | brak danych | 40 + 27 |
| bentiowalikarb | 4,2 | brak danych | 40 |
| zoksamid + dimetomorf + fluazynam | 4,2 | brak danych | 22 + 40 + 29 |
| mandipropamid | 4,0 | brak danych | 40 |
| mandipropamid + difenokonazol | 4,0 | brak danych | 40 + 3 |
| zoksamid + cymoksanil + fluazynam | 4,0 | brak danych | 22 + 27 + 29 |
| piraklostrobina + dimetomorf + adiuwant | 4,0 | brak danych | 11 + 40 |
| propamokarb + cymoksanil + cyjazofamid | brak danych | 4,6 | 28 + 27 + 21 |
| cyjazofamid | brak danych | 3,8 | 21 |
W powyższej tabeli znalazł się między innymi mankozeb, substancja wycofana z użycia w krajach UE. Jednak ze względu jego skuteczność europejscy rolnicy walczą o przywrócenie tego wszechstronnego fungicydu do stosowania. Już jutro, tj. 1 lipca 2025 r. w TSUE odbędzie się rozprawa kwestionująca decyzję Komisji Europejskiej z 2020 r. o wycofaniu mankozebu, fungicydu niezbędnego m.in. do zwalczania zarazy ziemniaka.
Ponadto znajduje się także dimetomorf, który został wycofany z użycia w UE w maju 2025 r.
Zaraza ziemniaka — zwalczanie
Spróbujmy zatem rozszyfrować substancje czynne oraz ich mieszaniny, pod jakimi handlowymi preparatami się kryją, zarejestrowanymi w Polsce.
Poniżej podaję nazwy handlowe środków ochrony roślin zarejestrowanych do ochrony ziemniaka, zawierających interesujące nas substancje czynne:
- amisulbrom — Ami4Fungi 200 SC, Gachinko, Genkotsu, Leimay 200 SC, Leomin 200 SC;
- cyjazofamid — Ranman Top 160 SC, Azuleo, Dynox 160 SC, Karitsu, Livarti, Sugoi;
- cymoksanil — Controlla 450, Curzate 60 WG, Cymbal Flow, Dauphin 45 WG, Drum 45 WG, n Drum Flow, IMOX 45 WG, Krug Flow, Moxato 450 WG, Sacron WG, Veludo 450 WG;
- cymoksanil + fluazynam — Grecale, Kunshi 625 WG, Plexus, Tezuma 625 WG,
- fluazynam — Altima 500 SC, Banjo 500 SC, Dalimo, Fluazin 500-I, Fluazin 500-III, Fluazinova, Innzar 500 SC, Kelsos 500 SC, Magic, Nando 500 SC, Pyrol 500 SC, Winby, Zignal 500 SC;
- mandipropamid — Revus 250 SC, Mandius 250 SC, Revolte 250 SC,
- mandipropamid + cymoksanil — Carial Flex,
- mandipropamid + difenokonazol — Carial Star 500 SC,
- oksatiapiprolina — Zorevec Enicade, OKSA4FUNGI 100 OD, Zertan;
- oksatiapiprolina + amisulbrom — Zorevec Entecta, Sopolet;
- piraklostrobina — w Polsce substancja samodzielnie występująca w środkach handlowych — zarejestrowana do ochrony zbóż;
- propamokarb + cymoksanil — Ambora Duo (chlorowodorek propamokarbu), Axidor, Edegal Plus, Prosim, Rival Duo, Samiron,
- zoksamid + cymoksanil — Electis CX, Lieto 66 WG, Reboot 66 WG.
W najbliższych dniach ochrona pomidora i ziemniaka przed zarazą ziemniaka będzie obowiązkowa. Zmiana pogody na chłodną i deszczową to niebezpieczeństwo dla upraw: Ostrzeżenia IMGW dla rolników. Choroby masowo zagrożą roślinom
W przypadku gdy konieczne jest zwalczanie zarazy ziemniaka na bulwach, skuteczność wykazują także inne substancje: Fungicydy na ziemniaki — ochrona bulw przed zarazą ziemniaka
Środki na zarazę ziemniaka — co musi wiedzieć rolnik?
Dominującym szczepem w 2024 r. był EU36, ale obserwuje się wzrost znaczenia EU46 i pojawienie się EU47. W Polsce występują klony (szczepy): EU23, EU41, EU43, EU46, EU36.
Może właśnie ze względu na taką różnorodność klonów P. infestans od kilku sezonów zaraza ziemniaka pojawia się w uprawach ziemniaka wcześniej niż zwykle. Mianowicie przy sprzyjających warunkach jeszcze zanim dojdzie do zakrycia międzyrzędzi. Te wczesne objawy najczęściej dotyczą łodyg, ale i liści. Niedostrzeżona na czas, w sprzyjających warunkach — wilgotno i umiarkowanie ciepło, może się masowo rozwinąć, w efekcie doprowadzając do silnego porażenia roślin.
Rolnicy muszą analizować lokalne terminy wystąpienia choroby. Do tego planować zabiegi jeszcze przed fazą zwierania międzyrzędzi. Między innymi mogą do tego posłużyć wskazówki konstruowania programu ochrony ziemniaka na substancjach zawartych w tabeli.
Źródło: EuryBlight
Często zadawane pytania (FAQ): Środki na zarazę ziemniaka — najskuteczniejsze w 2025
Co to jest zaraza ziemniaka?
Zaraza ziemniaka to groźna choroba roślin wywołana przez grzyba Phytophthora infestans, która prowadzi do obumierania liści, łodyg i bulw ziemniaka.
Dlaczego zaraza ziemniaka jest tak niebezpieczna w ostatnich latach?
Zaraza ziemniaka staje się coraz bardziej niebezpieczna z powodu pojawiających się nowych, bardziej agresywnych szczepów patogenu oraz ich odporności na wiele środków ochrony roślin.
Jakie są skuteczne środki na zarazę ziemniaka w 2025 roku?
W 2025 roku zaleca się stosowanie mieszanek substancji czynnych, takich jak oksatiapiprolina w połączeniu z innymi fungicydami, co pozwala na zwiększenie skuteczności ochrony ziemniaka.
Kiedy powinno się rozpocząć ochronę przed zarazą ziemniaka?
Ochrona przed zarazą ziemniaka powinna zaczynać się jeszcze przed zarośnięciem międzyrzędzi, gdyż wczesne objawy mogą być trudne do zauważenia, a choroba szybko się rozwija.
Jakie są lokalne terminy wystąpienia zarazy ziemniaka?
Lokalne terminy wystąpienia zarazy różnią się w zależności od regionu. Rolnicy powinni monitorować sytuację i planować zabiegi ochronne zgodnie z prognozami i obserwacjami lokalnymi.
Prezentowane informacje w zakresie środków ochrony roślin zawarte w serwisie www.agrofakt.pl nie zawierają pełnej treści etykiet-instrukcji stosowania. Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa zamieszczonych w etykiecie.
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
