Nowe zalecenia wapnowania gleb — łatwiej, precyzyjniej, ekonomiczniej
Nowe zalecenia wapnowania gleb mają nie tylko pomóc rolnikom w optymalnym nawożeniu gruntów celem poprawy jakości i plenności gleby. Pozwalają one na ustalenie rzeczywistej dawki nawozu wapniowego, a przez to wskazują, jakie powinno być realne dofinansowanie w programach wsparcia. A różnice są naprawdę istotne, jeśli porówna się nowe zalecenia ze starymi.
Jak stwierdzono w ostatnich latach, stare zalecenia wapnowania gleb nie odzwierciedlały rzeczywistych potrzeb w celu uregulowania odczynu gleby. Ponadto dyskryminowały część rolników występujących o dotacje w ramach programów poprawy jakości gleb. Naukowcy opracowali więc nowe zalecenia wapnowania gleb.
Spis treści
Wapnowanie gleb po nowemu
Zgodnie z wymaganiami Instytut Uprawy Nawożenia i Gleboznawstwa w Puławach przygotował nowe zalecenia wapnowania gleb. Według tych wytycznych wapnowanie ma być zdecydowanie łatwiejsze dla rolnika, dokładniejsze, bardziej precyzyjne i ekonomiczniejsze. Oczywiście w tych nowych wytycznych wzięto pod uwagę zasadność uprawy danych gatunków na glebach odpowiedniej kategorii agronomicznej. Jednakże uwzględniono też obecne realia, czyli to, że teraz o doborze roślin w zmianowaniu w większym stopniu decyduje popyt na rynku i ekonomika niż warunki przyrodnicze. Dlatego też wyliczanie dawek wapna w nowym systemie opiera się wyłącznie na odczynie i kategorii agronomicznej gleby.
Optymalne wartości pH dla poszczególnych kategorii agronomicznych gleb
- bardzo lekka — pH 5,1;
- lekka — pH 5,6;
- średnia — pH 6,1;
- ciężka — pH 6,4.
Wapnowanie gleb — nowe dawki wapna na hektar
Nowe zalecenia wapnowania są dość dokładne, gdyż obejmują dawki przy 0,1 mniejszych wartościach pH dla poszczególnych kategorii gleb. Co widać w tabeli 1., w której podajemy konieczne dawki dla wyjściowego pH celem dostosowania do optymalnej wartości. Ponadto informujemy także, w ilu dawkach można wprowadzić potrzebną ilość nawozu wapniowego.
Tabela 1. Zalecane dawki wapna nawozowego dla poszczególnych rodzajów gleb (wg dr. T. Jadczyszyn z IUNG w Puławach, 2021 r.)
| pHw gleby (początkowy odczyn gleby) | Zalecana dawka CaO (t/ha) | |||
| gleba bardzo lekka | gleba lekka | gleba średnia | gleba ciężka | |
| 6,3 | — | — | — | 0,2 (I — dawka) |
| 6,2 | — | — | — | 0,2 (I — dawka) |
| 6,1 | — | — | — | 0,5 (I — dawka) |
| 6,0 | — | — | 0,4 (I — dawka) | 0,8 (I — dawka) |
| 5,9 | — | — | 0,8 (I — dawka) | 1,0 (I — dawka) |
| 5,8 | — | — | 1,2 (I — dawka) | 1,5 (I — dawka) |
| 5,7 | — | — | 1,6 (I — dawka) | 2,0 (I — dawka) |
| 5,6 | — | — | 2,0 (I — dawka) | 2,5 (I — dawka) |
| 5,5 | — | 0,2 (I — dawka) | 2,4 (I — dawka) | 3,0 (I — dawka) |
| 5,4 | — | 0,5 (I — dawka) | 2,8 (I — dawka) | 3,5 (I — dawka) |
| 5,3 | — | 0,9 (I — dawka) | 3,2 (I — dawka) | 3,8 (I — dawka) |
| 5,2 | — | 1,2 (I — dawka) | 3,6 (I — dawka) | 4,1 (I — dawka) |
| 5,1 | — | 1,5 (I — dawka) | 3,9 (I — dawka) | 4,5 (I — dawka) |
| 5,0 | 0,2 (I — dawka) | 1,8 (I — dawka) | 4,2 (I — dawka) | 4,8 (I — dawka) |
| 4,9 | 0,5 (I — dawka) | 2,1 (I — dawka) | 4,4 (I — dawka) | 5,1 (I — dawka) |
| 4,8 | 0,8 (I — dawka) | 2,3 (I — dawka) | 4,8 (I — dawka) | 5,4 (I — dawka) |
| 4,7 | 1,0 (I — dawka) | 2,6 (I — dawka) | 5,0 (I — dawka) | 5,7 (I — dawka) |
| 4,6 | 1,3 (I — dawka) | 2,9 (I — dawka) | 5,4 (I — 5,0; II — 0,4) | 5,8 (I — dawka) |
| 4,5 | 1,6 (I — dawka) | 3,1 (I — dawka) | 5,8 (I — 5,0; II — 0,8) | 6,0 (I — dawka) |
| 4,4 | 1,8 (I — dawka) | 3,4 (I — dawka) | 6,2 (I — 5,0; II — 1,2) | 7,0 (I — dawka) |
| 4,3 | 2,0 (I — dawka) | 4,5 (I — 3,5; II — 1,0) | 6,4 (I — 5,0; II — 1,4) | 7,5 (I — 6,0; II — 1,5) |
| 4,2 | 2,2 (I — dawka) | 4,7 (I — 3,5; II — 1,2) | 6,6 (I — 5,0; II — 1,6) | 8,0 (I — 6,0; II — 2,0) |
| 4,1 | 2,4 (I — dawka) | 5,5 (I — 3,5; II — 2,0) | 7,0 (I — 5,0; II — 2,0) | 9,0 (I — 6,0; II — 3,0) |
| 4,0 | 2,8 (I — dawka) | 5,9 (I — 3,5; II — 2,4) | 7,4 (I — 5,0; II — 2,4) | 9,8 (I — 6,0; II — 3,8) |
| 3,9 | 3,1 (I — dawka) | 6,3 (I — 3,5; II — 2,8) | 7,8 (I — 5,0; II — 2,8) | 10,8 (I — 6,0; II — 4,8) |
| 3,8 | 3,4 (I — dawka) | 6,5 (I — 3,5; II — 3,0) | — | — |
Dawki nawozów wapniowych na hektar dla poszczególnych kategorii gleb — jak czytać ?
Otóż jeśli dla gleby lekkiej pHw (pH wyjściowe, zmierzone, rzeczywiste) wynosi przykładowo 4,3, to potrzebujemy 2,0 t nawozu wapniowego tlenkowego/ha, aby uregulować odczyn do optymalnego dla danej kategorii gleby, czyli do pH 5,1.
Analogicznie, jeśli zmierzone pH gleby ciężkiej wynosi 4,3, to musimy dostarczyć doglebowo 7,5 t CaO/ha, aby uregulować jej odczyn do wartości optymalnej. Jednak ze względu na to, aby nie przewapnować gleby, konieczną dawkę 7,5 tony CaO dzielimy na dwie. Czyli na glebach ciężkich maksymalnie możemy zastosować w jednej dawce 6,0 ton CaO/ha, a resztę, tj. 1,5 t CaO/ha wprowadzamy w dawce uzupełniającej po upływie 1–2 lat.
W przypadku gleb lekkich jednorazowa dawka CaO/ha nie może przekroczyć 3,5 t/ha. Natomiast na glebach średnich nie powinniśmy stosować jednorazowo dawki nawozu wapniowego (CaO) większej niż 5,0 t CaO/ha. W obu wypadkach uzupełniającą (dopełniającą pełną) dawkę wprowadzamy po roku lub dwóch.
Czytaj również: Kiedy wapnować glebę jesienią i czym?
Dawki wapna na ha wg starych zaleceń
Dla porównania wielkości dawek, w tabeli 2. podajemy wcześniejsze zalecenia z lat 80. XX w.
Tabela 2. Zalecane dawki nawozów wapniowych na grunty orne (zalecenia od 1986 r.)
| Kategoria agronomiczna gleby | Klasa potrzeb wapnowania/dawki CaO (t/ha) | |||
| konieczne | potrzebne | wskazane | ograniczone | |
| bardzo lekka | 3,0 (1,5) | 2,0 | 1,0 | — |
| lekka | 3,5 (2,0) | 2,5 | 1,5 | — |
| średnia | 4,5 (3,0) | 3,0 | 1,7 | 1,0 |
| ciężka | 6,0 (4,0) | 3,0 | 2,0 | 1,0 |
Nowe zalecenia wapnowania gleb a stare — wyraźne różnice w dawkach
Analizując i porównując oba systemy zaleceń — nowy i stary — pod kątem dawek nawozu wapniowego widać wyraźne różnice w maksymalnej ilości nawozów wapniowych. Konkretnie to nowe zalecenia wapnowania wskazują, że przykładowo na glebach
- bardzo lekkich maksymalna dawka wapna wynosi 3,4 t CaO/ha. Według starych było to 3,4 t CaO/ha. Czyli jest o 0,4 t CaO/ha większa od zalecanej wcześniej w warunkach koniecznych potrzeb wapnowania.
Następnie na glebach:
- lekkich dawka wapna niezbędna do osiągnięcia optymalnego pH gleby jest większa o 3,0 t CaO/ha, gdyż może wynieść 6,5 t CaO/ha;
- średnich dawka wapna niezbędna do osiągnięcia optymalnego pH gleby jest większa o 3,3 t CaO/ha, gdyż może wynieść 7,8 t CaO/ha;
- ciężkich dawka wapna niezbędna do osiągnięcia optymalnego pH gleby jest większa o 4,8 t CaO/ha, gdyż może wynieść nawet 10,8 t CaO/ha.
Jednocześnie podkreślamy, że ze względu na możliwe duże zalecane dawki w zakresie nowych zasad wapnowania gleb, konieczny jest podział tych dużych dawek na dwie: podstawową (I) i uzupełniającą (II). Podstawową wskazaną w tabeli 1. podajemy w danym roku. Natomiast uzupełniająca wprowadzamy po upływie 1–2 lat.
Podsumowując, nowe zalecenia wapnowania są dużo dokładniejsze od starych. Poza tym okazuje się, że wymagane dawki celem uregulowania optymalnego dla danej kategorii pH znacznie różnią się od dotychczasowych. Ponadto tak dokładne nowe zalecenia wapnowania są szczególnie przydatne, jeśli aplikujemy wapno corocznie, jako tzw. wapnowanie zachowawcze. Czyli nawożąc wapniem corocznie np. na ściernisko, utrzymujemy odczyn gleby na stałym poziomie. Nie dopuszczamy przez to do wahania odczynu, co wpływa destrukcyjnie na produktywność gleby.
Źródło: IUNG
Obserwuj nas w Google News. Bądź na bieżąco!
