Czarne plamy na gruszach po upałach? Ekspertka ostrzega przed kosztowną pomyłką przy oprysku

Czarne plamy na gruszach po fali upałów oraz późniejszym ochłodzeniu z opadami i silnym wiatrem niepokoją sadowników. Wielu wiąże je z brązową plamistością gruszy wywoływaną przez Stemphylium vesicarium. Eksperci apelują jednak o ostrożność. Nie każda ciemna plama oznacza chorobę grzybową, a pochopna decyzja o wykonaniu oprysku może oznaczać niepotrzebne koszty i brak oczekiwanego efektu.

Czarne plamy na gruszach pojawiajace się obecnie w sadach budzą wiele pytań. Wyjaśniamy, jakie objawy mogą świadczyć o brunatnej plamistości gruszy, kiedy warunki sprzyjają rozwojowi Stemphylium vesicarium oraz dlaczego przed wykonaniem oprysku warto postawić na prawidłową diagnostykę.

Skąd biorą się czarne plamy na gruszach?

W ostatnich dniach wielu sadowników obserwuje ciemne nekrotyczne plamy na liściach i owocach gruszy. Zbiegło się to z wyjątkowo trudnym przebiegiem pogody. Najpierw drzewa przez wiele dni zmagały się z wysokimi temperaturami i silnym nasłonecznieniem. Następnie nastąpiło gwałtowne ochłodzenie, pojawiły się opady oraz silny wiatr.

Takie warunki mogły doprowadzić do silnego osłabienia roślin, w efekcie do ich podatności na choroby. Przy czym podkreślamy, nie oznacza to automatycznie, że wszystkie obserwowane objawy są skutkiem infekcji grzybowej czy infekcji bakteryjnej.

Jakie objawy wywołuje Stemphylium vesicarium?

Sprawcą brązowej plamistości liści gruszy (zwanej również: brunatna plamistość gruszy, czarna plamistość gruszy, czarna zgnilizna gruszy) jest grzyb Stemphylium vesicarium.

Patogen poraża: liście, ogonki liściowe, młode pędy oraz owoce. Pierwszym objawem są niewielkie, brunatne nekrozy pojawiające się na liściach. Z czasem plamy się powiększają, ciemnieją i mogą prowadzić do zamierania (nekrozy) znacznej części blaszki liściowej.

Na owocach początkowo widoczne są drobne brunatne plamy. W miarę rozwoju choroby zwiększają swoją średnicę, często otacza je czerwonawa obwódka, a silne porażenie może prowadzić do przedwczesnego opadania owoców. Patogen może także powodować infekcje utajone, które ujawniają się dopiero podczas przechowywania.

W krajach Europy Zachodniej brunatna plamistość gruszy jest jedną z najgroźniejszych chorób tej uprawy. JUż teraz Belgowie mają z jej nasileniem poważne problemy. W Polsce występuje lokalnie, jednak w miejscach, gdzie patogen się zadomowi, jego presja może być wysoka.

Jakie warunki sprzyjają rozwojowi choroby?

Choć wielu sadowników zaczęło wiązać pojawiające się plamy na liściach z okresem rekordowych upałów, sama wysoka temperatura nie sprzyja rozwojowi Stemphylium vesicarium.

Jak wyjaśnia prof. dr hab. Joanna Puławska, kierownik Pracowni Fitopatologii Instytutu Ogrodnictwa – PIB w Skierniewicach:

„Stemphylium jest grzybem, dla którego warunki takie jak gorąco i sucho nie są korzystne do bytowania. Preferuje chłodniejsze i wilgotniejsze środowisko.”

To oznacza, że długotrwałe upały same w sobie nie tworzą optymalnych warunków do infekcji. Sytuacja zmienia się jednak po zmianie pogody.

Czarne plamy na gruszach — dlaczego po upałach jest ich więcej?

Ekstremalne temperatury silnie obciążają fizjologię drzew. Nawet jeśli patogen obecny jest w sadzie od dłuższego czasu, osłabione rośliny mogą gorzej bronić się przed infekcją.

„Jeżeli patogen jest na roślinie albo w środowisku, to po ochłodzeniu i opadach infekcja może rozwijać się łatwiej. Wszystko przez to, że stan fizjologiczny rośliny jest zły i jej odpowiedź odpornościowa jest dużo słabsza” — podkreśla prof. Joanna Puławska.

Dlatego właśnie po okresie upałów, a następnie po ochłodzeniu i wystąpieniu wilgotniejszej pogody, sadownicy powinni szczególnie uważnie obserwować swoje plantacje.

Nie każda czarna plama oznacza Stemphylium

„Nie każda czarna plama oznacza Stemphylium” — to ważny wniosek płynący z naszej rozmowy z ekspertką Instytutu Ogrodnictwa.

Silne promieniowanie słoneczne mogło spowodować miejscowe poparzenia liści i owoców. Takie uszkodzenia często przypominają objawy chorób grzybowych.

Dlatego zanim podejmiesz decyzję o wykonaniu oprysku, dokładnie obejrzyj drzewa.

Jeżeli uszkodzenia występują głównie od strony południowej lub zachodniej korony, gdzie owoce i liście były najbardziej narażone na działanie słońca, istnieje duże prawdopodobieństwo, że są skutkiem stresu termicznego lub poparzeń.

Znacznie większą uwagę powinny zwrócić plamy pojawiające się również wewnątrz korony. Czyli na zacienionych liściach oraz owocach, które nie były bezpośrednio wystawione na intensywne promieniowanie.

Czarne plamy na gruszach? Nie diagnozuj choroby na oko

Zdaniem specjalistów największym błędem jest rozpoznawanie choroby wyłącznie na podstawie wyglądu liści lub informacji zasłyszanych od innych sadowników.

„Diagnostyka symptomatologiczna, czyli polegająca na obserwacji objawów i wyciąganiu na tej podstawie wniosków, jest bardzo niedoskonała. Może powodować sporo kosztownych pomyłek” — Prof. Joanna Puławska podkreśla:

Jeżeli zatem masz wątpliwości, warto skorzystać z pomocy doradcy, np. z ODR lub wyspecjalizowanego laboratorium diagnostycznego.

Lepiej potwierdzić niż zgadywać

Błędna diagnoza może oznaczać nie tylko niepotrzebne wydatki na środki ochrony roślin, ale również utratę czasu, w którym należało zastosować właściwe działania. Poza tym pewne substancje, niepotrezbnie zastosowane mogą zwiększać liczbę pozostałości w plonie.

„Lepiej być pewnym niż poruszać się w zakresie przypuszczeń” — zaznacza prof. Joanna Puławska.

Specjalistka przypomina również, że laboratoria, w tym Instytutu Ogrodnictwa dysponują metodami pozwalającymi odróżnić uszkodzenia fizjologiczne od chorób wywoływanych przez grzyby. Czas oczekiwania na wynik zależy od rodzaju patogenu oraz zastosowanej metody diagnostycznej. Jednak w wielu przypadkach jest to najbezpieczniejsza droga do postawienia właściwego rozpoznania.

Czarne plamy na gruszach — czym pryskać po kwitnieniu grusz i kiedy?

Wybór środka zależy oczywiście od prawidłowej diagnozy, do której zachęcamy. Prof. dr hab. Joanna Puławska wskazała m.in. Laboratorium Chorób Roślin w Skierniewicach, gdzie można wysłać fragmenty chorych roślin w celu określenia sprawcy zmian.

Jeśli mamy pewność odnośnie do tego, że brązowa plamistości liści gruszy (brązowa plamistość gruszy) jest efektem porażenia grzybem Stemphylium vesicarium, do ochrony po czerwcowym opadzie mamy poniższy zestaw fungicydów.

Fungicydy do ochrony gruszy przed brązową plamistością (stan na 10.07.2026)

Czarne plamy na gruszy — zachowaj czujność i rozsądek

Pojawienie się czarnych plam na gruszach po fali upałów nie powinno automatycznie prowadzić do wykonania oprysku przeciwko Stemphylium vesicarium. Najpierw warto ustalić przyczynę uszkodzeń. Dopiero prawidłowa diagnoza pozwala dobrać skuteczną strategię ochrony i uniknąć niepotrzebnych kosztów.

Prezentowane informacje w zakresie środków ochrony roślin zawarte w serwisie www.agrofakt.pl nie zawierają pełnej treści etykiet-instrukcji stosowania. Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa zamieszczonych w etykiecie.

Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!

Newsletter

Bądź na bieżąco z informacjami z rynku rolnego

Zapisz się

Autor artykułu:

Katarzyna Kupczak

Katarzyna Kupczak – redaktor naczelna portalu Agrofakt.pl. Absolwentka Wydziału Ogrodniczego Akademii Rolniczej w Krakowie. Od 30 lat zawodowo związana z dziennikarstwem rolniczym i branżą wydawniczą. Pracowała w wydawnictwach Plantpress Sp. z o.o. oraz Agrosan Sp. z o.o., współtworząc redakcje wiodących czasopism rolniczych. Prowadziła liczne projekty edukacyjne i redakcyjne, współpracując z doradcami rolnymi, uczelniami i instytucjami branżowymi.Jej rekomendacje uprawowe są cenionym źródłem wiedzy dla doradców, kadry akademickiej i rolników. W swojej pracy kieruje się zasadą rzetelności, praktycznego podejścia i sprawdzonej wiedzy. Specjalizuje się w upowszechnianiu wiedzy o ochronie roślin, agrotechnice i zrównoważonym rolnictwie.