Nie każdy będzie mógł zostać sołtysem. „Koniec z patologią” [NOWE PRZEPISY]

Prezydent podpisał ustawę, która zmienia prawo dotyczące tego, jak będą wyglądać wybory na sołtysa oraz członków rady sołeckiej. Dodatkowo ustawa wprowadza nowe przepisy o wygaśnięciu mandatu sołtysa. Kto już nie będzie mógł zostać sołtysem?

Wybory na sołtysa na nowych zasadach – co się zmieniło?

Pod koniec września 2026 r. prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy o samorządzie gminnym. Przyjęte prawo określa nowe zasady tego, jak mają wyglądać wybory na sołtysa.

Nowe regulacje stanowią, że kandydat na sołtysa musi:

• stale zamieszkiwać na obszarze danego sołectwa,
• posiadać prawo wybieralności do rady gminy, na obszarze której znajduje się sołectwo, które chce reprezentować.

W praktyce oznacza to, że w wyborach na sołtysa nie będą mogły skazane prawomocnym wyrokiem sądu. Taki sam wymóg będzie dotyczyć także kandydatów na członków rady sołeckiej oraz członków rad dzielnic czy osiedla.

W wyborach na sołtysa nie będzie mogła wziąć udziału osoba skazana

Poseł Dominik Jaśkowiec (KO) podkreśla, że dzięki zmianie prawa, wybory na sołtysa wzmocnią autorytet tej funkcji.

– Celem ustawy jest eliminacja patologii prawnej, jaką jest możliwość zasiadania w organach pomocniczych samorządu prawomocnie skazanych przestępców – wskazuje parlamentarzysta.

Poseł jednocześnie zwraca uwagę, że w blisko 100 różnych sytuacjach zawodowych i prawnych obywatele muszą przedstawić zaświadczenie o niekaralności. Dotyczy to np. instruktorów nauki jazdy, taksówkarzy czy pracowników lotnisk. W jego opinii, brak podobnego wymogu wobec sołtysów to znaczna luka w przepisach. Zwłaszcza że sołtysi i członkowie rad sołeckich cieszą się znacznym zaufaniem społecznym.

Przeczytaj także ten artykuł: Po 5000 zł dla OSP. Na co można wydać ekstra pieniądze?

Kiedy sołtys straci mandat przed końcem kadencji?

Nowelizacja ustawy o samorządzie gminnym określa także w jakich sytuacjach gospodarz wsi traci mandat w trakcie kadencji. Nowe prawo wskazuje, że mandat sołtysa wygaśnie automatycznie w trzech konkretnych przypadkach:

• śmierci sołtysa;
• złożenia pisemnej rezygnacji z pełnionej funkcji;
• utraty prawa wybieralności do rady gminy lub stwierdzenia braku takiego prawa w dniu wyborów.

Ten ostatni przypadek dotyczy właśnie sytuacji wydania prawomocnego wyroku skazującego za przestępstwo. W takiej sytuacji to rada gminy ma obowiązek podjęcia uchwały o stwierdzeniu wygaśnięcia mandatu. Radni muszą taką uchwałę przyjąć w ciągu 3 miesięcy od otrzymania informacji o wyroku. Zanim jednak radni podejmą taką uchwałę, muszą umożliwić sołtysowi złożenie pisemnych lub ustnych wyjaśnień.

Natomiast w przypadku pisemnej rezygnacji, mandat sołtysa wygasa w dniu doręczenia pisma radzie gminy lub w terminie wskazanym w treści dokumentu.

Przepisy obejmą również obecnych sołtysów

Co ważne, nowe zasady wygaszania mandatu sołtysa stosuje się również do obecnie urzędujących gospodarzy wsi.

Natomiast warto zwrócić uwagę, że ustawa wchodzi w życie po upływie 6 miesięcy od jej ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Zatem od 29 marca 2027 roku. W praktyce to oznacza, że gminy mają pół roku na dostosowanie lokalnych statutów do wymogów nowego prawa.

To także Cię zainteresuje: Dodatek dla sołtysa KRUS. Kto może dostać i ile wynosi?

Główne zmiany w wyborach na sołtysa w skrócie:

• Główna zmiana: Osoby prawomocnie skazane za przestępstwo nie będą mogły kandydować na sołtysa ani członka rady sołeckiej.
• Co z obecnymi sołtysami? Przepisy wygaszające mandat obejmą również urzędników wybranych przed zmianą prawa.
• Od kiedy? Nowe prawo wejdzie w życie z końcem marca 2027 r.

Źródło: Sejm, Kancelaria Prezydenta RP, Dziennik Ustaw RP.

Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!

Newsletter

Bądź na bieżąco z informacjami z rynku rolnego

Zapisz się

Autor artykułu:

Paweł Mikos

Paweł Mikos to doświadczony dziennikarz i redaktor, który od lat specjalizuje się w tematyce polityki rolnej, ekonomii rolnictwa oraz prawa związanego z wsią. Przez lata swojej kariery pełnił m.in. funkcję redaktora naczelnego portalu tygodnik-rolniczy.pl oraz portalu Halo Wieś. Jego dziennikarska pasja rolnicza skupia się na dostarczaniu rzetelnych informacji i analiz dotyczących dopłat bezpośrednich, dotacji rolniczych, zmian w prawie oraz sytuacji na rynkach rolnych.