Woda i gleba w Polsce w kontekście zmian klimatycznych

Download PDF

Tematem kolejnego spotkania z cyklu Agro Akademii była woda i gleba w Polsce odniesieniu do zmian klimatycznych. Susza, huragany, nawalne deszcze – to tylko kilka zjawisk pogodowych, które coraz częściej występują w naszym kraju. Jak w takim razie należy sobie z nimi radzić? Jakie zmiany wprowadzić w odniesieniu do rolnictwa? Sprawdźmy!

Tegoroczna Agro Akademia zorganizowana przez Bank BNP Paribas składa się z czterech spotkań, które odbywają się w formule online. Podczas trzeciego spotkania -,,Woda i gleba w kontekście zmian klimatycznych” dyskutowano o klimacie i jego zmianach, które wywierają również wpływ na produkcję rolną w Polsce.

Gleba i woda w Polsce a zmiany klimatu

Dlaczego w ogóle warto mówić o klimacie? – Tym pytaniem dr hab. Zbigniew M. Karaczun, prof. SGGW rozpoczął swój wykład. Jest to istotne, ponieważ tempo zmian klimatycznych jest zdecydowanie szybsze, niż kilka lat temu. Skutki zmian klimatu wpływają na produkcję rolną, a także na bezpieczeństwo żywnościowe.

O klimacie trzeba rozmawiać również dlatego, że jego zmiany przyczyniają się do zwiększenia ryzyka braku wody, pojawienia się nowych szkodników i chorób. Ochrona klimatu z punktu widzenia produkcji rolnej (…) jest także istotna dlatego, że klimat wpływa na wszystkie czynniki produkcji rolnej, które są istotne z punktu widzenia tej produkcji. – podkreślał prof. Karaczun. Wpływa m.in. na rozkład opadów, długość okresu wegetacyjnego, a także na występowanie bądź nie przymrozków wiosennych.

aktualnosci-rolnicze-Woda i gleba w Polsce

Niższe dochody rolników na glebach słabych narażonych na suszę

fot. Agro Akademia / screen

Wpływ widoczny jest również w przypadku jakości i wielkości plonowania roślin, a co za tym idzie wysokości dochodów. Duże oddziaływanie na dochody rolników występuje zwłaszcza jeżeli gospodarują na słabszych glebach narażonych na działanie suszy. Wówczas wtedy ich dochody mogą być niższe o nawet 25 proc., w porównaniu do gospodarstw, w których nie wystąpiła susza. To pokazuje, że jednym ze skutków zmian klimatu będzie spadek naszych dochodów – stwierdził dr hab. Zbigniew Karaczun.

Zmiana czynników produkcji rolnej

Znaczącą zmianą klimatu jest wydłużenie okresu wegetacyjnego, który obecnie jest nawet o 30 dni dłuższy, niż w latach 50. XX wieku. Co ma też swoje wady, jak np. występowanie przymrozków w maju. Kolejną zmianą jest wzrost średniej temperatury w Polsce o ponad 1ºC. Wzrost temperatury wraz ze wzrostem siły wiatru powoduje szybsze parowanie wilgoci z gleby. Wpływa to również na szybszą mineralizację węgla w glebie, czyli na zmniejszenie ilości próchnicy w glebie.

Coraz częściej pojawiają się w Polsce także ekstremalne zjawiska pogodowe jak np. huragany i trąby powietrzne. Dzisiaj mamy takich zjawisk przynajmniej 5-6 razy w ciągu roku – mówił prof. Karaczun. Można zaobserwować także wzrost opadów krótkich i intensywnych, które powodują szybkie podtopienia i powodzie. Z drugiej strony obserwuje się wzrost częstości występowania suszy, która od 2012 r. występuje co roku w okresie letnim.

Woda i gleba w Polsce – jak chronić i dbać?

Przy produkcji rolnej szczególnie ważna jest ochrona gleby, ponieważ – nie mamy lepszego substratu dla produkcji rolnej niż właśnie gleba – podkreślał dr hab. Zbigniew Karaczun. Gleba jest największym magazynem węgla, a sama uprawa gleb jest istotnym źródłem gazów cieplarnianych. Z uwagi na to wysuwa się następujący wniosek, o którym wspomniał prof. Karaczun – Rolnictwo jest nie tylko ofiarą skutków zmian klimatu, ale do tych zmian klimatu także przyczynia się. Dla bezpieczeństwa rolnictwa najważniejsze jest to, żeby nie nastąpił wzrost średniej temperatury wynoszący więcej niż 2ºC.

Woda i gleba w Polsce. Do korzystnych rozwiązań na rzecz klimatu i produkcji rolnej należy m.in.:

  • racjonalizacja nawożenia azotowego (dostosowanie dawek, a także wykorzystywanie roślin bobowatych jako nawóz zielony),
  • ochrona gleb organicznych (przywrócenie bagien, torfowisk, a także mokradeł),
  • wprowadzenie uprawy konserwującej lub bezorkowej,
  • wykorzystanie inhibitorów nitryfikacji (pozwalają zaoszczędzić azot w glebie).

Jak poprawić gospodarkę wodną w polskim rolnictwie?

Zasoby wodne w Polsce są małe. (…) około 600 mm wody spada w ciągu roku. To poziom podobny do Egiptu – mówił dr hab. Zbigniew Karaczun. Jednak jak podkreślił ekspert z SGGW wody powinno nam wystarczyć, jeśli będziemy potrafili racjonalnie nią gospodarować. Uwzględniając również to, że nie wystarczająca ilość opadów jest dla rolnictwa niebezpieczna, co podkreślił prof. Karaczun – Bardzo groźne dla nas, dla producentów rolnych jest to zaburzenie cyklu opadowego. W związku z tym, należy nauczyć się zatrzymywać wodę tam gdzie opadnie. Jest to możliwe dzięki:

  • odtwarzaniu i ochronie terenów podmokłych,
  • zwiększeniu retencji w rowach melioracyjnych i w lokalnych ciekach,
  • zwiększeniu retencji gruntowej,
  • ochronie zadrzewień śródpolnych i wzdłuż cieków wodnych,
  • odtwarzaniu i ochronie oczek wodnych, stawów śródpolnych,
  • retencjonowaniu wody w gospodarstwie.

Zmiana sposobu gospodarowania ziemią – czy to możliwe?

Skutki zmian klimatu wywołują już dzisiaj bardzo głęboki wpływ na warunki produkcji rolnej i sadowniczej. Na każdy etap tej produkcji – podsumował dr hab. Zbigniew M. Karaczun, prof. SGGW.

W związku z tym, rolnicy muszą uczestniczyć w działaniach na rzecz ochrony klimatu, aby ta produkcja była bezpieczna. Dużą uwagę na to zwraca UE, która planuje przeznaczyć 40 proc. środków ze WPR na politykę rolną i klimatyczną. Warto zastanowić się nad wprowadzeniem nowych odmian bardziej odpornych, czy upraw agroleśnych. Tym bardziej, że skutki zmian klimatu mogą przyczynić się do spadku dochodów rolników, a także do ograniczenia bezpieczeństwa żywnościowego w Polsce i na świecie.

Branża mięsna w Polsce w obliczu wyzwań. Drugie spotkanie z cyklu Agro Akademii- Dowiedz się więcej na ten temat

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 5 / 5. Liczba głosów 3

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o