Kalafiory dla przetwórstwa – ekspert alarmuje o kurczącej się bazie surowcowej

Kalafiory dla przetwórstwa mogą stawać się coraz trudniejszym kierunkiem produkcji. W 2026 r. powierzchnia upraw kalafiora deklarowana we wnioskach o płatności bezpośrednie zmniejszyła się w Polsce o blisko 11% względem 2025 r. Dr inż. Piotr Chohura z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu zwraca uwagę na jeszcze mocniejszy sygnał z rynku rozsady przeznaczonej dla przetwórstwa.

Polska produkcja kalafiora wyraźnie się zmniejszyła. Jednocześnie z rynku płyną sygnały o ograniczaniu nasadzeń dla przemysłu. Poza tym problemy z podażą tego warzywa widać także w Europie.

Uprawa kalafiora w Polsce maleje

Kalafiory dla przetwórstwa znalazły się pod coraz większą presją ekonomiczną. Dane ARiMR pokazują, że w 2025 r. powierzchnia kalafiora deklarowana we wnioskach o przyznanie płatności bezpośrednich wynosiła 4625,28 ha. Tymczasem w 2026 r. było to już 4117,77 ha. Oznacza to spadek o 507,51 ha, czyli niemal 11% w ciągu roku.

Dane te obejmują jednak całą deklarowaną powierzchnię kalafiora. ARiMR nie rozdziela upraw przeznaczonych na rynek świeży od produkcji dla przemysłu. Mimo tego skala spadku zwraca uwagę, zwłaszcza w zestawieniu z informacjami płynącymi z rynku rozsady.

Kalafiory dla przetwórstwa. Sprzedaż rozsady miała spaść o 30%

Na problem zwraca uwagę dr inż. Piotr Chohura z Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu w rozmowie z naszym portalem agroFakt.pl. Podczas wypowiedzi dotyczącej sytuacji producentów warzyw przytoczył informacje uzyskane od przedstawicielki firmy produkującej rozsady. Według nich w tym roku sprzedano o 30% mniej rozsady kalafiora przeznaczonej do przetwórstwa.

„To są ogromne liczby” — podkreślił Piotr Chohura.

Ekspert zaznaczył, że nawet 10-procentowa zmiana rok do roku byłaby duża. Dlatego spadek sprzedaży rozsady o 30% uważa za bardzo poważny sygnał dla sektora.

Trzeba przy tym rozdzielić oba zestawy danych. Informacja o 30% dotyczy sprzedaży rozsady do przetwórstwa i pochodzi z relacji przedstawionej przez eksperta. Z kolei dane ARiMR obejmują deklarowaną powierzchnię całej uprawy. Nie można więc bezpośrednio porównywać tych wartości. Jednak oba sygnały wskazują na ograniczenie potencjału produkcji kalafiora.

Kalafiory dla przetwórstwa — dlaczego producenci mogą ograniczać areał?

Zdaniem dr. Chohury jednym z problemów jest ekonomika produkcji. Kalafior wymaga dużych nakładów pracy, a koszty zatrudnienia rosną. Jednocześnie producent ma ograniczone możliwości przechowania zebranego warzywa. To osłabia jego pozycję podczas sprzedaży.

Ekspert wskazuje również na sytuację zakładów przetwórczych. One także mierzą się z wysokimi kosztami, między innymi energii i pracy. Dlatego mogą szukać tańszego zamrożonego surowca poza Polską.

Chohura przytoczył przykład kalafiorów kupowanych przez przetwórnię za 1,60 zł. Zaznaczył przy tym, że podobne ceny występowały około dekady temu. Ta informacja obrazuje jego ocenę sytuacji producentów kalafiora.

Presję może dodatkowo zwiększać specyfika samej produkcji. Kalafiory przeznaczone do różyczkowania i mrożenia tworzą bazę surowcową dla zakładów przetwórczych. Jeżeli mniej gospodarstw zdecyduje się na tę uprawę, mniejsza ilość krajowego surowca trafi również do zakładów.

Kalafiory dla przetwórstwa są ważnym surowcem m.in. do różyczkowania i mrożenia. Ekspert zwraca uwagę na kurczącą się krajową bazę surowcową

fot. Katarzyna Kupczak

Mniej surowca oznacza problem nie tylko dla gospodarstw

Ograniczenie uprawy nie kończy się na wyniku finansowym producenta. Produkcja warzyw dla przemysłu tworzy cały łańcuch pracy. Potrzebni są ludzie do zbioru, przygotowania surowca, różyczkowania, sortowania oraz obsługi linii w zakładach i mroźniach.

Dlatego trwałe zmniejszenie produkcji może oddziaływać również na firmy, które obsługują gospodarstwa i przetwórstwo. Jeżeli natomiast zakład straci wystarczającą krajową bazę surowcową, może w większym stopniu korzystać z importu.

„Chodzi o to, żebyśmy utrzymywali ten potencjał produkcyjny” — przekonuje Chohura.

Ekspert zdaje sobie sprawę, że sprowadzenie gotowego lub zamrożonego surowca z zagranicy może być dla przetwórni ekonomicznie atrakcyjne. Jednocześnie takie rozwiązanie zmniejsza zapotrzebowanie na produkcję w kraju.

Europa już mierzy się z ograniczoną podażą kalafiora

Znaczenie własnej bazy produkcyjnej widać obecnie również na rynku europejskim. Upały i susza ograniczyły podaż kalafiora w Belgii. Problemy występują także w Holandii i Niemczech.

Benny Cuypers z belgijskiej spółdzielni BelOrta wskazuje, że wysokie temperatury utrudniają prawidłowe tworzenie róż kalafiora. Plantatorzy zbierają więc mniej warzyw, a jednocześnie częściej mają problemy z ich jakością.

Ograniczona podaż przełożyła się na ceny. Według Cuypersa dobrej jakości kalafior osiągał w połowie sierpnia na rynku warzyw świeżych ceny zbliżające się do 3 euro za różę.

Sytuacja w Europie nie dowodzi, że Polsce grozi brak kalafiora. Pokazuje jednak coś innego: zagraniczna podaż również podlega wahaniom. Pogoda może jednocześnie ograniczyć produkcję w kilku państwach, a wtedy mniejsza dostępność rodzimego surowca w Europie może prowadzić do szybkiego wzrostu cen.

Czy brokuły mogą być następne?

Piotr Chohura wskazał również na brokuły. Według przytoczonych przez niego informacji sprzedaż rozsady brokuła przeznaczonej do przetwórstwa miała spaść o około 20%.

Tutaj jednak dane ARiMR nie pokazują na razie spadku całkowitej powierzchni. W 2025 r. producenci deklarowali 3882,96 ha brokułów, natomiast w 2026 r. powierzchnia wynosi 3908,51 ha. To wzrost o 25,55 ha, czyli około 0,7%.

Nie ma więc podstaw, aby twierdzić, że krajowa powierzchnia brokułów już się kurczy. Sygnał z rynku rozsady dla przetwórstwa warto jednak obserwować. Może bowiem dotyczyć tylko jednego segmentu rynku, którego zagregowane dane ARiMR nie pokazują oddzielnie.

Szczególnie istotne będzie to, czy krajowe zakłady nadal będą zainteresowane zakupem polskiego surowca. Jeżeli import okaże się trwale tańszy, presja ekonomiczna na producentów może wzrosnąć. Nie oznacza to jednak automatycznie, że taki scenariusz nastąpi.

Import może zastąpić produkcję. Nie zawsze zastąpi potencjał produkcyjny

Żywność można sprowadzać z wielu kierunków. Import stanowi normalną część rynku i może uzupełniać krajową podaż. Problem pojawia się wtedy, gdy równolegle zanika zdolność do produkcji danego surowca w kraju.

Odbudowa takiej produkcji nie polega wyłącznie na ponownym obsianiu lub obsadzeniu pola. Potrzebne są gospodarstwa z doświadczeniem, pracownicy, odbiorcy, infrastruktura, maszyny, zakłady przetwórcze oraz ekonomiczne uzasadnienie produkcji.

Dlatego ryzykiem nie jest sam fakt, że na polski rynek trafia importowany kalafior. Większym problemem byłaby trwała utrata krajowego zaplecza przy jednoczesnym wzroście zależności od dostaw zewnętrznych.

Tegoroczna sytuacja w Belgii, Holandii i Niemczech przypomina przy tym, że zagraniczna podaż nie jest niewrażliwa na pogodę. Susza, upały, problemy jakościowe czy inne zakłócenia mogą zmniejszyć dostępność produktu również poza Polską.

Kalafiory dla przetwórstwa – spadek powierzchni to sygnał ostrzegawczy

Kalafiory dla przetwórstwa stają się więc częścią większego problemu dotyczącego przyszłości krajowej produkcji warzyw. Dane ARiMR pokazują, że całkowita deklarowana powierzchnia kalafiora zmniejszyła się w ciągu roku o 507,51 ha, czyli o niemal 11%. Jednocześnie z segmentu rozsady płynie sygnał o znacznie większym ograniczeniu sprzedaży materiału przeznaczonego dla przetwórstwa.

Nie oznacza to jeszcze zaniku produkcji ani problemów z dostępnością kalafiora w Polsce, może mieć za to wpływ na cenę. Pokazuje jednak kierunek, który warto uważnie obserwować. Zwłaszcza że utrzymanie krajowej bazy surowcowej zależy nie tylko od możliwości produkcyjnych gospodarstw. Ostatecznie musi się ona również opłacać producentom i odbiorcom surowca.

Źródło: ARiMR, informacje od producentów rozsad

Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!

Newsletter

Bądź na bieżąco z informacjami z rynku rolnego

Zapisz się

Autor artykułu:

Katarzyna Kupczak

Katarzyna Kupczak – redaktor naczelna portalu Agrofakt.pl. Absolwentka Wydziału Ogrodniczego Akademii Rolniczej w Krakowie. Od 30 lat zawodowo związana z dziennikarstwem rolniczym i branżą wydawniczą. Pracowała w wydawnictwach Plantpress Sp. z o.o. oraz Agrosan Sp. z o.o., współtworząc redakcje wiodących czasopism rolniczych. Prowadziła liczne projekty edukacyjne i redakcyjne, współpracując z doradcami rolnymi, uczelniami i instytucjami branżowymi.Jej rekomendacje uprawowe są cenionym źródłem wiedzy dla doradców, kadry akademickiej i rolników. W swojej pracy kieruje się zasadą rzetelności, praktycznego podejścia i sprawdzonej wiedzy. Specjalizuje się w upowszechnianiu wiedzy o ochronie roślin, agrotechnice i zrównoważonym rolnictwie.