Zwalczanie wyczyńca w pszenicy ozimej. Nowy herbicyd dopuszczony na razie do końca roku
Zwalczanie wyczyńca w pszenicy ozimej jest możliwe za sprawą nowego narzędzia. Mianowicie, MRiRW czasowo dopuściło zupełnie nowy herbicyd Luxigard, zawierający cinmetylinę i pikolinafen. Zezwolenie obowiązuje jednak tylko do 30 grudnia 2026 r. To finał sprawy, o której pisaliśmy już latem, gdy resort rozpatrywał wniosek o czasowe dopuszczenie nowego rozwiązania.
Rolnicy zmagający się z wyczyńcem polnym w pszenicy ozimej dostali nowe narzędzie do jesiennej ochrony. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wydał czasowe zezwolenie na wprowadzanie do obrotu i stosowanie herbicydu Luxigard.
Spis treści
W sierpniu czekaliśmy na decyzję. Teraz już jest
O możliwość zastosowania zupełnie nowej substancji czynnej cinmetyliny w Polsce pytaliśmy Ministerstwo Rolnictwa już latem. Wówczas sprawa nie była przesądzona.
Ściśle mówiąc, 11 sierpnia 2026 r. informowaliśmy, że do MRiRW wpłynął wniosek o wydanie czasowego zezwolenia dla środka zawierającego cinmetylinę. Złożył go Polski Związek Producentów Roślin Zbożowych. Resort przekazał w odpowiedzi na pytanie naszej redakcji agroFakt.pl, że wniosek jest rozpatrywany.
Czytaj więcej na ten temat: Herbicyd Luximo w Polsce? MRiRW rozpatruje wniosek o czasowe dopuszczenie cinmetyliny
Rolnicy zainteresowani nowym mechanizmem działania musieli więc czekać na wynik postępowania. Czekanie przyniosło efekt. Mianowicie 23 września br. MRiRW wydało zezwolenie nr R/j-6/2026 dla herbicydu Luxigard. Ma ono charakter nadzwyczajny i czasowy.
Herbicyd Luxigard może być wprowadzany do obrotu i stosowany od 25 września do 30 grudnia 2026 r.
Wniosek PZPRZ nie był więc jedynie branżowym apelem. Uruchomił formalną procedurę, która zakończyła się wydaniem zezwolenia na sezon 2026. Szczególnie, że nasi sąsiedzi także uzyskali podobną zgodę.
„Dzięki Luxigard® wprowadzamy do Polski Luximo® – przełomową substancję aktywną o nowym mechanizmie działania.(…) Dla mnie to zezwolenie oznacza znacznie więcej niż po prostu wprowadzenie na rynek kolejnego nowego produktu. To prawdziwy przełom. Nowa era w zwalczaniu chwastów i możliwość budowania długoterminowych strategii przeciwdziałania odporności” — podkreśla Magdalena Pietrzak CER & OSR Crop Manager BASF Agricultural Solutions
Dlaczego zwalczanie wyczyńca w pszenicy ozimej jest coraz trudniejsze?
Decyzja MRiRW pokazuje również skalę problemu. W jej uzasadnieniu przywołano stanowisko Instytutu Ochrony Roślin — PIB, który potwierdził problemy ze zwalczaniem wyczyńca polnego w pszenicy ozimej.
Szczególnym wyzwaniem są populacje wyczyńca odporne na dotychczas stosowane substancje czynne. IOR-PIB wskazał m.in., że według krajowych badań większość populacji wyczyńca zebranych z pól wykazuje odporność na inhibitory ALS (HRAC 2) na poziomie 40–80%.
Problem nie ogranicza się przy tym do samego zachwaszczenia. Przy dużym nasileniu wyczyniec silnie konkuruje z pszenicą. Według informacji przywołanych w decyzji MRiRW straty plonu, zależnie od nasilenia chwastu, mogą sięgać nawet 50%.
To właśnie dlatego producenci zbóż od dłuższego czasu czekali na rozwiązania wykorzystujące inne mechanizmy działania.
Luxigard — co znajduje się w nowym herbicydzie?
Luxigard zawiera dwie substancje czynne: cinmetylinę — 400 g/l oraz pikolinafen — 70,4 g/l.
Szczególne zainteresowanie budzi pierwsza z nich. Cinmetylina, znana również pod nazwą Luximo®, została sklasyfikowana w grupie HRAC 30. Zakłóca procesy związane z metabolizmem kwasów tłuszczowych. Drugi komponent, pikolinafen, należy do grupy HRAC 12 i działa jako inhibitor biosyntezy karotenoidów.
Znaczenie cinmetyliny sygnalizowaliśmy już wcześniej. Podczas Dni Pola BASF i HR Strzelce rozmawialiśmy o wyczyńcu z dr. inż. Witoldem Łykowskim z BASF Polska. Ekspert zwracał uwagę właśnie na odmienny mechanizm działania Luximo w stosunku do rozwiązań stosowanych dotychczas w Polsce.
Wtedy mówił jednak o rozwiązaniu, na które trzeba będzie jeszcze poczekać:
„Firma BASF Polska będzie miała rozwiązanie na ten problem. Ale jeszcze nie dzisiaj. W przyszłości” — mówił w czerwcu dr Witold Łykowski.
Kilka miesięcy później cinmetylina rzeczywiście może zostać zastosowana w Polsce. Trzeba jednak podkreślić istotną różnicę: obecna decyzja nie oznacza pełnej rejestracji Luximo czy cinmetyliny w Polsce. Dotyczy konkretnego środka Luxigard i czasowego zezwolenia wydanego w trybie nadzwyczajnym.
Cały wywiad z dr. Łykowskim i więcej informacji o wyjatkowości cinmetyliny: Wyczyniec polny odbiera plon. Wiesz jak go zwalczyć mechanicznie i chemicznie?
Jak stosować Luxigard na wyczyńca w pszenicy?
Zezwolenie na nowy herbicyd jest bardzo precyzyjne. Mianowicie, Luxigard (wg zezwolenia MRiRW nr R/j- 6 /2026 z 23.09.2026 r.) może być stosowany wyłącznie w pszenicy ozimej do zwalczania wyczyńca polnego.
Etykieta przewiduje dwa terminy jesiennego zastosowania:
- przed wschodami pszenicy — BBCH 00–09;
- po wschodach, od fazy szpilkowania do fazy trzeciego liścia pszenicy — BBCH 10–13, gdy chwasty jednoliścienne znajdują się w fazie 1–2 liści.
Maksymalna i jednocześnie zalecana dawka środka wynosi 1,25 l/ha. W sezonie można wykonać tylko jeden zabieg, a zalecana ilość wody wynosi 100–400 l/ha.
Są to warunki wynikające z czasowego zezwolenia i aktualnej etykiety środka. Nie należy ich rozszerzać na inne uprawy, chwasty ani terminy stosowania.
Luxigard nie na każdą glebę i nie w każdych warunkach
W przypadku Luxigardu szczególnie ważne są również ograniczenia zapisane w etykiecie.
Ziarno siewne pszenicy powinno być przykryte co najmniej 3-centymetrową warstwą gleby. Środka nie należy stosować na glebach piaszczystych, bardzo lekkich, o bardzo małej zawartości materii organicznej oraz silnie kamienistych i żwirowych, ponieważ może wystąpić ryzyko uszkodzenia rośliny uprawnej.
Zabiegu nie powinno się wykonywać również na rośliny osłabione lub znajdujące się w stresie. Etykieta wyklucza ponadto stosowanie przed spodziewanymi intensywnymi opadami oraz na glebach podmokłych i podatnych na zalewanie.
Po zabiegu tym herbicydem nie należy wykonywać żadnych uprawek mechanicznych. Od zastosowania środka do zakończenia jesiennej wegetacji powinny też pozostać co najmniej trzy tygodnie aktywnego wzrostu roślin.
To ważne ograniczenia, zwłaszcza że zezwolenie pojawiło się już w trakcie jesiennego sezonu siewnego.
Nowy mechanizm nie oznacza końca problemu z wyczyńcem
Nowy herbicyd zwiększa możliwości ochrony, ale nie zmienia podstawowej zasady zwalczania wyczyńca: nie powinno się opierać strategii wyłącznie na jednym środku.
W naszym wcześniejszym materiale dr Witold Łykowski zwracał uwagę na znaczenie integrowanego podejścia. Obejmuje ono m.in. zarządzanie bankiem nasion chwastu w glebie, odpowiednią uprawę, termin siewu, konkurencyjność łanu oraz ochronę chemiczną.
„Skuteczna walka z wyczyńcem polnym wymaga podejścia kompleksowego: rozpoczynając od działań agrotechnicznych jak uprawa gleby, odpowiedni płodozmian, optymalizacja terminów siewu, poprzez stosowanie roślin jarych, kończąc na połączeniu tych elementów z wykorzystaniem nowoczesnych herbicydów. Nowe rozwiązania herbicydowe stanowią jednak kluczowy element integrowanej strategii zwalczania tego uciążliwego chwastu” — rozszerza i uzupełnia zalecenia ekspert Jacek Brol, Head of Technical Operations BASF Agricultural Solutions.
Jest to szczególnie ważne w przypadku chwastu, który już wykształcił odporność na część wykorzystywanych mechanizmów działania. Wprowadzenie kolejnego mechanizmu powinno więc być elementem strategii ograniczania odporności, a nie powodem do rezygnacji z metod agrotechnicznych.
Zwalczanie wyczyńca w pszenicy ozimej wymaga połączenia płodozmianu, roślin jarych, odpowiedniej uprawy gleby i terminu siewu z ochroną herbicydową – podkreśla Jacek Brol
Luxigard na razie tylko do 30 grudnia 2026 r.
Rolnicy zainteresowani zastosowaniem Luxigardu powinni zwrócić szczególną uwagę na termin obowiązywania decyzji. Zezwolenie obejmuje okres od 25 września do 30 grudnia 2026 r.
Po 30 grudnia środek nie może już pozostawać w obrocie ani być stosowany. Nie jest to zatem standardowe, bezterminowe wprowadzenie nowego herbicydu na polski rynek.
Mimo to decyzja ma znaczenie dla gospodarstw, w których wyczyniec stał się jednym z najtrudniejszych problemów jesiennej ochrony zbóż. Jeszcze w sierpniu informowaliśmy, że wniosek PZPRZ czeka na rozpatrzenie. Dzisiaj znamy już jego rezultat.
Presja branży, konsekwentne wskazywanie problemu i formalny wniosek nie pozostały więc bez dalszego ciągu. Najważniejszy jest jednak praktyczny efekt: w sezonie jesiennym 2026 polscy producenci pszenicy ozimej otrzymali czasowy dostęp do całkowicie nowego mechanizmu działania przeciwko wyczyńcowi polnemu. Sprawdzili go już na swoich polach Anglicy z dużym sukcesem.
Uwaga, przed zastosowaniem środka należy zapoznać się z aktualną etykietą i przestrzegać wszystkich określonych w niej warunków oraz środków bezpieczeństwa.
FAQ: Zwalczanie wyczyńca w pszenicy ozimej. Nowy herbicyd dopuszczony na razie do końca roku
Jakie są terminy stosowania herbicydu Luxigard w pszenicy ozimej?
Herbicyd Luxigard może być stosowany jesienią przed wschodami pszenicy (BBCH 00–09) i po wschodach od fazy szpilkowania do fazy trzeciego liścia pszenicy (BBCH 10–13).
Dlaczego zwalczanie wyczyńca w pszenicy ozimej jest trudne?
Zwalczanie wyczyńca jest trudne z powodu odporności na inhibitory ALS, która w niektórych populacjach wynosi 40-80%, oraz dużego nasilenia konkurencyjnego chwastu.
Czy herbicyd Luxigard można stosować po 30 grudnia 2026 roku?
Nie, herbicyd Luxigard nie może być stosowany po 30 grudnia 2026 roku, zgodnie z czasowym zezwoleniem.
Ile wynosi zalecana dawka herbicydu Luxigard na hektar?
Zalecana dawka środka Luxigard wynosi 1,25 l/ha.
Jakie są ograniczenia dotyczące stosowania Luxigard na różnych rodzajach gleby?
Luxigard nie powinien być stosowany na glebach piaszczystych, bardzo lekkich oraz silnie kamienistych i żwirowych, z uwagi na ryzyko uszkodzenia roślin.
Prezentowane informacje w zakresie środków ochrony roślin zawarte w serwisie www.agrofakt.pl nie zawierają pełnej treści etykiet-instrukcji stosowania. Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa zamieszczonych w etykiecie.
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
Dodaj AgroFakt.pl jako preferowane źródło w Google
Częściej w Top Stories. Wystarczy 1 klik i zatwierdzenie w Google.
Bądź na bieżąco z informacjami z rynku rolnego
