Czy da się wyżyć z samego rolnictwa? 18,8% rodzin rolniczych ma dochód z etatu

Niedawno pisaliśmy o spadku opłacalności produkcji rolniczej. Ta według GUS pogorszyła się w 75,6% gospodarstw wielokierunkowych. Jakie zatem są dodatkowe źródła utrzymania gospodarstw rolnych? I czy da się wyżyć tylko z produkcji rolniczej? Sprawdzamy najnowsze dostępne raporty.
Dla wielu rodzin rolniczych prowadzenie gospodarstwa nie wyklucza pracy zawodowej poza rolnictwem. Dochody z etatu lub własnej działalności uzupełniają wpływy ze sprzedaży produktów rolnych i zapewniają dodatkowe źródło utrzymania. Jak duże znaczenie mają te pieniądze w budżetach gospodarstw domowych?
Spis treści
Czy można utrzymać się z produkcji rolnej? GUS pokazuje pogorszenie opłacalności
Na łamach AgroFakt.pl prezentowaliśmy wyniki badań GUS dotyczących Koniunktury w Gospodarstwach Rolnych. Wówczas wśród rolników przeważały opinie o pogorszeniu opłacalności produkcji rolniczej w gospodarstwach.
Teraz przyjrzyjmy się raportom wojewódzkim.
Według danych GUS, rolnicy przeważnie negatywnie oceniali zmianę opłacalności produkcji w pierwszej połowie 2026 r. Saldo ocen wyniosło minus 69,6, czyli było o 26,7 pkt niższe niż rok wcześniej.
Najbardziej negatywne salda ocen zmiany opłacalności odnotowano w województwach:
- łódzkim: −80,5;
- kujawsko-pomorskim: −73,9;
- lubelskim: −73,0.
*saldo −69,6 nie oznacza, że 69,6% gospodarstw poniosło straty. Jest to wskaźnik przewagi negatywnych ocen nad pozytywnymi, a nie wynik finansowy gospodarstw.
Co rolnicy wskazują jako największe problemy?
Wysokie koszty produkcji i niskie ceny skupu to największe bariery ekonomiczne jakie wskazywali rolnicy. Potwierdzają to wyniki raportu GUS za I półrocze 2026 r.
Aż 76 proc. rolników uznało zbyt wysokie koszty produkcji za istotną barierę w rozwoju gospodarstwa. Najczęściej wskazywali ją rolnicy z województw opolskiego, kujawsko-pomorskiego i lubelskiego.
Co więcej, problem wysokich kosztów produkcji nasilił się w porównaniu z I półroczem 2025 r. W skali kraju odsetek rolników wskazujących tę barierę wzrósł o 8,6 pkt proc.
Drugim największym problemem są zbyt niskie ceny zbytu produktów rolnych. Wskazało na nie 74,7 proc. użytkowników gospodarstw rolnych. W województwach kujawsko-pomorskim i małopolskim odsetek ten przekroczył 80 proc.. Ponadto w porównaniu z I półroczem 2025 r. udział rolników wskazujących niskie ceny wzrósł w całym kraju o 13 pkt proc.
Rolnicy coraz częściej wskazują zarówno rosnące koszty produkcji, jak i zbyt niskie ceny sprzedaży jako ograniczenie dochodów z gospodarstwa.
Praca poza gospodarstwem. Dochody z etatu rosną szybciej niż z rolnictwa
Wraz z rosnącymi barierami, zwiększa się znaczenie dodatkowych źródeł utrzymania rodzin rolniczych.
Szacunki wskazują, że praca najemna na pełen etat jest źródłem dochodu w przypadku 18,8 proc. gospodarstw domowych rolników (raport „Polska wieś i rolnictwo 2025”), z kolei dochody z produkcji rolnej stanowią średnio 57,7 proc. całkowitych dochodów badanych gospodarstw domowych rolników.
Na znaczenie pracy poza gospodarstwem wskazuje dynamika dochodów. Według ekspertyzy IERiGŻ w latach 2019–2023 dochody z pracy najemnej wzrosły o 67,6 proc., a z pracy na własny rachunek poza rolnictwem o 64 proc..
W tym samym okresie dochody z własnego gospodarstwa rolnego zwiększyły się o 21,2 proc.. Oznacza to, że w analizowanym okresie dochody z pozarolniczych źródeł rosły wyraźnie szybciej niż dochody z gospodarstwa.
Jakie są dodatkowe źródła utrzymania gospodarstw rolnych?
Dochody rodzin rolniczych pochodzą nie tylko z produkcji rolnej. Wiele gospodarstw oferuje obecnie wykonywanie usług rolniczych, czy wynajem maszyn. Popularne staje się także lokalne przetwórstwo produktów rolnych.
W raporcie „Polska wieś i rolnictwo 2025” rolnicy wskazują jako dodatkowy dochód pracę najemną na pełen etat (18,8 proc.). Ponadto 14,6 proc. uzyskiwało dochody z emerytur lub rent, a 5,8 proc. z pozarolniczej działalności gospodarczej.
Z kolei 5,3 proc. wskazało pracę na część etatu, a 3,8 proc. usługi turystyczne. Ważną rolę odgrywają również płatności bezpośrednie, które jako źródło dochodu wymieniło 67,1 proc. badanych.
Dane pokazują więc, że rodziny rolnicze korzystają z różnych źródeł utrzymania, a produkcja rolna nie zawsze stanowi jedyną podstawę domowego budżetu.

Agroturystyka to także sposób na dodatkowe źródło utrzymania w gospodarstwie rolnym.
Czy da się wyżyć z samego rolnictwa? Dochody rodzin rolniczych pod presją
Czy można utrzymać rodzinę wyłącznie z produkcji rolnej? Nie ma jednej odpowiedzi na to pytanie.
Wiele zależy od wielkości gospodarstwa, kierunku produkcji, ponoszonych kosztów oraz uzyskiwanych cen sprzedaży.
Najnowsze dostępne raporty pokazują, że dochody rodzin rolniczych pochodzą z różnych źródeł. Jednocześnie rolnicy coraz częściej wskazują wysokie koszty produkcji i niskie ceny zbytu jako bariery w rozwoju gospodarstw.
Dlatego dodatkowa praca, działalność pozarolnicza czy świadczenia mogą odgrywać ważną rolę w domowych budżetach. Nie oznacza to jednak, że utrzymanie rodziny wyłącznie z produkcji rolnej jest niemożliwe. Wiele zależy od sytuacji ekonomicznej konkretnego gospodarstwa oraz dochodów, jakie przynosi prowadzona produkcja.
Źródła: GUS Koniunktura w gospodarstwach rolnych w 1. półroczu 2026 r. Raport wojewódzki 2026,
Raport „Polska wieś i rolnictwo 2025”,
Ekspertyza IERiGŻ – Rynek pracy na obszarach wiejskich w Polsce.
FAQ: Czy da się wyżyć z samego rolnictwa? 18,8% rodzin rolniczych ma dochód z etatu
Jakie są główne bariery ekonomiczne w rozwoju gospodarstw rolnych według raportu GUS?
Główne bariery to wysokie koszty produkcji i niskie ceny skupu produktów rolnych.
Dlaczego rolnicy sięgają po dodatkowe źródła dochodu poza produkcją rolną?
Ze względu na rosnące koszty produkcji i niskie ceny zbytu, które ograniczają dochody z gospodarstw.
Jakie dodatkowe źródła dochodu są popularne w gospodarstwach rolnych?
Rolnicy uzyskują dochody z pracy najemnej, emerytur, działalności pozarolniczej, usług rolniczych i agroturystyki.
Czy można utrzymać się wyłącznie z produkcji rolnej?
Możliwe, ale zależy to od wielkości gospodarstwa, kosztów produkcji i cen sprzedaży.









