Czy bezumowne korzystanie z działek umożliwia uzyskanie płatności?

Rolnicy mają wątpliwości, czy trzeba okazać tytuł prawny do działki, aby otrzymać płatności bezpośrednie. Ponadto są wątpliwości, czy bezumowne korzystanie z działek umożliwia uzyskanie płatności. Rozstrzygnął je w wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu.

Chodzi o wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z 23 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Op 190/25. Rolnik złożył wniosek do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: ARiMR) o przyznanie płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW). Spór rolnika z ARiMR dotyczył tego, czy bezumowne korzystanie z działek umożliwia uzyskanie płatności.

Czy bezumowne korzystanie z działek umożliwia uzyskanie płatności przez rolnika?

ARiMR wezwała rolnika do wyjaśnienia nieścisłości związanych z posiadaniem tytułów prawnych do działek. Rolnik przedłożył akty własności części działek rolnych zgłoszonych do płatności. Stwierdził również, że pozostałe działki objęte wnioskiem dzierżawi (pisemnie lub ustnie). Rolnik oświadczył, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo rolne. Okazał też do wglądu faktury VAT, co świadczy o samodzielnym prowadzeniu gospodarstwa rolnego.

W trakcie postępowania urzędnicy ARiMR otrzymali informację od osób trzecich, że część działek użytkują osoby bez zgody właścicieli (rolnika i jego żony). Przeprowadzono kontrolę w gospodarstwie rolnika.

Decyzja o płatnościach dla rolnika

Rolnik do części działek nie otrzymał płatności, ponieważ nie dysponował do nich tytułem prawnym. Takie uzasadnienie podała ARiMR. Dyrektor oddziału regionalnego ARiMR w Opolu utrzymał w mocy decyzję urzędu I instancji. Sprawa na skutek skargi rolnika trafiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Opolu. Sąd uznał skargę za uzasadnioną i uchylił decyzję ARiMR.

Bezumowne korzystanie z działek / gruntu nie stanowi podstawy do odmowy przyznania płatności bezpośrednich. Jednak trzeba spełnić pewne warunki…

fot. Piotr Szafraniec

Czy rolnik musi okazać ARiMR umowy co do wnioskowanych gruntów?

Sąd podkreślił, że przepisy rozporządzenia ONW nie zawierają definicji posiadania przez rolnika użytków rolnych, do powierzchni których ubiega się o płatności. Jednak przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, że powinna to być osoba, która faktycznie użytkuje grunty. Taka osoba decyduje, jakie rośliny uprawiać, jakie nasiona wysiać, jakich maszyn i urządzeń rolniczych użyć. Zasadniczym celem płatności jest bowiem dofinansowanie produkcji rolnej.

Posiadanie — jako warunek przyznania płatności — jest zatem stanem faktycznym, a nie wyłącznie stanem prawnym. Oznacza to, że można mieć tytuł prawny do gruntu rolnego, ale nie mieć uprawnienia do płatności. Można również posiadać grunty rolne bez tytułu prawnego, a nawet w złej wierze i z tego tytułu mieć prawo do uzyskania płatności. Rolnik wnioskujący o płatność nie musi bezpośrednio i osobiście pracować na gruntach. Rzecz jednak w tym, aby pracować w jego imieniu i aby miał decyzyjność w sprawie do prac polowych.

Wynika z powyższego, że rolnik nie ma obowiązku posiadać i przedkładać ARiMR umów co do wnioskowanych gruntów. Konieczność okazania tytułu prawnego występuje jedynie, gdy chodzi o rozstrzygnięcie konkurencyjnych wniosków o uzyskanie płatności. Przesłanką uzyskania płatności jest posiadanie gruntu w danym dniu.

Zatem bezumowne korzystanie z działek / gruntu nie stanowi podstawy do odmowy przyznania płatności bezpośrednich. Jednak warunkiem jest to, aby rolnik posiadał grunt w dyspozycji i nie został złożony konkurencyjny wniosek osoby posiadającej tytuł prawny do gruntu — orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu.

Często zadawane pytania (FAQ): Czy bezumowne korzystanie z działek umożliwia uzyskanie płatności?

Czy muszę mieć tytuł prawny do działki, aby otrzymać płatności?

Nie musisz mieć tytułu prawnego do działki, aby otrzymać płatności. Ważne jest, abyś faktycznie użytkował te grunty.

Co to znaczy, że można mieć działkę bez tytułu prawnego?

Można posiadać grunty bez formalnego tytułu prawnego, na przykład dzierżawić je ustnie, i wciąż mieć prawo do płatności.

Czy muszę przedkładać umowy do ARiMR?

Nie musisz bezpośrednio okazować umów dotyczących gruntów, chyba że nałożone są konkurencyjne wnioski o płatności.

Czy bezumowne korzystanie z działek może być podstawą do otrzymania płatności?

Tak, bezumowne korzystanie z działek może być podstawą do otrzymania płatności, o ile spełniasz inne wymagania i nie ma konkurencyjnych wniosków.

Jakie są kluczowe warunki, aby uzyskać płatności bezumownie?

Musisz posiadać grunt w dyspozycji i nie możesz mieć złożonego konkurencyjnego wniosku przez osobę z tytułem prawnym.

Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!

Newsletter

Bądź na bieżąco z informacjami z rynku rolnego

Zapisz się