Pszenica po opóźnionym T1. Choroby mogą szybko zabrać plon

Pszenica po opóźnionym T1 może teraz bardzo szybko stracić potencjał plonowania. Po ostatnich opadach wilgotny łan i wysokie temperatury sprzyjają septoriozie, rdzy i mączniakowi. To może być ostatni moment na reakcję, zanim choroby wejdą na liść flagowy.

To jeden z najważniejszych momentów sezonu w pszenicy ozimej. W wielu regionach kraju zboża gwałtownie przyspieszyły, a część rolników nadal nadrabia zaległości po opóźnionym lub niewykonanym zabiegu T1. Stawką jest zdrowie liścia flagowego i podflagowego, które odpowiadają za kluczową część budowania plonu.

Jeśli septorioza, rdze lub mączniak przejdą na górne liście, kilka dni zwłoki może realnie przełożyć się na straty w gospodarstwie. A przy niskich cenach zbóż każda utrata plonu boli dziś podwójnie.

Pszenica po opóźnionym T1. Ostatni dzwonek na ochronę liścia flagowego

Wiosna 2026 r. mocno utrudniła rolnikom prowadzenie plantacji. Najpierw problemem były chłód, przymrozki, deficyt wody i silny wiatr, a później brak stabilnego okna pogodowego do wykonania zabiegów ochronnych. Według IMGW kwiecień 2026 r. był w Polsce chłodny — średnia obszarowa temperatura wyniosła 7,6°C, czyli 1,1°C poniżej normy z lat 1991–2020. Był też skrajnie suchy: średnia suma opadów wyniosła tylko 11 mm, czyli 30,2% normy. IMGW wskazał, że był to trzeci najsuchszy kwiecień w historii jednolitych pomiarów instrumentalnych w Polsce.

Teraz sytuacja zmieniła się bardzo szybko. IMGW w prognozie na tydzień 18–24 maja zapowiada zróżnicowaną pogodę, przelotne opady, miejscami burze i lokalnie intensywniejszy deszcz, a temperatury w najcieplejszych momentach dnia mają dochodzić miejscami do około 20–21°C.

Dla pszenicy oznacza to gwałtowny wzrost, ale także rosnącą presję chorób grzybowych.

Ciepło, wilgoć i długie zwilżenie liści po opadach tworzą warunki sprzyjające rozwojowi chorób grzybowych zbóż, co podkreślają również zalecenia integrowanej ochrony roślin publikowane przez Instytut Ochrony Roślin.

Rolnicy nie zdążyli z T1. Teraz choroby mogą wejść wyżej

W wielu gospodarstwach ochrona fungicydowa zbóż jest w tym sezonie wyraźnie opóźniona. Tam, gdzie T1 nie zostało wykonane albo było wykonane z opóźnieniem, rolnik powinien jak najszybciej wejść w pole i sprawdzić, czy choroby nie przechodzą z dolnych liści na wyższe piętra łanu.

To ważne również dlatego, że w wielu gospodarstwach pojawia się dziś pytanie, czy spóźniony zabieg fungicydowy ma jeszcze sens i jak podejść do ochrony pszenicy po trudnym początku sezonu.

Pszenica w wielu rejonach Polski wchodzi lub znajduje się już w fazie liścia flagowego. Zielony łan widziany z drogi może wyglądać dobrze, ale prawdziwa sytuacja często jest widoczna dopiero po rozchyleniu roślin.

Ekspert: presja chorób może rosnąć lawinowo

„W wielu regionach Polski ochrona fungicydowa zbóż jest w tym sezonie wyraźnie opóźniona z powodu złych warunków pogodowych. Wiosną problemem były chłód, częste przymrozki, deficyt wody i silne wiatry, a w konsekwencji brak stabilnego okna pogodowego do wykonania zabiegu T1” — mówi Rafał Prętkowski, Product Manager ds. zbóż populacyjnych, KWS Lochow Polska Sp. z o.o.

Teraz warunki zmieniły się bardzo szybko. Pszenica intensywnie rośnie, łan się zagęszcza, a wilgoć długo utrzymuje się na liściach.

„Mamy wysoką temperaturę, dużą wilgotność łanu i intensywny wzrost pszenicy, która w wielu rejonach Polski wchodzi lub znajduje się w fazie liścia flagowego. To są warunki, w których septorioza, rdze czy mączniak mogą rozwijać się praktycznie lawinowo” — ostrzega Rafał Prętkowski.

Największe ryzyko dotyczy górnych liści, które odpowiadają za budowanie plonu.

„Choroby mogą zniszczyć liść flagowy oraz podflagowy, które odpowiadają za 60% asymilacji plonu. Jeśli plantacja nie została jeszcze zabezpieczona po zabiegu T1 albo zabieg w ogóle nie był wykonany, konieczna jest szybka lustracja pola i reakcja dostosowana do presji chorób występujących na roślinach” — dodaje ekspert KWS.

To także ostatni moment na decyzje dotyczące regulacji łanu.

„Jest to również ostatni moment na wykonanie zabiegu regulacji łanu, szczególnie na intensywnie prowadzonych plantacjach” — podkreśla Rafał Prętkowski.

Dolny Śląsk: pszenica rośnie, rolnicy szykują T2

Problem widać również w praktyce. Na Dolnym Śląsku, w powiecie świdnickim, rolnicy obserwują szybkie przyspieszenie rozwoju zbóż po wcześniejszych stresach pogodowych.

„U mnie pogoda w tym sezonie mocno pokrzyżowała plany ochrony. Najpierw było zimno i długo nie dało się sensownie wjechać w pole, później przyszły opady i teraz zboża bardzo szybko poszły do przodu” — mówi Grzegorz Zięba, rolnik z powiatu świdnickiego na Dolnym Śląsku.

Jak dodaje, przy obecnej wilgotności łanu decyzji nie można odkładać.

„Widać, że łan jest gęsty i przy tej wilgotności choroby mogą szybko się rozwinąć, dlatego przygotowuję się już do zabiegu T2. Oprócz ochrony fungicydowej planuję dołożyć również Optysil i Tytanit, żeby dodatkowo wesprzeć rośliny po tych wszystkich stresach pogodowych. W tym roku trzeba bardzo uważnie obserwować plantacje, bo sytuacja zmienia się praktycznie z tygodnia na tydzień” — dodaje Grzegorz Zięba.

Jakie choroby mogą teraz zaatakować pszenicę?

Największe ryzyko dotyczy plantacji gęstych, wilgotnych, słabo przewiewnych oraz tych, na których nie wykonano ochrony T1. Po ociepleniu i opadach szczególną uwagę trzeba zwrócić na choroby liści.

Mączniak prawdziwy na liściach pszenicy ozimej. Przy ciepłej i wilgotnej pogodzie choroba może szybko przechodzić na wyższe piętra łanu.

fot. Rafał Prętkowski

Choroby grzybowe pszenicy po opóźnionym T1 — co grozi plantacji?

T2 w pszenicy po opóźnionym T1 — co sprawdzić przed zabiegiem?

Najważniejsza jest szybka lustracja pola. Nie wystarczy ocena pszenicy z drogi ani z kabiny ciągnika. Trzeba wejść w łan, sprawdzić kilka miejsc na plantacji i ocenić, czy choroby nie przesuwają się w kierunku liścia flagowego.

T2 w pszenicy po opóźnionym T1 — co sprawdzić przed zabiegiem?

Deszcz nie zawsze rozwiązuje problem suszy

Choć miejscami pojawiły się opady, nie oznacza to końca problemów z wodą. IMGW w serwisie Agrometeo wyjaśnia, że klimatyczny bilans wodny jest różnicą między opadami a stratami wody przez parowanie, a wartości poniżej 50 mm mogą wskazywać na suszę. Wystąpienie suszy rolniczej zależy jednak także od rodzaju gleby i uprawy.

To ważne, bo rolnicy mają dziś często dwa problemy jednocześnie: stres po wcześniejszym niedoborze wody i rosnącą presję chorób po opadach oraz ociepleniu. Pszenica może więc wyglądać lepiej, ale jej kondycja nadal wymaga kontroli.

Najważniejszy wniosek dla rolnika

Jeśli pszenica nie była zabezpieczona w T1, a teraz wchodzi w fazę liścia flagowego, nie warto czekać wyłącznie na „idealny termin z kalendarza”. Kluczowa jest lustracja pola, ocena fazy BBCH i szybka decyzja o ochronie T2.

Przy obecnym układzie pogody kilka dni zwłoki może zdecydować o tym, czy choroby zostaną zatrzymane na dolnych liściach, czy przejdą wyżej, tam, gdzie bezpośrednio uderzają w plon.

Na wielu plantacjach problemem nie są dziś wyłącznie choroby liści. Coraz częściej po wejściu w łan widać także skutki wcześniejszej suszy i stresu wodnego: suchą glebę, osłabione dolne liście i rośliny, które mimo zielonego łanu nadal pracują „na rezerwie”. Pokazujemy to szerzej w materiale: Zboża po suszy przed zabiegiem T2. Jadą na rezerwie

Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!

Newsletter

Bądź na bieżąco z informacjami z rynku rolnego

Zapisz się

Autor artykułu:

mgr inż. Ewelina Marciniak-Czerniatowicz

Ukończyła Uniwersytet Przyrodniczy we Wrocławiu na kierunku rolnictwo o specjalności agronomia. Doświadczenie rolnicze zdobywała gospodarstwie rolnym położonym w Gminie Milicz i w Lehr- und Versuchsgut Köllitsch. Pracowała w ARiMR oraz Dolnośląskim Ośrodku Doradztwa Rolniczego. W agrofakt.pl zajmuje się Ekonomiką i Zarządzaniem Gospodarstwem Rolnym oraz Aktualnościami Rolniczymi. Pasjonuje się projektowaniem i tworzeniem ogródków w szkle - www.facebook.com/ogrodkiwszkle/