Przędziorek chmielowiec na kukurydzy skraca jej wegetację

Przędziorki, w tym powszechnie występujący przędziorek chmielowiec, to znane szkodniki różnych roślin uprawnych. To właśnie wymieniony gatunek poszerza zakres żywicieli i od kilku lat coraz częściej przędziorek chmielowiec na kukurydzy występuje także w dużym nasileniu. Czy i w jakim stopniu można uchronić roślinę przed atakiem?

Przędziorki na kukurydzy występowały od kilku lat, ale nigdy w dużej liczebności. Sytuacja zaczęła się zmieniać, gdy kolejne sezony wegetacyjne stawały się coraz bardziej upalne i suche. To wyśmienite warunki dla tych pajęczaków, które szybko lokalnie zaczęły zasiedlać do 100 % roślin na plantacjach.

Niemal każda roślina opanowana przez przędziorki to brzmi groźnie, jednak najważniejszym parametrem pokazującym ich szkodliwość jest to w jakim stopniu opanowały poszczególne rośliny i do czego doprowadziło ich żerowanie. Tu występują duże różnice, gdyż podobnie jak choćby w uprawach buraka cukrowego, przędziorki najsilniej opanowują pasy brzeżne uprawy. Im głębiej w łan, tym ich mniej. Podobnie najpoważniejsze uszkodzenia kukurydzy obserwuje się z brzegu pól, zwykle do głębokości 10–20 metrów. Uszkodzenia te często prowadzą do przedwczesnego zasychania blaszek liściowych od dołu ku górze, a czasem całej rośliny. Znacząco to skraca wegetację kukurydzy.

Przędziorek chmielowiec na kukurydzy – błędy w diagnozie

przedziorek chmielowiec na kukurydzy

Przebarwienia powstałe wskutek żerowania przędziorka chmielowca pod spodem blaszki liściowej

fot. Paweł K. Bereś

Przędziorek chmielowiec pomimo swoich małych rozmiarów potrafi być groźnym szkodnikiem zwłaszcza w latach ciepłych i suchych. Sprzyja mu łatwe adaptowanie się do warunków pogody, wysoka płodność, ukryty tryb życia na dolnej stronie liści pod osłoną przędzy, ale także to, że na ten moment nie jest objęty programem zwalczania na kukurydzy. Nie bez znaczenia jest też fakt, że może żerować na różnych gatunkach roślin. Jego baza pokarmowa jest bardzo szeroka i sprzyja rozmnażaniu się i migracjom pomiędzy uprawami, ale też i roślinami dziko występującymi.

Przędziorek chmielowiec ma kłująco-ssący aparat gębowy, i jego żerowanie polega na nakłuwaniu tkanek oraz wysysaniu soków z komórek. Początkowo są niemalże niewidoczne. Dopiero po rozmnożeniu się i intensywnym żerowaniu zaczynają pojawiać się plamy na blaszkach widoczne od góry liści. Są to jasnożółte drobne przebarwienia, które z czasem się powiększają i brunatnieją. Niekiedy są mylone z objawami chorób grzybowych (zwykle drobną plamistością liści) lub z problemami w pobieraniu składników pokarmowych.

Jaka jest pewność, że to przędziorek chmielowiec na kukurydzy?

Wystarczy jednak odwrócić liść i pod plamą będzie widoczna delikatna przędza z małymi pajączkami (dorosłe, larwy i przeźroczyste jaja). Najlepiej je obserwować przez lupę. Z upływem czasu plamy się powiększają i zaczynają obejmować całe liście, które zaczynają się mocno przebarwiać i ostatecznie żółkną, brunatnieją i zasychają. Zasychaniu roślin sprzyja nadmierna transpiracja w okresach problemów z dostępem do wody w glebie bądź w postaci pary wodnej. Można śmiało napisać, że nawet mszyce rozwijające wielotysięczne kolonie na kukurydzy nie powodują takich uszkodzeń roślin jak ten mały pajęczak. Stadium szkodliwym są zarówno larwy, jak i formy dorosłe.

Przędziorek chmielowiec może być wszędzie

Pojawiają się często pytania rolników, ale i doradców:

– skąd ten przędziorek chmielowiec się bierze?

Pajęczak ten jest, był i będzie powszechny w przyrodzie i agrocenozie. Zasiedla drzewa i krzewy owocowe, ozdobne i leśne, plantacje roślin warzywnych, buraki cukrowe, ale także dziko rosnącą roślinność roczną i wieloletnią, w tym chwasty na polu i obok niego. To właśnie z tych obszarów migruje na kukurydzę. Z obserwacji Instytutu Ochrony Roślin wynika, że już od czerwca można przędziorki spotkać na kukurydzy, ale najwięcej uszkodzeń i najwyższą ich liczebność notuje się od drugiej połowy lipca do trzeciej dekady sierpnia. Blaszki roślin szybciej zasychają w okresach wysokiej temperatury i suszy, stąd w takich latach łatwiej się wykrywa obecność przędziorka na kukurydzy.

Przędziorek chmielowiec na kukurydzy zasiedlanie zaczyna od brzegów

– Dlaczego tak mocno uszkadza pasy brzeżne kukurydzy, ale też rośliny wzdłuż choćby ścieżek technologicznych?

Przędziorek chmielowiec jest trudno zauważalny nieuzbrojonym okiem, stąd warto mieć lupę

fot. Paweł K. Bereś

Pajęczakowi łatwiej przemieszczać się w pasach brzeżnych uprawy i tego typu zasiedlanie jest naturalne. Wiele szkodników tak się zachowuje, że migrując na kukurydzę z zewnątrz najpierw liczniej zasiedla pasy brzeżne i stopniowo przesuwa się w głąb łanu. W głębi łanu na wielkim polu jest zwykle mniej szkodników pochodzących z nalotów lub migracji zewnętrznej. Ponadto różne ścieżki technologiczne w kukurydzy ułatwiają szkodnikom migrację, ale również zwykle do kilku rzędów wzdłuż ścieżek. Często przez lepsze doświetlenie na takich ścieżkach pojawiają się różne chwasty, które ułatwiają wchodzenie przędziorkowi w głąb uprawy.

Wiedza ta jest pewnym ułatwieniem, gdyż gdyby kiedyś zarejestrowano do ochrony kukurydzy akarycydy, to przędziorek chmielowiec na kukurydzy byłby zwalczany od brzeżnych pasów, a to duże ułatwienie, bez angażowania ochrony całego łanu. Poza tym trzeba pamiętać, że w głębi łanu panuje zwykle większa wilgotność na skutek ograniczonego promieniowania słonecznego wzajemnie zacieniających się roślin, ale słabszych ruchów powietrza. Na brzegu pól rośliny szybciej tracą wodę, dlatego też przędziorek tu występujący dokłada własną cegiełkę, aby ta utrata wody była jeszcze większa i szybsza.

Przędziorek chmielowiec na kukurydzy rozwija kilka pokoleń

Przędziorek chmielowiec to mały pajęczak, którego ciało ma długość 0,3–0,5 mm. W okresie wegetacyjnym przędziorek chmielowiec na kukurydzy rozwija do 4–5 pokoleń. Jedna samica składa około 100 jaj. Czas rozwoju generacji zależy głównie od temperatury i waha się w granicach od kilku do kilkudziesięciu dni. Zimują zapłodnione samice w zaroślach, w szczelinach kory drzew lub na miedzach. Wiosną, po opuszczeniu kryjówek, migrują na chwasty, gdzie dają początek wiosennym pokoleniom. Stąd osobniki migrują na plantacje roślin uprawnych, w tym na kukurydzę. Pierwsze karminowoczerwono zabarwione samice (zimujące) pojawiają się na kukurydzy w drugiej połowie lata. Po krótkim żerowaniu i zapłodnieniu schodzą na zimowanie w pobliżu miejsca dotychczasowego pobytu.

Monitoring i zwalczanie są trudne

Przędziorek chmielowiec na kukurydzy (w tym cukrowej) jest trudny do wykrycia. Mimo to warto systematycznie od wiosny do jesieni obserwować pasy brzeżne uprawy pod katem jego obecności. Uwagę należy zwracać na przebarwiające się blaszki liściowe, które zmieniają kolor od dołu ku górze rośliny. Konieczne jest odwrócenie liści i sprawdzenie czy nie są pokryte delikatną, niekiedy trudno zauważalną pajęczynką. Lupa będzie w tym bardzo pomocna. Samice letnie są żółtozielone z brunatnozielonymi plamami po bokach ciała, natomiast zimujące zmieniają barwę na czerwonawą bez plamek. Samce są żółtozielone, romboidalnego kształtu. Jaj są białawe, kuliste. Larwy są podobne do form dorosłych, ale mają tylko trzy pary odnóży. Są początkowo bezbarwne, później lekko zielonkawe.

Na ten moment żaden środek ochrony roślin nie jest zarejestrowany do zwalczania przędziorków w kukurydzy, gdyż jest to problem nowy. Z bardzo licznym wystąpieniem przędziorka mamy do czynienia lokalnie. Gdy warunki pogodowe sprawią, że będzie go coraz więcej na polach uprawnych, być może firmy fitofarmaceutyczne (wzorem buraka cukrowego) będą zainteresowane rejestracją akarycydów. Na ten moment pozostaje do dyspozycji plantatorów szeroko rozumiana profilaktyka obejmująca m.in. przestrzeganie płodozmianu, izolacja przestrzenna od innych roślin żywicielskich, zbilansowane nawożenie (zwłaszcza azotem), zwalczanie chwastów, wykaszanie rowów, dokładne rozdrabnianie resztek pożniwnych.

Pogoda a występowanie przędziorków

przedziorek chmielowiec na kukurydzy

Przędziorek chmielowiec pomimo swoich małych rozmiarów potrafi być groźnym szkodnikiem zwłaszcza w latach ciepłych i suchych.

fot. Paweł K. Bereś

Lokalnie, bardzo intensywne występowanie przędziorka chmielowca na kukurydzy niekiedy zaskakuje plantatorów. Uszkodzenia roślin są wówczas bardzo widoczne, tym bardziej, że koncentrują się z brzegu pola. Takie poważne uszkodzenia można zauważyć w latach gorących i suchych. Warto jednak wiedzieć, że corocznie przędziorek chmielowiec pojawia się w uprawach kukurydzy w całym kraju, ale zwykle jego liczebność jest tak mała, że nie zwraca na siebie uwagi. Przędziorek jest uzależniony od aktualnego przebiegu warunków pogodowych, stąd wykorzystuje okresy wysokiej temperatury i niskiej wilgotności do rozbudowania swojej populacji. Wzrost wilgotności i ochłodzenie ograniczają jego żerowanie i aktywność. Populację przędziorka chmielowca dziesiątkują także różni wrogowie naturalni.

Przędziorek chmielowiec na kukurydzy. Podsumowanie

Przędziorek chmielowiec jako gatunek wielożerny jest obecny na różnych roślinach uprawnych i dziko rosnących. Kukurydza jest jedną z wielu jego roślin żywicielskich. Pajęczak nie jest nowym zagrożeniem dla kukurydzy. Niestety dopiero w ostatnich kilku latach lokalnie ujawnił swoją dużą liczebność, a tym samym szkodliwość. Sprzyja mu ciepła i sucha pogoda. Choć roztocze można spotkać na całej uprawie, bez względu na jej wielkość, to największe uszkodzenia przędziorek chmielowiec na kukurydzy powoduje w pasach brzeżnych zasiewów roślin rolniczych. Na ten moment gatunek nie jest objęty zwalczaniem, niemniej, jeżeli jego szkodliwość wzrośnie i zacznie pojawiać się na dużą skalę, konieczne będzie opracowanie pełnego programu jego zwalczania, włącznie z ochroną akarycydami.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 5 / 5. Liczba głosów 3

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Prezentowane informacje w zakresie środków ochrony roślin zawarte w serwisie www.agrofakt.pl nie zawierają pełnej treści etykiet-instrukcji stosowania. Ze środków ochrony roślin należy korzystać z zachowaniem bezpieczeństwa. Przed każdym użyciem przeczytaj informacje zamieszczone w etykiecie i informacje dotyczące produktu. Zwróć uwagę na zwroty wskazujące rodzaj zagrożenia oraz przestrzegaj środków bezpieczeństwa zamieszczonych w etykiecie.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *