Lama to czy alpaka? – obce zwierzęta gospodarskie

Download PDF

Podobne czy zupełnie inne? Jak w Polsce zaaklimatyzował się gatunek rodem z Ameryki Południowej? Dlaczego od kilku lat hodowanie lam i alpak stało się tak popularne. Czy to aby na pewno takie „pluszowe zwierzaczki”, jak się nam wydaje?

Lamy i alpaki traktujemy jako zwierzęta przeżuwające choć tak naprawdę to pseudo-przeżuwacze. Mają bowiem żołądek tylko trzykomorowy, a nie czterokomorowe jak prawdziwe przeżuwacze. Podobieństwa jednak są znaczne – jeśli chodzi o budowę anatomiczną i fizjologię. Jeśli natomiast poruszymy kwestię charakteru… mamy sporo różnic i nawet zaryzykuję stwierdzenie – ekstremów.

Skąd pochodzą lamy i alpaki i jaką pełnią rolę pierwotnie

Zarówno lamy, jak i alpaki należą do zwierząt wielbłądowatych i pochodzą z Ameryki Południowej. Ich główne i pierwotne środowisko życia to góry Andy na wysokości ponad 3000 m n.p.m. Miejsce to charakteryzują raczej niskie temperatury, spadające do -25 °C w nocy i średnie za dnia (+18 °C), oraz niskie opady roczne występujące głównie w porze deszczowej. Te raczej surowe warunki ukształtowały proces życiowy lam i alpak, kierując ich rozrodem, szeregiem przystosowań, ale także ich przeznaczeniem, jakim jest zaspokojenie potrzeb lokalnej ludności. Mięso to cenny składnik białka, natomiast okrywa włosowa (skóry) to ważny element odzieżowy. Żywe zwierzęta są również wykorzystywane jako zwierzęta juczne (drobny transport).

hodowla lam w Polsce

Peryskop – dorosły samiec lamy w pełnej okrywie wełnistej

fot. Marta Iwaszkiewicz

Lamy i alpaki – czym się różnią

Na pierwszy rzut oka są tylko nieznaczne różnice zauważalne przez przypadkowe osoby. To przede wszystkim krótszy pysk u alpak oraz ułożone szpiczasto uszy (u lam uszy mają kształt banana). Alpaki są też mniejsze. Ich masa ciała kształtuje się między 65 a 80 kg, tymczasem lamy osiągają nawet 150 kg. W związku z tym, iż u lam występuje aż 9 ras, a u alpak tylko 2, również okrywa włosowa może się różnić. Okrywa włosowa lam i alpak jest niezwykle lekka, a zarazem bardzo termo-ochronna. Wełna alpak jest o wiele wartościowsza od lamiej, gdyż włókna są cieńsze. Obecnie mamy do czynienia z wieloma mieszankami lamio-alpaczymi stąd też wygląd tych zwierząt być może wieloraki, patrząc przez pryzmat umaszczenia i okrywy włosowej (od okrywy szerstnej po wełnistą).

lamy hodowla w Polsce

Samica lamy

fot. Marta Iwaszkiewicz

Udomowione czy jednak dzikie?

Uważa się, że lamy i alpaki zostały udomowione ok. 6000 lat temu. Najwięcej zwierząt znajdziemy na terenach Ameryki Południowej, Andów oraz Peru. W Australii w systemie pastwiskowym utrzymuje się ponad 200 tysięcy alpak (dane za 2015 r.), a w Wielkiej Brytanii ich liczebność sięga już ponad 25 tys. sztuk. W Polsce ustalenie liczebności lam i alpak nie jest łatwe, gdyż nie istnieją formy identyfikacji i rejestracji tych zwierząt. Od 2012 roku istnieje Polski Związek Hodowców Alpak z siedzibą w Warszawie, który zrzesza hodowców alpak w Polsce, oraz Stowarzyszenie Hodowców Alpak i Lam. Jednak w obu podmiotach prym wiodą alpaki i rzeczywiście alpaki to zwierzęta o wiele prostsze do udomowienia i hodowli oraz wykorzystania pro- ludzkiego.

alpaka hodowla

Samiec alpaki

fot. Marta Iwaszkiewicz

Lamy i alpaki – kilka faktów hodowlanych

Zwierzęta te żyją ok 20 lat, ale ich okres reprodukcyjny trwa między 2 a 12 rokiem życia. Samica rodzi zwykle jedno młode (ciąże bliźniacze należą do dużej rzadkości). Ciąża trwa 11 miesięcy, a nawet może zostać przeciągnięta o miesiąc przy niesprzyjających warunkach. Akt kopulacji polega na przymusowym poddaniu się samicy i indukowanej owulacji (tak jak u kotów). W czasie aktu „miłości” zwierzęta wydają z siebie bardzo specyficzne lamie okrzyki, co zdecydowanie bardziej zauważalne jest u lam.

Żywienie lam i alpak

Żywienie lam i alpak jest dość skomplikowane. Można zastosować dokładnie tę samą zasadę jak przy żywieniu innych przeżuwaczy w systemach ekstensywnych. Jedyny warunek to kontrola poziomu białka. Tego bowiem nie może być byt dużo. W systemach ekstensywnych, gdzie zwierzęta przebywają na pastwiskach w sezonie pastwiskowym, dostają siano i słomę w okresie dokarmiania, ryzyko przebiałkowania nie istnieje. Dobre wykorzystanie składników pokarmowych (lepsze o co najmniej 10% niż u owiec) to spuścizna po trudnych warunkach pierwotnego miejsca powstania i bytowania gatunku.

Choroby zwierząt

Największym do tej pory problemem są problemy diagnostyczne. Zwierzęta takie jak pseudo-przeżuwacze są dla wielu hodowców i weterynarzy nadal dosyć zagadkowe. Niemniej można powiedzieć, że z każdym dniem wiemy o nich coraz więcej. Głównymi problemami zdrowotnymi lam i alpak są choroby pasożytnicze układu pokarmowego (kokcydioza, motylica wątrobowa). Pasożyty zewnętrzne to głównie świerzbowce, jednak przy stałym dbaniu o okrywę włosową nie trzeba się tym na zbyt martwić.

Czy to aby na pewno „pluszowe zwierzaczki”?

Lamy i alpaki mają bardzo dobry wzrok, co pozwala na dobrą kontrolę terenu (np. pastwiska). Sprzyja temu oczywiście dosyć długa szyja. Są to zwierzęta odważne. Nie boją się psowatych, a wręcz je atakują. Atak lam i alpak to stawanie dęba, kopanie przednimi kończynami oraz gryzienie. To ostatnie potrafi być bardzo nieprzyjemne w skutkach ze względu na podwójne kły umieszczone w górnej szczęce. Zadana rana najczęściej jest głęboka i jest to po prostu wyszarpane mięso. Do starć dochodzi między samcami w przypadku walki o samicę. Alpaki na ogół nie są agresywnymi zwierzętami, chyba że u jakiegoś zwierzęcia występuje tzw. syndrom wściekłej alpaki.

hodowla lam w Polsce

Lama z kilkudniowym potomkiem

fot. Marta Iwaszkiewicz

Sekret tkwi w charakterze

Większość ludzi kojarzy alpaki i lamy z przyjemnymi puszystymi zwierzątkami, z którymi można chodzić na spacery, można się przytulać do ich mięciutkiej wełny, patrzeć w te ich przepiękne duże oczęta i upajać się ich towarzystwem. Rzeczywiście alpaki przyzwyczajone do takiego rodzaju kontaktu z człowiekiem pozwalają na taki rodzaj kontaktu. Jednak należy zawsze pamiętać, że to zwierzęta i mogą mieć odmienne od nas podejście do sytuacji. Lamy nie są tak dobrze ułożone przez człowieka. U zwierząt utrzymywanych w większych stadach towarowych będzie nadal dominował instynkt samozachowawczy.

Nauka behawioru ciągle trwa

Są to zwierzęta niesamowicie charakterne, a tempo zmienności nastroju potrafi być naprawdę wartkie. W jednej chwili sielanka zmienia się w agresję, by po chwili powrócić do łagodności, jak gdyby nigdy nic się nie stało. Potrafią być bardzo przyjacielskie, by za moment stać się wyrachowane i wyniosłe.
Lamy i alpaki, jak każde ze zwierząt hodowlanych, przyzwyczajają się do swoich opiekunów traktując ich po jakimś czasie jak członka stada. Należy jednak pamiętać, iż są to nadal obce nam zwierzęta, których nauka zachowań i biologii stale trwa.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 4.4 / 5. Liczba głosów 14

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

A ty jak oceniasz 2020?Przeczytaj Sezon 2020 na plusie!

Z forum

Powiązany temat:

Alpaki hodowla i perspektywy
pampam
Moi znajomi przed założeniem hodowli pojeździli po gospodarstwach które się tym zajmują. Często mają w ofercie nawet nocleg żeby można było poprzebywać z tymi zwierzętami dzień l...
zobacz więcej »
Gość AF_Joanna
Już w najbliższy weekend odbędzie się pierwszy w Polsce Alpaca Day 2016! Może warto się wybrać?    https://www.agrofakt.pl/alpaca-day-2016/
zobacz więcej »
Tomasz78
Jako hobby raczej nie ,przy wiekszej ilości ,moze to byc dobry biznes ,cena za wełne prana i czesana dochodzi do 150 zł kg a sama hodowla nie jest trudna ,podobna do chowu owiec ,l...
zobacz więcej »
...
Zobacz pozostałe wpisy

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o