Nie tylko dopłaty dla rolników. UE szykuje nowy model pieniędzy dla wsi
Pieniądze dla wsi po 2028 roku mogą stać się jednym z najważniejszych tematów nowego budżetu UE. Podczas spotkania zespołu ds. długoterminowej wizji obszarów wiejskich przedstawiciele resortu rolnictwa i eksperci dyskutowali nie tylko o przyszłości WPR, ale również o nowych źródłach finansowania terenów wiejskich. W praktyce chodzi m.in. o drogi, wodę, retencję, internet i bezpieczeństwo żywnościowe. Jednocześnie MRiRW przekonuje, że rozwój wsi nie powinien opierać się wyłącznie na pieniądzach Wspólnej Polityki Rolnej.
Podczas spotkania dotyczącego finansowania wsi po 2027 r. przedstawiciele MRiRW i eksperci dyskutowali o nowym modelu wsparcia obszarów wiejskich. Wiceminister Adam Nowak wskazał, że rozwój wsi nie może być finansowany wyłącznie z WPR. Według resortu środki na rolnictwo i rozwój wsi w ramach PPKR 2028–2034 powinny wynieść 42 mld euro plus współfinansowanie krajowe.
Spis treści
Pieniądze dla wsi po 2028 roku? W grze są większe fundusze
Podczas posiedzenia Zespołu ds. długoterminowej wizji obszarów wiejskich uczestnicy dyskutowali o tym, jak finansować rozwój wsi po 2027 roku.
Już na początku spotkania padła mocna diagnoza. Według uczestników skala wyzwań stojących przed polską wsią wymaga większych pieniędzy niż obecnie zapewniają:
- Wspólna Polityka Rolna,
- polityka spójności,
- oraz środki z KPO i RRF.
„Mieszkańcy obszarów wiejskich zasługują na to, żeby w nowej perspektywie finansowej być pełnoprawnym beneficjentem środków europejskich. Chcemy, żeby wieś się rozwijała i nie odstawała od miast” – powiedział minister rolnictwa Stefan Krajewski.
Dziewięć problemów polskiej wsi
Podczas spotkania prof. Julian Krzyżanowski z IERiGŻ-PIB przedstawił stanowisko zespołu dotyczące wsparcia obszarów wiejskich po 2027 r.
W dokumencie wskazano dziewięć najważniejszych wyzwań dla wsi. Chodzi m.in. o:
- rozwój infrastruktury wodno-kanalizacyjnej,
- drogi i energetykę,
- wzrost dochodów mieszkańców,
- dostęp do usług publicznych,
- nowe miejsca pracy,
- bezpieczeństwo żywnościowe,
- odporność na kryzysy klimatyczne i gospodarcze,
- retencję wody,
- oraz rozwój lokalnych łańcuchów dostaw.
Jednocześnie uczestnicy zwracali uwagę na:
- starzenie się mieszkańców wsi,
- odpływ młodych ludzi,
- wykluczenie komunikacyjne,
- i rosnące koszty infrastruktury.
Rozwój wsi nie tylko z pieniędzy WPR
Jednym z najważniejszych wątków spotkania były pieniądze po 2027 roku.
Wiceminister Adam Nowak podkreślał, że rozwój obszarów wiejskich nie może być finansowany wyłącznie z Wspólnej Polityki Rolnej.
„Środki na WPR nie mogą być jedynym źródłem wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Potrzebne jest zaangażowanie różnych polityk i instrumentów europejskich” – powiedział Adam Nowak.
Wiceminister odniósł się także do kwot pojawiających się w debacie o przyszłym budżecie UE.
„Rzeczą fundamentalną jest żeby budżet na instrumenty WPR i rozwój obszarów wiejskich z PPKR 2028-2034 wynosił nie 24,6 mld euro, czy 32,8 mld euro – jak to niektórzy przedstawiają, ale 42 mld euro plus współfinansowanie krajowe” – zaznaczył.
W praktyce resort próbuje pokazać, że rozwój wsi nie powinien odbywać się kosztem pieniędzy dla gospodarstw. Chodzi raczej o szersze otwarcie innych funduszy UE na potrzeby terenów wiejskich.
Posiedzenie Zespołu ds. długoterminowej wizji obszarów wiejskich.
Czym jest „rural proofing”?
W dyskusji wróciło też pojęcie „rural proofing”.
Brzmi technicznie, jednak chodzi o prostą zasadę. UE miałaby sprawdzać, jak nowe przepisy i strategie wpłyną na mieszkańców wsi.
W praktyce oznaczałoby to ocenę:
- czy nowe regulacje nie pogłębią wykluczenia terenów wiejskich,
- jak wpłyną na rolnictwo,
- oraz czy wieś nie będzie pomijana przy podziale środków.
To ważne szczególnie przy nowych politykach klimatycznych, energetycznych i środowiskowych UE. W praktyce mechanizm miałby pomóc lepiej uwzględniać potrzeby terenów wiejskich w nowych politykach UE.
„Rural target” może oznaczać dodatkowe miliardy
Jeszcze ważniejszy może być jednak nowy mechanizm określany jako „rural target”.
Adam Nowak przypomniał, że prace nad tym rozwiązaniem były prowadzone podczas polskiej prezydencji w Radzie UE.
Zgodnie z tym mechanizmem Polska mogłaby przeznaczyć dodatkowo co najmniej 8,986 mld euro na rozwój obszarów wiejskich.
W praktyce chodzi o kierowanie większej części różnych funduszy UE bezpośrednio na wieś. Mogłyby z nich być finansowane m.in.:
- drogi lokalne,
- wodociągi,
- kanalizacja,
- internet szerokopasmowy,
- retencja,
- transport publiczny,
- czy usługi społeczne.
Co więcej, część samorządów liczy, że nowe mechanizmy ułatwią finansowanie lokalnych inwestycji.
Rolnicy obawiają się jednego: mniej pieniędzy po 2027 r.
Cała dyskusja odbywa się jednak w cieniu obaw o przyszłość samej WPR.
W środowisku rolniczym coraz częściej pojawiają się pytania:
- czy wystarczy pieniędzy na dopłaty bezpośrednie,
- czy Zielony Ład nie ograniczy wsparcia dla produkcji,
- oraz czy nowe priorytety UE nie przesuną pieniędzy z rolnictwa na inne cele.
Dlatego uczestnicy spotkania podkreślali także potrzebę utrzymania silnej roli MRiRW w programowaniu wsparcia dla rolnictwa i obszarów wiejskich po 2027 roku.
Jednocześnie zwracano uwagę, że nowy model finansowania może zwiększyć konkurencję o środki między miastami i terenami wiejskimi.
Dlatego dyskusja o nowym budżecie UE budzi dziś duże emocje także w środowisku rolniczym.
Bezpieczeństwo wsi coraz ważniejsze
Dużo miejsca podczas spotkania zajęły także kwestie bezpieczeństwa.
„Powinniśmy dziś szerzej spojrzeć na aspekt bezpieczeństwa: żywnościowego, energetycznego, ale też militarnego. Trzeba mądrze realizować inwestycje tak, żeby mogły służyć mieszkańcom również w sytuacjach kryzysowych – mówił minister Stefan Krajewski.
To pokazuje, że przyszła polityka wobec wsi może być coraz mocniej powiązana nie tylko z rolnictwem, ale także z bezpieczeństwem państwa i odpornością infrastruktury.
Wieś po 2027 r. będzie walczyć o pieniądze
Dyskusja o nowym budżecie UE dopiero się zaczyna. Jednak już dziś widać, że po 2027 r. walka o unijne pieniądze będzie dużo trudniejsza niż wcześniej.
W grze są bowiem:
- obronność,
- energetyka,
- klimat,
- przemysł,
- konkurencyjność gospodarki,
- i bezpieczeństwo żywnościowe.
Dlatego coraz więcej wskazuje na to, że wieś będzie musiała korzystać z różnych źródeł finansowania, a nie tylko z klasycznej Wspólnej Polityki Rolnej.
Źródło: MRiRW
Zobacz również: Koniec obecnego modelu dopłat? Trwa dyskusja o nowej WPR
FAQ: Nie tylko dopłaty dla rolników. UE szykuje nowy model pieniędzy dla wsi
Jakie są nowe źródła finansowania dla wsi po 2027 roku?
Po 2027 roku rozwój wsi będzie finansowany nie tylko z Wspólnej Polityki Rolnej, ale także z różnych instrumentów europejskich, takich jak fundusze na drogi, wodę i internet.
Jakie problemy napotykają polskie obszary wiejskie?
Najważniejsze wyzwania to rozwój infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, energetyka, wzrost dochodów mieszkańców, dostęp do usług publicznych i retencja wody.
Czy wieś otrzyma mniej pieniędzy po 2027 roku?
Rolnicy obawiają się, że nowe priorytety UE mogą przesunąć fundusze z rolnictwa na inne cele, co może skutkować mniejszymi środkami.
Czym jest 'rural proofing' i dlaczego jest ważne?
'Rural proofing' to mechanizm oceny wpływu nowych przepisów i strategii na mieszkańców wsi, który ma zapewnić, że nie pogłębią one wykluczenia terenów wiejskich.
Co oznacza 'rural target' dla rozwoju wsi?
'Rural target' to mechanizm, który może przeznaczyć dodatkowe miliardy euro na rozwój obszarów wiejskich, wspierając inwestycje w lokalne drogi, wodociągi i inne usługi.
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
