Lokomobila Badenia CLN – zapomniane narzędzie rolnika

Download PDF

Czy wiedzieliście, że zanim nastąpiła era traktorów istniała maszyna wykorzystującą parę do celów rolniczych? Ten przewoźny zespół napędowy przypominający mały parowóz stanowi ozdobę ciechanowskiego muzeum, które w ramach projektu  „Konserwacja zabytkowych silników rolniczych” został odrestaurowany. Najbardziej godne uwagi jest to, że Lokomobila BADENIA CLN jest unikatowym eksponatem rolniczym na skalę światową.

Realizacja projektu odbywała się pod patronatem medialnym Agrofaktu

lokomobila Badenia CLN

Lokomobila Badenia CLN po konserwacji

fot. Marek Zacharewicz

Lokomobila BADENIA CLN – parowe cudeńko XX w.

Lokomobilę przewoźną BADENIA CLN skonstruowano prawdopodobnie w 1933 r. w niemieckiej firmie Maschinenfabrik BADENIA vorm. WM. Platz Söhne G.m.b.H. w Weinheim. W pierwszej kolejności używano jej jako mobilny silnik parowy do napędu stacjonarnych urządzeń gospodarskich, np. młocarni. Jej waga własna wynosi ok. 3 500 kg, a wysokość z ustawionym do pracy kominem 390 cm.  Jest to lokomobila jednocylindrowa, wolnoobrotowa o mocy do 6 KM (4,41 kW). Ostatecznie maksymalna liczba obrotów wynosi 240 na minutę.  Ponad to na wale korbowym osadzone są 2 różnej wielkości koła: zamachowo-pasowe i pasowe oraz regulator obrotów. Koło zamachowo-pasowe z lewej strony o średnicy 100 cm i szerokości 16 cm. Pasowe koło z prawej strony o  średnicy 60 cm i szerokości 12 cm.

Czasem para idzie w gwizdek

Kocioł parowy lokomobili typu parowozowego20 płomieniówkami mieści ok. 400 l wody. Maksymalne ciśnienie robocze w kotle osiąga 10 atm. Na kotle parowym zamontowany jest silnik z oprzyrządowaniem (zawory bezpieczeństwa, dźwignia zaworowa do uruchamiania lokomobili, mechanizm rozrządu pary, wodowskaz, wskaźnik ciśnienia pary, gwizdek, pompa wodna z inżektorem) oraz komin z dźwignią do jego podnoszenia i opuszczania. Na zakończenie konserwacji Lokomobili przywrócono malowanie producenta. W konsekwencji elementy ruchome są wymalowane w kolorze czerwonym, płaszcz ochronny w kolorze zielonym, opaski płaszcza w kolorze złotym, a części nagrzewające się są w kolorze czarnym.

lokomobila Badenia CLN

Lokomobila Badenia CLN przed konserwacją

fot. Marek Zacharewicz

Nauczyciele – muzealnikom

Lokomobila BADENIA CLN została podarowana Muzeum Rolnictwa w Ciechanowcu w październiku 2018 r. przez Zespół Szkół Centrum Kształcenia Rolniczego im. Jadwigi Dziubińskiej w Golądkowie. Niestety brak dokładnych danych o wcześniejszej historii tego eksponatu. W rezultacie lokomobila trafiła do muzeum jako niesprawna i z wieloma uszkodzeniami podzespołów. W okresie od września do grudnia 2019 r. maszynę poddano gruntownej konserwacji i doprowadzono do pełnej sprawności technicznej. Było to możliwe dzięki programowi pn. Wspieranie działań muzealnych ogłoszonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które w całości sfinansowano ze środków Ministra i Województwa Podlaskiego. O intrygujących lokomobilach z Muzeum w Ciechanowcu przeczytacie również w materiale .

Lokomobila Badenia CLN – perła ciechanowskiej kolekcji

Firma Maschinenfabrik BADENIA vorm. WM. Platz Söhne G.m.b.H.  zaczęła produkować lokomobile parowe od 1893 r. Niestety brak jest precyzyjnych danych, ile lokomobil parowych i jakie ich typy wyprodukowała fabryka. Brak także danych, kiedy zakończono ich produkcję. Przede wszystkim lokomobile tej firmy bardzo rzadko spotyka się w światowych muzeach. Najważniejsze jest jednak to, że Lokomobila BADENIA CLN jest jedyną czynną lokomobilą tej firmy w Polsce2 zachowanych i jedną z 5 znanych na świecie.

lokomobila Badenia CLN

Lokomobila Badenia CLN już „na chodzie”

fot. Marek Zacharewicz

Narodziny…

Firma Maschinenfabrik BADENIA vorm. WM. Platz Söhne G.m.b.H. została założona w 1834 r. w Weinheim przez mistrza odlewu mosiądzu Wilhelma Platza. Ostatecznie założył on mały warsztat wytwarzający armaturę mosiężną i sikawki pożarowe. Zakład zaczął bardziej rozwijać się po uzyskaniu w 1840 r. koncesji na odlewy żeliwne. Z czasem zaczęto produkować maszyny i narzędzia rolnicze, i urządzenia dla przemysłu. W 1865 r. zarządzanie fabryką przejęli Philipp i Adam Platz – synowie założyciela.

1890 r. firmę przekształcono w spółkę akcyjną FABRYKA MASZYN BADENIA wcześniej Synowie Wilhelma Platza. W tym okresie fabryka stała się jednym z najważniejszych producentów maszyn i narzędzi rolniczych w Niemczech. Jej wyroby otrzymywały coraz liczniejsze nagrody honorowe, srebrne i złote medale na wystawach. Wzrastało zapotrzebowanie na jej produkty. W konsekwencji firma zaczęła sprzedawać swoje maszyny prawie na całym świecie.

i upadek giganta

Od 1893 r. weszły do produkcji młocarnie, lokomobile, krajalnice buraków, młyny do rozdrabniania i prasy. Po przegranej dla Niemiec I wojnie światowej sytuacja firmy pogorszyła się. W rezultacie sprzedaż za granicą całkowicie się załamała. W wyniku tych okoliczności wielu wysoko wykwalifikowanych pracowników zwolniono. Rozmowy o przejęciu z brytyjską firmą nie powiodły się z powodu globalnego kryzysu gospodarczego w 1929 r.

Wreszcie powołany likwidator spółki sprzedał dużą część hal fabrycznych i terenu firmie Weinheimer Maschinenfabrik Keller & Co., która kontynuowała produkcję narzędzi rolniczych. Z tej przyczyny także w 1929 r. część hal sprzedano firmie Naturin Werke GmbH & Co. Tak więc wiele innych hal było prawdopodobnie pustych lub były używane przejściowo przez inne firmy. Po II wojnie światowej obszar sprzedaży maszyn BADENIA jeszcze bardziej się zmniejszył. W rezultacie w 1954 r. całkowicie zaprzestano produkcji. Oczywiście dużo wcześniej swój rolniczy żywot zakończyła Lokomobila Badenia CLN.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 4.6 / 5. Liczba głosów 11

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o