Świnie rasy puławskiej — charakterystyka

Download PDF

Świnie rasy puławskiej posiadają cenne cechy produkcyjne szczególnie ujawniające się w zakresie wysokiej jakości wyrobów mięsnych.  Świnie rasy puławskiej, ze względu na swoją najdłuższą historię, stanowią cenne źródło informacji o polskiej tradycji hodowlanej. Poznajmy szczegółowo świnie rasy puławskiej.

Zwierzęta ras rodzimych stanowią biologiczny element środowiska produkcyjnego. Ponadto są dla społeczności regionalnych elementem tworzenia tradycji obyczajowej oraz kultury i sztuki ludowej o znaczeniu etnograficznym. Świnie puławskie utrzymywane są w gospodarstwach tradycyjnie związanych z hodowlą i użytkowaniem tej rasy. Preferowane jest zatem dalsze utrzymywanie tej rasy w tradycyjnych warunkach chowu.

Wygląd świń rasy puławskiej

Rasa puławska zgodnie ze wzorcem rasy jest świnią średniej wielkości, szeroką i głęboką, dość długą i nisko osadzoną. Świnie puławskie posiadają umaszczenie łaciate czarno-białe z przewagą barwy czarnej. Dopuszcza się umaszczenie trójbarwne czarno-biało-rude oraz umaszczenie czarne z białymi plamami w dolnej części ryja, kończyn i ogona.

Świnie rasy puławskiej

Świnie rasy puławskiej są średniej wielkości. Posiadają umaszczenie łaciate czarno-białe z przewagą barwy czarnej.

fot. polsus.pl

Ma niedużą i szeroką głowę, o profilu lekko załamanym. Uszy stojące, lekko pochylone do przodu. Szyja u tej rasy jest dość krótka, bez uwydatnionego podgardla. Klatka piersiowa szeroka i głęboka, z silnie wysklepionym ożebrowaniem (beczkowata), grzbiet szeroki, średnio długi, mocny, o linii łukowatej, zad (długi, szeroki i mocny, dobrze związany z lędźwiami, lekko spadzisty).

Ogon wysoko osadzony, szynki szerokie, uwypuklone ku tyłowi. Rasa puławska charakteryzuje się średnią długością tułowia, ale mocnymi i szeroko postawionymi nogami.

Świnie rasy puławskiej – cechy użytkowe

Osobniki tej rasy charakteryzują się długowiecznością i odpornością na choroby. Jest to rasa wcześnie dojrzewająca. Dorosły knur osiąga masę ciała 250–350 kg. Natomiast dorosła locha około 200–280 kg. Liczba sutków wynosi średnio 14,43. Liczba prosiąt żywo urodzonych wynosi ok. 10,53, a liczba prosiąt odchowanych kształtuje się na poziomie 9,40 sztuk.

Jakość tuczu świń rasy puławskiej

W zakresie wartości tucznej: osiągane wartości przyrostu dziennego standaryzowanego w gramach, osiągają: knur — 589, locha — 571. Wartości średnie dla grubości słoniny standaryzowanej w milimetrach wynoszą: dla knura — 12,9, a dla lochy — 12,8. Zwierzęta te cechuje zawartość mięsa w tuszy, standaryzowaną w (%) na poziomie u knura — 55,7, a dla lochy — 55,9.

Wartość indeksu oceny przyżyciowej w punkach wynosi:

  • dla knura — 81,
  • dla lochy — 93.

Lochy charakteryzują się dużą troskliwością i łagodnym usposobieniem. Mleko świń puławskich zawiera o około 0,5% więcej tłuszczu niż mleko loch innych ras. Jest rasą bardzo dobrze wykorzystującą składniki pokarmowe w dawce, co przekłada się na wyższą strawność i przetwarzanie ich na składniki ciała. Tuczniki charakteryzują się większą zawartością tłuszczu w tuszy.

świnie puławskie

Mięso świń puławskich cechuje się dobrą jakością technologiczną

fot. Pixabay

Jakość wieprzowiny od świń puławskich

Mięso świń puławskich charakteryzuje się szczególną budową włókien mięśniowych, co przekłada się na zawartość tłuszczu śródmięśniowego. Cecha ta, czyli marmurkowatość mięsa jest związana z jego smakiem, soczystością i kruchością. Mięso z wysokim poziomem marmurkowatości ma lepszą jakość sensoryczną.

Świnie rasy puławskiej charakteryzują się mięsem o dobrej jakości technologicznej. Mięso posiada dużą zdolność przyjęcia i utrzymania wody, która wpływa na jego strukturę i soczystość uzyskanych produktów po przygotowaniu kulinarnym.

Mięso u tuczników przy masie ciała 100–110 kg charakteryzuje się: pH1 na poziomie 6,43; przewodność elektryczna tkanki mięśniowej na poziomie LF1: 4,05 mS/cm; barwą mięsa na poziomie L* 52,96 oraz zawartością tłuszczu śródmięśniowego (IMF) na poziomie 2,16%.

Świnie rasy puławskiej

Świnie rasy puławskiej mają najdłuższą historię, więc stanowią cenne źródło informacji o polskiej tradycji hodowlanej

fot. Pixabay

Świnie puławskie, czyli świnie gołębskie

W historii rasy czytamy, że świnie puławskie wyhodowane zostały w Stacji Zootechnicznej w Borowinie, należącej do Państwowego Instytutu Naukowego Gospodarstwa Wiejskiego w Puławach. Za twórcę rasy puławskiej uważa się prof. Zdzisława Zabielskiego, który rozpoczął prace hodowlane nad jej wytworzeniem w 1926 roku.

Materiałem wyjściowym były mieszańce prymitywnych świń (polska świnia kłapoucha i mała polska ostroucha) z angielską mięsno-tłuszczową, wcześnie dojrzewająca rasą berkshire. Ze względu na to, że zakupiony materiał pochodził z okolic wsi Gołąb, zaczęto nazywać tę rasę „świnią gołębską”.

Cel programu ochrony rasy puławskiej

Świnia puławska posiada cenne cechy produkcyjne szczególnie ujawniające się w zakresie wysokiej jakości wyrobów mięsnych. Świnie rasy puławskiej, ze względu na swoją najdłuższą historię, stanowią cenne źródło informacji o polskiej tradycji hodowlanej.

Celem programu ochrony rasy jest ,,rozwój populacji do liczebności zabezpieczającej jej trwałość biologiczną, a następnie stabilizacja populacji aktywnej, utrzymanie istniejącej odrębności genetycznej i zmienności wewnątrz rasowej oraz konsolidacja cech i stabilizacja wzorca eksterieru świń”. W programie opracowano również schematy krzyżowań towarowych w celu wykorzystania specyficznych cech rasowych świń puławskich, szczególnie z przeznaczeniem do gospodarstw ekologicznych.

Świnie puławskie to rasa dla przyszłych pokoleń

Rolnictwo ekologiczne (inaczej: biologiczne, organiczne lub biodynamiczne) oznacza system prowadzenia produkcji roślinnej oraz zwierzęcej oparty na środkach pochodzenia biologicznego i mineralnego, nieprzetworzonych technologicznie. Podstawową zasadą prowadzenia tego typu gospodarstwa jest odrzucenie w procesie produkcji żywności środków chemii rolnej, weterynaryjnej i spożywczej.

Produkcja zwierzęca jest nieodłączna w gospodarstwie ekologicznym. Z jednej strony zwierzęta są konsumentem ekologicznej paszy, a z drugiej strony dostarczają materię organiczną do użyźnienia gleby do produkcji roślinnej). Hodowla rasy puławskiej powinna być zachowana dla przyszłych pokoleń, z myślą o jej przydatności, w okolicznościach związanych ze zmianą warunków środowiskowych oraz wymagań człowieka.

rasa puławska, locha

Rasa puławska powinna być chroniona, a rozwój populacji zachowany.

fot. polsus.pl

Rasa puławska powinna być chroniona, a rozwój populacji zachowany. Za tym przemawiają głównie względy gospodarcze (doskonalenie warunków technologii, produkcji i programów wyżywienia ludności), ale także etnograficzne. W 2009 r. świnie rasy puławskiej zostały wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych prowadzoną przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.

Celem programu ochrony rasy jest ,,rozwój populacji do liczebności zabezpieczającej jej trwałość biologiczną, a następnie stabilizacja populacji aktywnej, utrzymanie istniejącej odrębności genetycznej i zmienności wewnątrz rasowej oraz konsolidacja cech i stabilizacja wzorca eksterieru świń”.

Program ochrony rasy puławskiej obejmuje

  • rozwój populacji do liczebności zabezpieczającej jej trwałość biologiczną, a kolejno stabilizację wielkości populacji aktywnej,
  • utrwalanie istniejącej odrębności genetycznej i zmienności wewnątrz rasowej,
  • scalenie cech rasowych i ustabilizowanie wzorca eksterieru,
  • przedstawienie schematów krzyżowania towarowego w celu wykorzystania rasy puławskiej w produkcji towarowej gospodarstw indywidualnych, szczególnie tych, które spełniają normy ekologiczne,
  • prowadzenie działań w kierunku zwiększenia liczebności populacji aktywnej, do stanu minimum 1500 loch wpisanych do księgi zwierząt hodowlanych świni rasy puławskiej.

Ochrona zasobów genetycznych świń puławskich

Realizację programu można wspierać poprzez wykorzystanie czystorasowych świń puławskich w stadach wytwarzających loszki mieszańce dwurasowe, jako komponent mateczny w programach krzyżowania towarowego.

Program hodowlany zawiera oceną użytkowości rozpłodowej loch hodowlanych utrzymywanych w stadach hodowlanych, od momentu urodzenia pierwszego miotu do dnia ich wybrakowania. Każda locha rasy puławskiej objęta programem ochrony zasobów genetycznych musi być przynajmniej raz w trakcie okresu użytkowania rozpłodowego pokryta (inseminowana) czystorasowym knurem tej samej rasy, co loszka.

W ocenie użytkowości rozpłodowej uwzględniane są następujące parametry:

  • liczba prosiąt żywo urodzonych (szt.),
  • liczba prosiąt martwo urodzonych (szt.),
  • liczba prosiąt odchowanych do 21 dnia życia (szt.),
  • przyczyny upadków prosiąt w okresie od urodzenia do 21 dnia życia,
  • liczba sutków oraz wiek pierwszego oproszenia i okres międzymiotu.

Dorosły knur osiąga masę ciała 250-350 kg. Natomiast dorosła locha około 200-280 kg.

Ocena przeżyciowa świń rasy puławskiej

W programie uwzględniono również ocenę przyżyciową jako podstawę do oszacowania wartości użytkowej zwierząt, w zakresie ważnych z ekonomicznego punktu widzenia cech:

  • tempa wzrostu świń (określonego za pomocą przyrostu dziennego);
  • stopnia otłuszczenia i umięśnienia (wyrażonego procentowa zawartością mięsa w tuszy);
  • zużycia paszy w okresie tuczu. Ocenie poddawane są knurki i loszki w wieku od 150–210 dni.

Dopuszczalny minimalny ciężar masy ciała w dniu oceny nie może być mniejszy niż 70 kg. Przyrost dzienny nie może być mniejszy niż 400 g. Ocena przeprowadzana jest za pomocą aparatu ultradźwiękowego PIGLOG 105.
Prace hodowlane prowadzone w populacji aktywnej nie powinny spowodować odchyleń od opisanego wzorca rasy, a raczej utrwalać jej specyficzne cechy.

Kriokonserwacja materiału biologicznego świń puławskich

Ze względu na wysokie koszty nie przewiduje się kriokonserwacji materiału biologicznego. W przypadkach uzasadnionych (np. tendencja zmniejszenia się pogłowia loch poniżej wymaganego minimum) można dokonać kriokonserwacji materiału biologicznego (zarodków i nasienia) zgodnie z opracowanym „Programem ochrony zasobów genetycznych świń ras rodzimych metoda ex-situ”.

Ochroną zasobów genetycznych zwierząt objęte są wszystkie gatunki zwierząt gospodarskich i populacje w ich obrębie, które ze względu na cechy użytkowe, naukowe lub kulturowe, mają albo mogą mieć w przyszłości znaczenie dla człowieka. Populacje objęte ochroną to m.in. rasy, odmiany, selekcjonowane linie i rody zwierząt, jak też populacje lokalne i populacje pierwotne udomowione oraz ogół gatunków, które są dzikimi przodkami czy krewniakami zwierząt gospodarskich.

Rasy są identyfikowane przez charakterystyczne dla danej grupy zwierząt cechy eksterieru, które pozwalają na odróżnienie ich od osobników tego samego gatunku, np. poprzez umaszczenie, budowę ciała, kształt i wielkość uszu itd. Mogą być również rozpoznawalne np. poprzez kierunek prowadzonej na zwierzętach selekcji.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena / 5. Liczba głosów

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o