Tężyczka pastwiskowa – groźna choroba bydła mlecznego
Tężyczka pastwiskowa dotyka przede wszystkim te krowy, które wiosną wypasane są na pastwiskach. Jej główną przyczyną jest niedobór magnezu w organizmie zwierzęcia.
Wiąże się to z tym, że świeże, wiosenne rośliny są w fazie intensywnego wzrostu i zawierają niewiele składników mineralnych. Krowy jedzą duże ilości świeżej trawy, jednak za ilością nie idzie jakość takiego pożywienia.
Spis treści
Krowy narażone na tężyczkę
Tężyczka pastwiskowa, wbrew nazwie, może wystąpić nie tylko u zwierząt wypasanych na łące. Może być również efektem karmienia dużymi ilościami siana lub kiszonkami z traw, pochodzących z gleb ubogich w magnez lub takich, które są intensywnie nawożone potasem i azotem. Na tężyczkę najbardziej narażone są krowy wysokomleczne, starsze lub cierpiące na zaburzenia jelitowe, które ograniczają wchłanianie magnezu z pożywienia.
Objawy tężyczki pastwiskowej
Tężyczka pastwiskowa może być również efektem karmienia dużymi ilościami siana lub kiszonkami.
Objawy tężyczki pastwiskowej to przede wszystkim mniejszy apetyt i spadek produkcji mleka. Chore zwierzęta są niespokojne, drżą im mięśnie, przeraźliwie ryczą, izolują się od stada, mają chwiejny chód i są mocno zalęknione.
Z czasem pojawiają się biegunki, pogarsza ogólna kondycja zwierzęcia, staje się ono apatyczne. W ostrym przebiegu tężyczki krowa przewraca się na bok, ma silne skurcze mięśni i umiera po kilku godzinach.
Diagnoza i leczenie
Diagnozę i leczenie tężyczki pastwiskowej należy przeprowadzać jak najszybciej po pojawieniu się pierwszych objawów. Krowy należy przeprowadzić z pastwiska do boksów, w których jest niewiele światła i hałasu, dzięki czemu zmniejszy się ich niepokój.
Zalecane jest podawanie zastrzyków z magnezem oraz wapniem, a także podawanie koncentratów magnezu. Aby zapobiec tężyczce pastwiskowej w swoim stadzie, hodowca powinien przestrzegać kilka zasad. Przede wszystkim, przez kilka tygodni przed okresem pastwiskowym należy podawać krowom koncentraty bogate w magnez.
Od chowu zamkniętego do chowu pastwiskowego należy przechodzić stopniowo – nie może być tak, że jednego dnia krowa otrzymuje paszę na stole paszowym w oborze, a następnego – przez cały dzień żywi się wyłącznie trawą z pastwiska.
Rola przygotowania stada i profilaktyki żywieniowej
Zwiększone ryzyko wystąpienia tężyczki pastwiskowej dotyczy przede wszystkim krów wysokowydajnych, które nie zostały odpowiednio przygotowane do wypasu. Kluczowe znaczenie ma stopniowe wprowadzanie zielonki do dawki żywieniowej oraz rozpoczęcie suplementacji magnezem co najmniej 10–14 dni przed wypuszczeniem stada na pastwisko. W praktyce oznacza to dodatek 30–40 g tlenku magnezu na krowę dziennie w formie premiksu lub lizawki. W gospodarstwach wykorzystujących TMR zaleca się wzbogacenie dawki o komponenty zwiększające przyswajalność Mg, np. melasę lub drożdże paszowe.
Diagnostyka hipomagnezemii – kiedy reagować?
Pierwsze objawy niedoboru magnezu często pozostają niezauważone, ponieważ forma podkliniczna tężyczki nie daje wyraźnych sygnałów. W takich przypadkach pomocna jest diagnostyka laboratoryjna – za stan alarmowy uznaje się stężenie magnezu w surowicy krwi poniżej 1,0 mg/dl. Warto również regularnie monitorować poziom Mg w mleku, zwłaszcza u starszych krów w wysokiej laktacji. Gospodarstwa objęte programem dobrostanu zwierząt mogą uzyskać wsparcie na badania profilaktyczne i zakup suplementów.
Koszty zapobiegania a koszty leczenia – konkretne różnice
Ekonomiczna analiza potwierdza, że inwestycja w profilaktykę tężyczki jest znacznie bardziej opłacalna niż leczenie objawowej postaci choroby. Suplementacja magnezem w okresie 4 tygodni poprzedzających i rozpoczynających wypas kosztuje średnio 25–35 zł na krowę. Tymczasem interwencja weterynaryjna w przypadku tężyczki klinicznej to wydatek rzędu 150–300 zł, nie licząc strat mleka, ryzyka poronień oraz zagrożenia życia zwierzęcia. W warunkach rosnących kosztów produkcji mleka każda utracona sztuka to poważny cios finansowy dla gospodarstwa.
Sekcja FAQ – najczęstsze pytania rolników
Kiedy należy zacząć podawać magnez krowom przed wypasem?
Najlepiej rozpocząć suplementację 10–14 dni przed wypuszczeniem zwierząt na pastwisko i kontynuować ją przez pierwsze 2–3 tygodnie wypasu.
Czy zwykła lizawka wystarczy, by zapobiec tężyczce?
Nie zawsze. Lizawki powinny zawierać odpowiednią ilość przyswajalnego magnezu, ale w wielu przypadkach konieczny jest także dodatek do paszy lub bolusy magnezowe.
Które krowy są najbardziej narażone na tężyczkę?
Zagrożenie dotyczy głównie starszych krów mlecznych, w okresie szczytu laktacji, szczególnie tych, które rodziły kilka razy i mają wysoki pobór paszy.
Jakie preparaty stosować w przypadku wystąpienia objawów tężyczki?
Stosuje się preparaty zawierające siarczan magnezu i glukonian wapnia, podawane domięśniowo lub dożylnie. Konieczna jest szybka reakcja i konsultacja z lekarzem weterynarii.
Czy w chowie ekologicznym można stosować suplementację magnezem?
Tak, jednak należy stosować wyłącznie preparaty dopuszczone do stosowania w ekologii – np. naturalne źródła Mg lub specjalne certyfikowane bolusy.
Przeczytaj również:
- Bydło po wypasie: jesienią sprawdź stan racic i wykonaj korekcję
- Bydło: cynk, kobalt i jod – dlaczego są ważne?
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
