RHD bez godzin za ladą. Rolnicy postawili na samoobsługę i zaufanie do klientów
RHD bez godzin za ladą? To się sprawdza w praktyce. Otóż, dwa gospodarstwa z Ziemi Dobrzyńskiej i Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie pokazują, że rolnik może sprzedawać własną żywność bez ciągłego obsługiwania klientów. Wystarczy odpowiednio przygotowany punkt sprzedaży, czytelne ceny i… zaufanie do kupujących. W jednym miejscu klienci sami wybierają ziemniaki i warzywa, w drugim sięgają po sery, jogurty i inne wyroby z gospodarstwa.
Budka z warzywami przy drodze i farmerski sklepik z lodówką działają na podobnej zasadzie: kupujący wybiera produkty i sam reguluje należność. Gospodarze z dwóch regionów Polski opowiadają, jak zorganizowali sprzedaż bez stałej obsługi i dlaczego zdecydowali się zaufać klientom.
Spis treści
RHD bez godzin za ladą. Jak rolnicy skracają drogę żywności do klienta?
Rolniczy handel detaliczny (RHD) pozwala producentom żywności dotrzeć bezpośrednio do konsumentów. Dzięki temu rolnik nie musi ograniczać się do sprzedaży surowca pośrednikom. Może również rozwijać własną bogatą ofertę i budować grono stałych, zadowolonych klientów.
Jednak sprzedaż bezpośrednia wymaga czasu. Trzeba przygotować produkty, przyjąć zamówienia, a następnie wydać towar. Każda wizyta kupującego może odrywać gospodarza od pracy w polu, oborze czy przetwórni. Dlatego niektórzy rolnicy szukają innych rozwiązań.
Nasi rozmówcy zamiast osobiście obsługiwać każdą transakcję, przygotowali samoobsługowe punkty sprzedaży. Klienci przyjeżdżają wtedy, kiedy mają czas — przez 24 godziny/dobę. Wybierają produkty i płacą bez udziału sprzedawcy.
Taką drogę wybrały dwa rodzinne gospodarstwa. Pierwsze prowadzą Angelika i Jarosław Buczkowscy we wsi Wola, w województwie kujawsko-pomorskim. Drugie należy do Małgorzaty i Piotra Kaniów z Dębnika koło Krzeszowic, w Małopolsce.
Gospodarstwa różnią się profilem produkcji. Mianowicie Buczkowscy oferują przede wszystkim warzywa. Kaniowie hodują krowy mleczne rasy Jersey i przetwarzają mleko na sery, jogurty oraz inne wyroby. Gospodarstwa odległe o setki kilimetrów połączył pomysł na sprzedaż:
„Klient może zrobić zakupy bez oczekiwania na gospodarza”.
To rozwiązanie szczególnie interesuje rolników, którzy chcą skrócić łańcuch dostaw, a jednocześnie zachować czas na prowadzenie gospodarstwa.
Warzywa prosto od rolnika. Budka samoobsługowa w Woli
Wola leży w gminie Kikół, w powiecie lipnowskim, na Ziemi Dobrzyńskiej. To rolnicza część województwa kujawsko-pomorskiego, położona między większymi ośrodkami regionu. Z pobliskiego Kikoła do Torunia jest około 40 kilometrów. Przez gminę przebiega też ważna trasa łącząca Warszawę z Toruniem.
Takie położenie daje możliwość dotarcia nie tylko do mieszkańców okolicznych miejscowości, lecz także do osób podróżujących przez region. Z tej szansy postanowili skorzystać Angelika i Jarosław Buczkowscy. Mianowicie, przy drodze ustawili budkę samoobsługową z warzywami. Punkt widać z szosy, dlatego kierowca może zjechać, zatrzymać się i zrobić zakupy. Nie musi wcześniej składać zamówienia ani umawiać się z właścicielami. Według relacji gospodarzy budka działa przez całą dobę. Zasada jest prosta. Kupujący wybiera warzywa, sprawdza cenę i wrzuca należność do słoika. Jeśli potrzebuje reszty, może ją sobie wydać.
Czyli nie ma sprzedawcy, który waży produkty i przyjmuje pieniądze. Rolnicy przygotowują towar, a klient sam kończy transakcję.
Angelika i Jarosław Buczkowscy z Woli w województwie kujawsko-pomorskim sprzedają ziemniaki i warzywa w samoobsługowej budce. Klienci sami wybierają produkty i płacą za zakupy. Tak wyglada RHD bez godzin za ladą
Cztery odmiany ziemniaków i warzywa z gospodarstwa
Najważniejsze miejsce w ofercie zajmują ziemniaki. Buczkowscy przygotowują cztery odmiany: Lilly, Annabelle, Laurę i Agrię. Każda ma własny opis. Dzięki temu klient nie musi znać się na odmianach, aby wybrać ziemniaki odpowiednie do planowanej potrawy. Lilly to odmiana ogólnoużytkowa. Annabelle sprawdza się między innymi w sałatkach, ponieważ jej bulwy dobrze zachowują kształt po ugotowaniu. Laura również ma szerokie zastosowanie kulinarne. Agria nadaje się między innymi na frytki, placki i inne dania ziemniaczane.
Oprócz ziemniaków w budce można znaleźć buraki ćwikłowe, cebulę, czosnek, selery i pory.
Taki asortyment pozwala klientom zaopatrzyć się w podstawowe warzywa podczas jednego postoju. Jednocześnie rolnicy mogą sprzedawać własne plony bez konieczności codziennego stania na targowisku.
Dla gospodarstwa znaczenie ma również sposób prezentacji produktów. Czytelne oznaczenia odmian ułatwiają wybór, a przygotowane porcje usprawniają zakupy.
„Są dni, że ruch jest mały, a czasem żona nie nadążała sortować ziemniaków”
Jarosław Buczkowski przyznaje, że uruchomienie budki było próbą wprowadzenia czegoś nowego. Gospodarze chcieli sprawdzić, czy klienci zainteresują się warzywami sprzedawanymi w tak nietypowy sposób.
„Postanowiliśmy spróbować czegoś nowego i stąd pomysł na budkę samoobsługową. Ziemniaki wyrosły praktycznie bez chemii. Zastosowałem wyłącznie obornik. Są smaczne i zdrowe. Cieszymy się z każdego klienta. I tego, który przejazdem zatrzyma się z ciekawości i przy okazji zakupi nasze produkty” – opowiada Jarosław Buczkowski.
Gospodarz szczególnie docenia osoby, które wracają po kolejne zakupy. To dla niego sygnał, że odbiorcy akceptują jakość i sposób sprzedaży.
„Pojechały już one nawet do Warszawy czy Gdańska. Cenimy też tych najbliższych, którzy do nas wracają, bo świadczy to o tym, że robimy dobrą robotę, która jest doceniana. Są dni, że ruch jest mały, a bywały momenty, że żona nie nadążała sortować ziemniaków do budki” – dodaje rolnik.
Sprzedaż nie jest więc jednakowa każdego dnia. Czasem klientów przyjeżdża niewielu, a innym razem trzeba szybko przygotowywać kolejne partie warzyw.
Budka pozwala jednak oddzielić przygotowanie towaru od samej obsługi kupujących. Rolnicy nie muszą przerywać pracy za każdym razem, gdy ktoś zatrzyma się przy drodze.
Warzywa bez pośredników i zakupy o dowolnej porze
Dla mieszkańców okolicy budka może być wygodnym miejscem regularnych zakupów. Z kolei osoby przejeżdżające przez gminę mają okazję poznać produkty konkretnego gospodarstwa.
Kupujący widzi, skąd pochodzi żywność, a rolnik sam organizuje jej sprzedaż. Nie musi przy tym przekazywać całej partii plonów kolejnemu ogniwu handlu.
Taki model może szczególnie zainteresować mniejszych producentów warzyw. Nie wymaga stałej obecności sprzedawcy, chociaż nadal trzeba sortować plony, przygotowywać opakowania, uzupełniać zapasy i kontrolować punkt sprzedaży.
Przykład Buczkowskich pokazuje, że nawet niewielka budka przy drodze może stać się dodatkowym kanałem dotarcia do klientów. Warunkiem jest jednak odpowiednia lokalizacja, czytelna oferta i gotowość kupujących do uczciwego rozliczania zakupów.
Ranch 52. Od zamówień zostawianych na bramie do sklepiku farmerskiego
Drugi przykład pochodzi z Małopolski. Małgorzata i Piotr Kaniowie prowadzą rodzinne gospodarstwo Ranch 52 w Dębniku koło Krzeszowic.
To zupełnie inne otoczenie niż okolice Kikoła. Dębnik leży na terenie Parku Krajobrazowego Dolinki Krakowskie, w sąsiedztwie lasów, łąk i jurajskich dolin. Bliskość Krakowa i Krzeszowic stwarza możliwość dotarcia do klientów, którzy szukają produktów bezpośrednio z gospodarstwa. Okolica przyciąga również osoby zainteresowane wypoczynkiem poza miastem.
Kaniowie połączyli kilka rodzajów działalności. Hodują krowy rasy Jersey, wytwarzają nabiał, tłoczą oleje na zimno i prowadzą ośrodek jeździecki, w tym szkołę jazdy konnej w stylu western.
Najpierw była brama, potem stołeczek i… lodówka w sklepiku
Pomysł na samoobsługowy sklepik nie powstał od razu. Kaniowie mieli coraz więcej zamówień na mleko, a jednocześnie musieli zajmować się zwierzętami oraz codzienną produkcją. Indywidualne wydawanie zakupów zaczęło zabierać im zbyt dużo czasu.
„Mieliśmy duże zamówienia na mleko. Najpierw pomyśleliśmy, że postawimy lodówkę, ale Piotr wpadł na pomysł, żeby inaczej zorganizować odbiór produktów. Początkowo przygotowywaliśmy tylko to, co ludzie wcześniej zamówili. Później zamówień przybywało, a my nie mieliśmy już czasu, żeby każdemu osobno wydawać zakupy i rozmawiać z każdym klientem” – opowiada Małgorzata Kania.
Gospodarze szukali więc coraz prostszych rozwiązań.
„Najpierw zostawialiśmy zamówienia na bramie, później na stołeczku. W końcu pomyślałem, że można zrobić sklepik i wstawić do niego lodówkę. Produkty będą tam czekały na klientów, a my będziemy mogli zająć się swoją pracą. Zrobiliśmy ten sklepik z kolegą i pomysł się sprawdził” – wspomina Piotr Kania.
Sklepik działa od kilku lat. Dziś samoobsługowy punkt jest ważnym elementem organizacji sprzedaży. Klienci nie muszą czekać, aż ktoś z gospodarzy zakończy pracę i wyda zamówienie.
Kaniowie podkreślają, że sklepik jest dostępny przez całą dobę. Nie oznacza to jednak, że wszystkie produkty są zawsze na półkach. Asortyment zależy od bieżącej produkcji i zainteresowania kupujących.
RHD bez godzin za ladą w praktyce. W samoobsługowym sklepiku Dębnik 52 Ranch klienci wybierają produkty z lodówki i samodzielnie regulują należność. Dzięki temu gospodarze nie muszą osobiście obsługiwać każdej transakcji.
Sery, kefiry, jogurty i lody z mleka siennego krów Jersey
Podstawą działalności przetwórczej gospodarstwa jest mleko krów rasy Jersey. Kaniowie wykorzystują je do produkcji szerokiej gamy wyrobów mlecznych. W stałej ofercie znajdują się między innymi: kefiry, jogurty, twarożki, serwatka i sery dojrzewające, w tym cheddary oraz sery smakowe (czosnek niedźwiedzi, kozieradka, tymianek, miód i płatki kwiatów). W gospodarstwie powstają także sery wędzone oraz wyroby typu mozzarella, feta i halloumi. Nie wszystkie trafiają do sprzedaży każdego dnia, dlatego klienci muszą liczyć się ze zmienną dostępnością.
„Produkujemy z naszego mleka również desery i lody śmietankowe, jogurtowe, smakowe, m.in. na bazie lokalnych owoców, także w wariancie z erytrytolem” – wyjaśniają gospodarze.
Osobną pozycją jest świeże mleko (tzw. mleko sienne). Zainteresowanie nim jest na tyle duże, że właściciele przyjmują zamówienia z wyprzedzeniem. Szczególną uwagę należy zwrócić na sposób żywienia krów, skąd bierze się nazwa produktu.
„Nasze krowy dostają siano i zboże. Nie podajemy im kiszonki, chociaż w wielu gospodarstwach mlecznych to podstawowy składnik dawki. Sami przygotowujemy siano z własnych łąk, a w sezonie zwierzęta korzystają z pastwisk. Dlatego mówimy o mleku siennym” – wyjaśniają gospodarze.
Oleje tłoczone na zimno i własna pasieka
Nabiał nie wyczerpuje oferty Dębnika 52. W gospodarstwie działa również niewielka tłocznia olejów na zimno. Gospodarze mają również własne ule. Pozyskiwany miód wykorzystują między innymi jako dodatek do wybranych serów.
RHD bez godzin za ladą. Gospodarstwo Małgorzaty i Piotra Kaniów w Dębniku koło Krzeszowic łączy hodowlę krów Jersey, produkcję nabiału, samoobsługowy sklepik farmerski oraz jazdę konną w stylu western
Gospodarstwo regeneratywne i jazda konna w stylu western
Kaniowie określają swoje gospodarstwo jako regeneratywne. W praktyce oznacza to, że starają się wykorzystywać zasoby powstające podczas produkcji zwierzęcej (krowy, nieśne — kury, gęsi, kaczki) i utrzymywać obieg materii organicznej w gospodarstwie.
Przykładem jest wykorzystanie obornika na łąkach. Gospodarze nawożą nim użytki zielone, z których następnie pozyskują paszę dla zwierząt.
„Mamy własne pastwiska i łąki, sami robimy siano. Obornik wykorzystujemy na użytkach zielonych, które później kosimy” – opowiadają właściciele.
Dębnik 52 ma jeszcze jedną cechę, która odróżnia go od typowego gospodarstwa mlecznego. Kaniowie prowadzą stadninę koni i szkołę jazdy konnej w stylu western. Okolica sprzyja takiej działalności.
Samoobsługa opiera się na zaufaniu. A jeśli klient nie zapłaci?
Zarówno budka Buczkowskich, jak i sklepik Kaniów działają całą dobę bez stałej obecności sprzedawcy. Taki model oszczędza czas, ale rodzi oczywiste pytanie: co się dzieje, gdy klient zabierze produkt i nie zapłaci?
Właściciele Dębnika 52 przyznają, że nie mają pełnej kontroli nad każdą transakcją.
„Jedyna trudność polega na tym, że nie wiemy, czy każdy klient płaci. Nie jesteśmy w stanie tego w pełni kontrolować. Ten sposób sprzedaży opiera się na zaufaniu. Uważamy jednak, że większość ludzi jest uczciwa i można im zaufać” – mówią Małgorzata i Piotr Kaniowie.
Podobnie jest w Woli, gdzie kupujący sami wrzucają pieniądze do słoika, a w razie potrzeby wydają sobie resztę.
Samoobsługowy sklepik jest sposobem organizacji sprzedaży. Nie stanowi odrębnej formy działalności i nie zwalnia rolnika z obowiązków dotyczących bezpieczeństwa żywności.
RHD bez godzin za ladą. Co pokazują doświadczenia dwóch gospodarstw?
RHD bez godzin za ladą może być sposobem na pogodzenie sprzedaży własnych produktów z codzienną pracą w gospodarstwie. Doświadczenia obu rodzin pokazują, że sprzedaż bez stałej obsługi może funkcjonować w praktyce. Dla rolników szukających sposobu na skrócenie łańcucha dostaw to pomysł wart rozważenia. Zwłaszcza wtedy, gdy gospodarstwo ma już własne produkty i klientów, ale brakuje czasu na codzienne stanie za ladą.
W obu gospodarstwach klient sam wybiera produkty i reguluje należność. Rolnicy mogą natomiast skupić się na uprawie, hodowli i przygotowywaniu kolejnych partii żywności. Nie oznacza to, że taki model sprawdzi się wszędzie. Duże znaczenie mają lokalizacja, rodzaj produktów, dostępność klientów oraz koszty utrzymania punktu. W przypadku żywności wymagającej chłodzenia dochodzą też wymagania dotyczące przechowywania.
FAQ: RHD bez godzin za ladą. Rolnicy postawili na samoobsługę i zaufanie do klientów
Jak działają samoobsługowe punkty sprzedaży w gospodarstwach rolnych?
Samoobsługowe punkty sprzedaży pozwalają klientom wybierać i płacić za produkty bez udziału sprzedawcy, co oszczędza czas rolników na inne obowiązki.
Dlaczego rolnicy decydują się na sprzedaż bez stałej obsługi?
Sprzedaż bez stałej obsługi pozwala rolnikom skrócić łańcuch dostaw i oszczędzić czas, jednocześnie umożliwiając klientom zakupy o dowolnej porze.
Czy można ufać klientom w modelu samoobsługowej sprzedaży?
Model samoobsługowej sprzedaży opiera się na zaufaniu, a doświadczenie pokazuje, że większość klientów jest uczciwa.
Kiedy warto zorganizować samoobsługowy punkt sprzedaży produktów rolnych?
Warto zorganizować samoobsługowy punkt, gdy gospodarstwo chce skrócić łańcuch dostaw i ma gotową bazę klientów oraz produkty do sprzedaży.
Jakie produkty oferują gospodarstwa w modelu sprzedaży samoobsługowej?
Gospodarstwa w modelu samoobsługowym oferują warzywa, nabiał, sery, oleje tłoczone na zimno i inne przetwory pochodzące z własnej produkcji.
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
Dodaj AgroFakt.pl jako preferowane źródło w Google
Częściej w Top Stories. Wystarczy 1 klik i zatwierdzenie w Google.
Bądź na bieżąco z informacjami z rynku rolnego
