Tarczówka zielona i tarczówka marmurkowata w Polsce
Globalne zmiany klimatyczne sprzyjają rozprzestrzenianiu się wielu gatunków agrofagów. W ostatnich sezonach spore obawy wywołuje ekspansja dwóch gatunków z rodziny tarczówkowatych. Czy tarczówka zielona i tarczówka marmurkowata w Polsce stanowią zagrożenie upraw? Sprawdźmy jak przebiega ich migracja? Jakie szkody powodują? W jaki sposób można z nimi walczyć?
Czy tarczówka marmurkowata w Polsce stanowi zagrożenie?
Spis treści
Dwa gatunki tarczówek zagrażają sadom i plantacjom
Tarczówka zielona (Nezara viridula) i tarczówka marmurkowata (Halyomorpha halys) to pluskwiaki różnoskrzydłe z rodziny tarczówkowatych. Oba gatunki są fitofagami, tzn. żerują na roślinach z różnych rodzin botanicznych, w tym także na gatunkach uprawnych — sadowniczych.
Szkodliwość tarczówki
Oba gatunki żerując, nakłuwają tkanki i pobierają sok roślinny. Najchętniej zasiedlane są młode części roślin, w tym także owoce. Do rany powstałej w miejscu nakłucia szkodnik wprowadza też ślinę z enzymami. Żerowanie szkodnika prowadzi zatem do deformacji i niedorozwoju owoców, które tracą wartość handlową. Rany stanowią też wrota zakażenia dla patogenów roślinnych — bakterii i grzybów.
Jak wyglądają tarczówka zielona i tarczówka marmurkowata?
- Tarczówka zielona — dość duży owad, długości od 13 do 18 mm, o jednolicie zielono ubarwionym ciele. U nasady tarczki znajdują się zazwyczaj trzy białe i dwie czarne plamki ułożone w jednej linii. Odnóża również mają barwę zieloną (patrz zdjęcie otwierające).
- Tarczówka marmurkowata to podobnie duży owad, długości od 12 do 17 mm, o zmiennym ubarwieniu. Na głowie i przedpleczu ma metalicznie miedziane nakrapianie lub niebieskie plamy. Półpokrywy są marmurkowane brązowo (zobacz zdjęcia).
Skąd pochodzą tarczówki i co „jedzą”?
Oba gatunki są polifagami. Żerują na kilkuset gatunkach roślinach jedno- i dwuliściennych należących do kilkudziesięciu rodzin botanicznych.
- Tarczówka zielona rozpowszechniona jest w regionach tropikalnych i subtropikalnych Eurazji, Afryki, Australii i obu Ameryk. Jest gatunkiem inwazyjnym.
- Tarczówka marmurkowata pochodzi z Azji Wschodniej, opanowała cały kontynent azjatycki. Pojawiła już się też w Ameryce Północnej i dotarła do Europy, gdzie jest gatunkiem inwazyjnym. Notowana jest już też w Wielkiej Brytanii i krajach skandynawskich.
Zwiększaniu zasięgu obu gatunków sprzyja handel roślinami i ich transport na odległe rynki zbytu. Systematyczne i całoroczne dostawy zapewniają pluskwiakom nie tylko szybką, ale też bezpieczną drogę do nowych miejsc bytowania i zasiedlenie się na nowych obszarach.
Tarczówka zielona jest już w Polsce
Wystąpienie tego gatunku stwierdzono już w kilku lokalizacjach na obszarze naszego kraju. Pierwsze doniesienia o obecności tarczówki zielonej w Polsce pochodzą z 2019 r. z Beskidu Zachodniego (Bielsko-Biała). Następnie pojawiły się informacje o stwierdzeniach owada na Nizinie Wielkopolsko-Kujawskiej (Poznań), Nizinie Sandomierskiej (Jarosław), na Roztoczu (Goraj) oraz w Beskidzie Wschodnim (Jasionów, Markowa, Przemyśl). Opisano więc do tej pory siedem stanowisk wystąpienia tarczówki zielonej w Polsce.
Tarczówka marmurkowata w Polsce — co już wiemy?
Pierwsze informacje, że tarczówka marmurkowata w Polsce się pojawiła, pochodzą z 2018 r. Stwierdzono pojedyncze osobniki na obszarze Beskidu Zachodniego (Dobczyce, potem Cieszyn). Kolejne doniesienia mamy z Niziny Mazowieckiej (Warszawa-Wierzbno) oraz Beskidu Wschodniego i Doliny Dolnego Sanu, a także Polski Zachodniej (Wrocław).
Jak zwalczać inwazyjne pluskwiaki — tarczówki?
Czy tarczówka marmurkowata w Polsce już jest może okazać się po wywieszeniu pułapek z feromonem
Tarczówka marmurkowata w Polsce nie jest zwalczana przy użyciu chemicznych środków ochrony roślin, nie ma bowiem zarejestrowanych żadnych produktów przeciwko temu owadowi. Wprowadzane są natomiast rozwiązania oparte na wykorzystaniu feromonów. Pułapki np. feromonowo-lepowe znajdują zastosowanie w praktyce. Pułapki takie stanowią rodzaj urządzenia monitorującego obecność szkodnika w uprawie oraz ograniczającego jego liczebność. Trwają badania nad biologicznym zwalczaniem tarczówki marmurkowatej. Wrogiem naturalnym tego pluskwiaka jest bowiem niewielka błonkówka Trissolcus japonicus — parazytoid jaj tarczówki.
Jest się czego bać — tarczówka marmurkowata w Polsce
Tarczówka marmurkowata w Polsce jest kolejnym gatunkiem inwazyjnym, który w ostatnich latach pojawił się i szybko może rozszerzyć swój zasięg. Przykłady z innych rejonów Europy i świata wskazują, że owad stanowi ogromne zagrożenie. Chociażby we włoskim regionie Emila-Romania w ubiegłych sezonach tarczówka dotkliwie zniszczyła plon owoców — jabłek i gruszek. Bardzo duże szkody wyrządziła również w gruzińskich uprawach leszczyny. Straty w obu wypadkach szacowane były na kilkadziesiąt procent. Czy tarczówka marmurkowata w Polsce także pustoszyć będzie uprawy? Miejmy nadzieję, że prace nad możliwością zwalczania tego szkodnika przyniosą skuteczne rozwiązania, zanim tarczówka marmurkowata w Polsce dokona dotkliwej ekspansji.
Źródła: IFN, EPPO, Fauna Europaea
Czytaj również: Plon gruszek 2023 w Europie. Kto będzie miał problem?
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
