Rozsada – korzyści i sposoby produkcji

24 marca 2024, Agnieszka Długosz

fot. Canva

Marzec to czas na przygotowanie rozsady, m.in. kapusty, kalafiorów, sałaty, kalarepy, pora, cebuli, pomidora, papryki, oberżyny. Zdrowa i wyrównana rozsada warzyw, z prawidłowo wytworzoną bryłą korzeniową gwarantuje powodzenie upraw polowych i pod osłonami.

Co to jest rozsada i jakie daje korzyści w uprawie warzyw? Rozsada to młode rośliny z kilkoma dobrze wykształconymi liśćmi właściwymi, przeznaczone do posadzenia na miejsce stałe. Otrzymuje się ją z wysiewu nasion warzyw pod osłonami lub na rozsadniku.

Spis treści

Reklama

Dobra rozsada, czyli jaka?

Powinna charakteryzować się silną i grubą łodygą, z blisko osadzonymi i wyraźnie wybarwionymi liśćmi oraz zdrowym i mocnym systemem korzeniowym osadzonym w zwartej bryle. Może być produkowana w różnego typu pojemnikach (wersja doniczkowa) lub bez ich użycia — tzw. rozsada rwana — produkowana na rozsadniku.

Jest wiele korzyści ze stosowania rozsady warzyw

Korzyści wynikające z produkcji rozsady w uprawie warzyw są następujące:

możliwość produkcji roślin o długim okresie wegetacji oraz o dużych wymaganiach cieplnych;
mniejsze zużycie nasion potrzebnych do wyprodukowania rozsady, np. do obsadzenia 1 hektara uprawy w porównaniu z uprawą z siewu bezpośredniego;
większa część/odsetek przyjętych roślin;
możliwość mechanicznego sadzenia roślin;
wykorzystanie rozsady pod przedplon;
na tym samym polu warzyw w poplonie;
szybszy wzrost roślin i przyspieszenie zbiorów;
zapewnienie plonu wysokiej jakości.

Metody i miejsca produkcji

Miejsce produkcji rozsady uzależnione jest od gatunku uprawianych warzyw i długości okresu wegetacji poszczególnych odmian. Mogą to być:

szklarnie (mnożarki) i ogrzewane tunele foliowe, w których odbywa się produkcja rozsady warzyw:
- odmian wczesnych, np. kapusty, kalafiora, brokułu, kalarepy, sałaty, z przeznaczeniem na zbiór wczesny i średnio wczesny;
- o długim okresie wegetacji — seler korzeniowy i naciowy;
- ciepłolubnych, np. pomidor, papryka, oberżyna, melon, ogórek, dynia;
nieogrzewane tunele foliowe — w nich produkuje się zazwyczaj odmiany warzyw średnio wczesnych — kapusty, kalafiora, kalarepy, sałaty, cebuli;
rozsadniki, czyli wydzielone części pola, na których produkuje się głównie rozsady późnych odmian kapust, kapusty brukselskiej, jarmużu oraz warzyw z przeznaczeniem na zbiór letni i jesienny, np. kalafior, brokuł oraz uprawianych w poplonie, np. sałaty.

Podłoża i pojemniki do produkcji rozsady

Rozsada może być produkowania w doniczkach

Do produkcji rozsady powinno być przede wszystkim używane podłoże zapewniające młodym roślinom dostateczną zasobność w składniki pokarmowe, następnie prawidłowe stosunki powietrzno-wodne, jak również dobrą strukturę i porowatość oraz właściwy odczyn (pH). Na rynku ogrodniczym istnieje bogata oferta producentów podłoży uprawowych, produkujących podłoża specjalistyczne, w tym z przeznaczeniem do wysiewów pod interesującą nas produkcję. Są to podłoża bezglebowe: torf wysoki, kompostowana kora lub mieszanina tych materiałów z podłożami mineralnymi: perlitem, wermikulitem czy wełną mineralną. Produkowane substraty torfowe, gotowe mieszanki torfowo-nawozowe są wolne od patogenów roślin, jednolite pod względem składników pokarmowych i odczynu oraz mają dużą pojemność wodną.

W produkcji rozsady doniczkowej mogą być używane:

doniczki papierowe, tekturowe, torfowo-celulozowe — do jednorazowego użytku;
doniczki „ziemne”, wytwarzane z torfu, ziemi gliniasto-darniowej;
doniczki plastikowe i spiralne pierścienie bez dna, które są lekkie, trwałe, łatwe w użyciu, w myciu, odkażaniu i przechowywaniu;
krążki torfowe z wgłębieniem pod nasiona — pod wpływem wody zwiększają swoją wysokość do 5 cm;
kostki torfowe lub kostki/paluszki z wełny mineralnej.

Rozsada z multiplatów

Produkcja rozsady w multiplatach

Najczęściej stosowaną metodą jest jednak produkcja rozsady w paletach wielodoniczkowych, zwanych też multiplatami. Zazwyczaj mają wymiary 60 x 40 cm i zawierają 54, 77, 96, 106 lub 260 komórek. W wielkotowarowej produkcji rozsady, metoda ta opiera się na zautomatyzowanych liniach, obejmujących mechaniczne napełnianie doniczek/multiplatów substratem, wysiew i przykrywanie nasion oraz podlewanie. Multiplaty/doniczki należy ustawiać na stelażach, stołach lub podkładkach, wykluczając w ten sposób kontakt z podłożem w szklarni lub tunelu, a tym samym eliminując choroby odglebowe oraz zapewnić systematyczne nawadnianie.

Zalety produkcji rozsady w wielodoniczkach (multiplatach):

niskie koszty materiałowe, mniejsze zużycie substratu i małe nakłady robocizny;
kontrola i zapewnienie młodym roślinom optymalnych warunków wzrostu i rozwoju oraz ich łatwiejsza pielęgnacja;
bardziej wyrównana rozsada z dobrze wykształconą bryłą korzeniową;
możliwość przenoszenia tac bez uszkodzenia zawartości;
łatwiejszy transport;
brak pikowania siewek, czyli przesadzania „rwanej rozsady” do doniczek;
możliwość przetrzymania przez kilka dni gotowej do wysadzenia rozsady, bez pogorszenia jej jakości.