Rolnik podwójnie traci! Skup nie zapłacił, a FOR może nie wypłacić odszkodowania

Skup nie zapłacił rolnikowi za dostarczone plony. Jednak to dopiero początek problemów. Jak się okazuje, gospodarz może nie otrzymać rekompensaty z Funduszu Ochrony Rolnictwa i to zgodnie z prawem. Wszystko przez przepisy o pomocy de minimis. Czy Ministerstwo Rolnictwa zmieni prawo?

Pułapka pomocy de minimis w odszkodowaniach z FOR

Pod koniec sierpnia 2026 r. Krajowa Rada Izb Rolniczych otrzymała odpowiedź resortu rolnictwa na wniosek o zmianę przepisów o Funduszu Ochrony Rolnictwa. Wcześniej samorząd rolniczy wnioskował o wyłączenie środków wypłacanych z FOR z limitu pomocy de minimis w rolnictwie. Jednak odpowiedź Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie jest pomyślna dla rolników.

Stefan Krajewski, minister rolnictwa wskazuje, że rekompensaty z FOR to pomoc publiczna. Dlatego żadnego wyłączenia spod limitów pomocy de minimis nie będzie. Resort podkreśla, że to efekt twardego stanowiska Komisji Europejskiej. Bruksela uznaje, że wypłaty z FOR muszą być rozliczane wyłącznie w ramach pomocy de minimis.

Wynika to m.in. z faktu, że Fundusz Ochrony Rolnictwa powstał na mocy ustawy z 9 maja 2023 r. Dodatkowo całością zarządza Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (KOWR).

Podwójna kara: Niewypłacalny skup to dopiero początek kłopotów

Taka interpretacja przepisów oznacza podwójne uderzenie w część rolników. Z jednej strony gospodarz ma już problem, ponieważ dostarczył produkty, a skup bankrutuje i nie wypłaca ani grosza. W efekcie rolnik nie otrzymuje zapłaty za ciężką pracę z przyczyn całkowicie od niego niezależnych.

Drugi cios rolnik otrzymuje, kiedy zgłasza się do KOWR po odszkodowanie z FOR. Jeśli gospodarz już wcześniej wykorzystał limit pomocy de minimis w rolnictwie na inne środki, to odszkodowania nie dostanie.

– Niewypłacalność podmiotu skupującego jest zdarzeniem całkowicie niezależnym od rolnika. Zmuszanie poszkodowanego do „wydatkowania” limitu de minimis na odszkodowanie za cudze zobowiązania. Jednocześnie ogranicza mu możliwość skorzystania z innych form pomocy w kolejnych latach – podkreśla Wiktor Szmulewicz, prezes KRIR.

Pomoc suszowa, dopłaty, ulgi. Na co rolnik wykorzystuje limit de minimis?

Przypomnijmy, że indywidualny limit pomocy de minimis w rolnictwie wynosi 50 000 euro na jedno gospodarstwo w okresie trzech lat podatkowych. Wbrew pozorom limit ten dość szybko może zostać wyczerpany. Wszystko przez to, że wiele środków pomocowych jest wliczanych w tę pulę.

Jak podaje Warmińsko-Mazurski Ośrodek Doradztwa Rolniczego (WMODR), do pomocy de minimis w rolnictwie wliczają się m.in.:

• pomoc suszowa (dla gospodarstw, w których straty w produkcji rolniczej wyniosły poniżej 30%);
• dopłaty do wapnowania gleby;
• dopłaty do kwalifikowanego materiału siewnego;
• zwolnienie z podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC – 2% podatku przy zakupie ziemi rolnej);
• ulgi inwestycyjne w podatku rolnym;
• ulgi w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne rolników (KRUS);
• dopłaty do oprocentowania kredytów klęskowych i inwestycyjnych.

Patrząc na to, że rolnicy mogą ostatnio często korzystać z pomocy suszowej czy ulg związanych z inwestycjami, limit może zostać wyczerpany znacznie szybciej, niż mogłoby się wydawać. Wraz z wyczerpaniem limitu znika szansa na jakąkolwiek wypłatę z FOR w razie upadku skupu.

Przeczytaj także ten artykuł: System „nie widzi” suszy, która ugotowała pola. Jeden protokół na całe województwo.

Co twarde stanowisko w sprawie FOR oznacza dla rolnika?

Rząd stawia sprawę jasno i nie planuje zmiany zasad, o którą wnioskowała KRIR. Resort rolnictwa podkreśla, że wypłaty z FOR muszą być rozliczane w ramach pomocy de minimis. Natomiast Minister Stefan Krajewski podaje, że to do rolnika należy ostateczna decyzja, z której formy pomocy chce skorzystać w ramach przysługującego mu limitu 50 000 euro.

W praktyce oznacza to kosztowny wybór. Rolnik musi zdecydować czy wykorzystać dostępny limit pomocy de minimis na rekompensatę z FOR, zmniejszając sobie pulę dostępną na inne formy wsparcia, np. pomoc suszową.

Najważniejsze informacje

• Brak zmian w przepisach: Resort rolnictwa kategorycznie odrzucił wniosek izb rolniczych o wyłączenie wypłat z FOR spod limitów pomocy de minimis.
• Podwójne uderzenie: Rolnicy, którzy stracili pieniądze przez bankructwo skupu, tracą limit de minimis na inne cele lub zostają bez odszkodowania z FOR.
• Wszystko w jednym worku: Odszkodowanie z FOR konkuruje w tym samym limitowanym budżecie (50 000 euro na 3 lata) z dopłatami do nasion, wapnowania czy małą pomocą suszową.
• Kalkulacja na własną rękę: Każdy rolnik pilnować swojego limitu pomocy de minimis i oceniać, które formy wsparcia chce wykorzystać w ramach dostępnej puli.

Źródło: Krajowa Rada Izb Rolniczych

Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!

Newsletter

Bądź na bieżąco z informacjami z rynku rolnego

Zapisz się

Autor artykułu:

Paweł Mikos

Paweł Mikos to doświadczony dziennikarz i redaktor, który od lat specjalizuje się w tematyce polityki rolnej, ekonomii rolnictwa oraz prawa związanego z wsią. Przez lata swojej kariery pełnił m.in. funkcję redaktora naczelnego portalu tygodnik-rolniczy.pl oraz portalu Halo Wieś. Jego dziennikarska pasja rolnicza skupia się na dostarczaniu rzetelnych informacji i analiz dotyczących dopłat bezpośrednich, dotacji rolniczych, zmian w prawie oraz sytuacji na rynkach rolnych.