Notatnik integrowanej produkcji. Jakie są obowiązki sadownika?

Notatnik Integrowanej Produkcji Roślin dokumentuje najważniejsze działania wykonywane w gospodarstwie objętym systemem IP. Obejmuje nie tylko ochronę roślin, lecz także m.in. obserwacje, nawożenie, zabiegi agrotechniczne, zbiór oraz wymagania wynikające z właściwej metodyki.

Od 2023 r. obowiązuje zmieniony wzór Notatnika Integrowanej Produkcji Roślin. Może być prowadzony w formie papierowej albo elektronicznej. W tym poradniku pokazujemy, jakie obszary dokumentacji powinien znać sadownik i gdzie sprawdzać aktualne wymagania.

Aktualizacja: sierpień 2026 r.
Artykuł został zaktualizowany zgodnie z obecnym wzorem Notatnika Integrowanej Produkcji Roślin oraz aktualnym wykazem metodyk PIORiN. Dla jabłek PIORiN nadal wskazuje zatwierdzoną metodykę z 2023 r.

Notatnik Integrowanej Produkcji (IP)

Integrowana Produkcja Roślin jest systemem jakości żywności, w którym producent prowadzi uprawę zgodnie z metodyką zatwierdzoną dla danego gatunku przez Głównego Inspektora Ochrony Roślin i Nasiennictwa.

Notatnik służy do dokumentowania działań wykonywanych w gospodarstwie. Zakres wpisów wynika z aktualnego wzoru notatnika oraz właściwej metodyki IP.

W przypadku ochrony roślin szczególne znaczenie mają obserwacje prowadzone w danej kwaterze, ponieważ decyzja o zabiegu powinna uwzględniać rzeczywistą sytuację w sadzie, warunki pogodowe, rozwój roślin i występowanie agrofagów.

Nie oznacza to jednak, że każdy producent musi posiadać identyczny zestaw urządzeń. Narzędzia monitoringowe dobiera się do gatunku, zagrożeń i wymagań właściwej metodyki.

Analizy i nawożenie w IP jabłek

Analizy gleby i liści oraz nawożenie mają w aktualnym notatniku osobną część. Szczegółowo wyjaśniamy ją w poradniku dr. inż. Dariusza Paszki: „Analizy i nawożenie w IP jabłek. Co wpisać do notatnika?”

Jak sprawdzać środki ochrony roślin stosowane w IP?

Przed zastosowaniem środka ochrony roślin trzeba sprawdzić jego aktualny status, etykietę oraz możliwość użycia w konkretnej uprawie i przeciwko danemu agrofagowi.

Pomocnicze wykazy i zalecenia dotyczące integrowanej produkcji nie zastępują aktualnej etykiety środka ani rejestru. Dlatego decyzji nie należy opierać wyłącznie na nazwie handlowej produktu lub doświadczeniach z poprzednich sezonów.

Dobór odmiany ma znaczenie w integrowanej produkcji

W integrowanej produkcji dobór odmiany jest jednym z elementów ograniczania ryzyka występowania chorób i potrzeby wykonywania zabiegów ochronnych.

Przy zakładaniu nowego sadu warto więc uwzględniać podatność odmian na najważniejsze choroby oraz zalecenia zawarte w aktualnej metodyce IP.

Czasami niemożliwe jest prowadzenie IP ze względu na wrażliwość na choroby uprawianych odmian

Nie należy jednak automatycznie zakładać, że sama podatność odmiany oznacza brak możliwości objęcia kwatery systemem IP. Ostateczną podstawą są wymagania aktualnej metodyki oraz zasady stosowane przez podmiot certyfikujący.

Obserwacje i zabiegi ochrony roślin w notatniku IP

W notatniku dokumentuje się obserwacje kontrolne oraz wykonane zabiegi ochrony roślin. W praktyce zapis powinien pozwolić powiązać decyzję o zabiegu z sytuacją zaobserwowaną w konkretnej kwaterze.

W zależności od agrofaga i zapisów metodyki może to oznaczać ocenę nasilenia choroby, liczebności szkodnika, fazy rozwojowej roślin lub warunków pogodowych sprzyjających infekcji.

Szczegółowe obserwacje faz roślin, stadiów agrofagów, itp.

W notatniku sposób stosowania środków ochrony przed chorobami i szkodnikami potraktowano bardzo szczegółowo. Poza datą obserwacji i stosowania środka należy podać fazę rozwojową jabłoni (skala BBCH), zaobserwowaną chorobę lub nazwę szkodnika. Warto pamiętać o używaniu pełnej nazwy choroby i szkodnika, nie tylko nazw potocznych czy skrótów.

Wpis powinien być na tyle dokładny, aby można było ustalić, której kwatery dotyczy obserwacja, kiedy ją wykonano, jaki agrofag został stwierdzony oraz jakie działanie podjęto.

Trzeba pamiętać, że nazwa środka chemicznego składa się, poza samą nazwą z właściwego oznaczenia literowego i cyfrowego. Tylko pełna nazwa środka pozwala na weryfikację poprawnego jego zastosowania.

Jeżeli wykonano zabieg środkiem ochrony roślin, należy podać pełną nazwę zastosowanego produktu, dawkę i inne informacje wymagane przez aktualny wzór notatnika. Przed zastosowaniem środka jego zakres trzeba każdorazowo sprawdzić w aktualnej etykiecie.

Należy to więc zweryfikować przed jego zastosowaniem. Ponieważ dawka w Notatniku podana jest w litrach lub kilogramach na hektar lub inną powierzchnię lub kubaturę, ale też w sztukach na m² należy w tym przypadku podać też zastosowaną jednostkę miary. Dokładne wypełnienie Notatnika ułatwia proces przyznawania certyfikatu. Producentowi oszczędza czas podczas prowadzonej przez inspektora kontroli. Pozwala także na sprawne wydanie certyfikatu i swobodne operowanie nim w chwili sprzedaży owoców.

Stosowanie środków ochrony roślin w IP

Każdy środek ochrony roślin należy stosować zgodnie z aktualną etykietą i zakresem rejestracji.

Przed zabiegiem trzeba sprawdzić przede wszystkim:

• uprawę i zwalczanego agrofaga,
• dopuszczoną dawkę,
• liczbę zabiegów,
• termin lub fazę zastosowania,
• karencję i prewencję, jeżeli dotyczą danego produktu,
• wymagane strefy buforowe,
• pozostałe ograniczenia zapisane w etykiecie.

Metodyka IP może dodatkowo określać sposób podejmowania decyzji o zabiegu, wykorzystanie progów zagrożenia lub pierwszeństwo metod niechemicznych.

Regulowanie zachwaszczenia w sadzie

Notatnik Integrowanej Produckji obejmuje także zabiegi zwalczające chwasty

Metodyki integrowanej produkcji zakładają racjonalne regulowanie zachwaszczenia i wykorzystywanie metod niechemicznych tam, gdzie jest to uzasadnione i możliwe.

W notatniku należy dokumentować działania wykonywane w konkretnej kwaterze zgodnie z aktualnym wzorem formularza i wymaganiami metodyki.

Jeżeli stosowany jest herbicyd, przed zabiegiem trzeba sprawdzić jego aktualną etykietę, zakres stosowania i ograniczenia. Sposób zwalczania chwastów powinien wynikać z rzeczywistej sytuacji w sadzie, a nie z jednego stałego schematu stosowanego w każdym sezonie.

Pozostałe zabiegi i produkty stosowane w sadzie

W gospodarstwie mogą być wykonywane również działania, które nie mieszczą się w klasycznym schemacie ochrony przed chorobami, szkodnikami czy chwastami.

Sposób ich dokumentowania zależy od rodzaju produktu i celu zastosowania. Środek ochrony roślin, nawóz, regulator wzrostu lub inny produkt powinien być wpisany w części notatnika odpowiadającej jego rzeczywistemu statusowi i zastosowaniu.

Nie należy traktować wszystkich preparatów używanych w sadzie jako jednej kategorii „środków chemicznych”.

Pułapki feromonowe i inne narzędzia monitoringu

Jeżeli w sadzie wykorzystuje się pułapki feromonowe, tablice lepowe lub inne narzędzia monitoringu wymagane lub zalecane w metodyce, ich zastosowanie należy odpowiednio udokumentować.

Notatnik Integrowanej Produkcji wymaga wyszczególnienia także użytych pułapek, w tym feromonowych

Zapis powinien pozwolić ustalić, jakie narzędzie zastosowano, jakiego agrofaga dotyczył monitoring oraz jakie wyniki obserwacji uzyskano.

Notatnik Integrowanej Produkcji — zbiór owoców

Notatnik obejmuje również informacje dotyczące zbioru. Wpisy powinny pozwolić przypisać zebrany produkt do właściwej kwatery i odmiany.

Warto prowadzić tę część dokumentacji na bieżąco, tak aby dane dotyczące zbioru były spójne z wcześniejszymi zapisami dotyczącymi pola, odmiany i prowadzenia uprawy.

Dodatkowe informacje, takie jak parametry jakościowe owoców, mogą być przydatne w zarządzaniu gospodarstwem, ale nie należy ich mylić z obowiązkowymi polami aktualnego notatnika.

Wymagania higieniczno-sanitarne

Metodyki IP obejmują również wymagania dotyczące higieny produkcji i zbioru.

Producent powinien sprawdzić wymagania właściwe dla konkretnego gatunku i udokumentować spełnienie tych, które przewiduje aktualny wzór notatnika oraz metodyka.

Dotyczy to między innymi warunków higienicznych podczas pracy, zbioru i postępowania z produktem.

Aktualny wzór Notatnika Integrowanej Produkcji Roślin wynika z rozporządzenia w sprawie dokumentowania działań związanych z integrowaną produkcją roślin. Tekst jednolity został ogłoszony w Dz.U. z 2023 r. poz. 2501.

Notatnik może być prowadzony w formie papierowej albo elektronicznej.

Przed rozpoczęciem sezonu i przed zgłoszeniem produkcji warto sprawdzić także aktualną metodykę IP dla danego gatunku na stronie PIORiN, ponieważ to właśnie ona określa szczegółowe wymagania dotyczące prowadzenia uprawy.

Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!

Newsletter

Bądź na bieżąco z informacjami z rynku rolnego

Zapisz się