Kalkulacje rolnicze. Uprawy polowe

Download PDF

Kalkulacje rolnicze są podstawowym narzędziem rachunku ekonomicznego, które pozwalają na określenie efektywności wytwarzania określonych produktów.

Kalkulacji rolniczych nie należy traktować jako podstawy do analizy konkretnego gospodarstwa. Są jedynie przykładem sposobu obliczania kosztów. Nie należy zatem mylić faktycznych własnych obliczeń opartych na konkretnych zaszłościach w gospodarstwie z kalkulacjami, które są pomocne przy prowadzeniu rachunku podstawowych kosztów produkcji. Na pewno niejednego rolnika zdenerwują poniższe kalkulacje. Bo wystarczy zmniejszyć plon o połowę (ubiegłoroczna susza) i już przy tych samych kosztach produkcji przychody np. z uprawy 1 ha pszenicy będą znacznie niższe i wyniosą wraz ze wszystkimi dopłatami mniej niż 4000 zł/ha. W takim przypadku do produkcji pszenicy trzeba dopłacić.

kalkulacje kosztów

Dane o kosztach produkcji wykorzystywane są do podejmowania decyzji bieżących i planowania.

Co uwzględniać w zestawieniu kosztów?

W zestawieniu kosztów bezpośrednich produkcji roślinnej uwzględnia się: materiał siewny, nawozy, środki ochrony roślin, zmienne koszty maszynowe, najęte z zewnątrz usługi oraz sznurek w przypadku zbóż czy worki i palety w przypadku ziemniaków, a także składki na ubezpieczenie, podatki itp. Wielkość nakładów ustala się pod kątem plonu, przy założeniu prowadzenia uprawy w przeciętnych warunkach glebowo-klimatycznych. Natomiast po stronie przychodów oprócz wartości towarowej plonu uwzględnia się także dopłaty bezpośrednie.
Dane o kosztach produkcji wykorzystywane są do podejmowania decyzji bieżących i planowania. Przedstawione kalkulacje poszczególnych działalności służą jako podpowiedź przy prowadzeniu własnych rachunków. Przyjęte do obliczeń ceny mają postać uśrednionych, występujących w punktach skupu, sprzedaży oraz usług.

Rachunki przeprowadzono w cenach brutto. Takie podejście jest poprawne dla gospodarstw rolniczych „ryczałtowych”, które uzyskują zryczałtowany zwrot podatku VAT przy sprzedaży produktów rolnych, a koszty środków do produkcji i usług ponoszą łącznie z podatkiem VAT.

W oparciu o notowania grudniowe cen płodów i środków do produkcji rolnej Wielkopolska Izba Rolnicza skalkulowała koszty produkcji podstawowych produktów rolniczych. Kalkulacje te uwzględniają większość kosztów, jakie musi ponieść gospodarstwo rolne na daną produkcję, w tym także amortyzację. Amortyzację wyliczono wg rzeczywistych cen urządzeń i stopy amortyzacji uwzględniającej realny okres wykorzystania maszyn w indywidualnym gospodarstwie rolnym.

Amortyzację budynków inwentarskich i ich wyposażenia obliczono wg opracowań Instytutu Budownictwa, Mechanizacji i Elektryfikacji Rolnictwa. Kalkulacje obejmują także inne koszty ogólnogospodarcze, jak np. składkę na ubezpieczenie społeczne rolników, obowiązkowe ubezpieczenia, koszt zużytej energii elektrycznej. Wszystkie koszty pośrednie odniesiono do gospodarstwa rolnego o przeciętnym obszarze w woj. wielkopolskim (13,43 ha). Z wyliczeń tych wynika, że produkcja roślinna jest opłacalna. Ale bez dopłat nie wygląda to tak różowo. Prezentujemy wyliczenia dla kilku upraw.

kalkulacje

Dochód z uprawy 1 ha jęczmienia ze wszystkimi dopłatami to raptem 300 zł.

Jęczmień

Na uprawę 1 ha jęczmienia jarego nakłady ogółem wynoszą ok. 4086 zł, a przychód z ziarna (przy zbiorach 50 dt/ha) – 3116 zł. Do tego doliczyć trzeba jeszcze wartość słomy – 278 zł. Koszt produkcji 1 dt ziarna wynosi 56 zł. Przy cenie sprzedaży 62,32 zł/dt wraz z VAT i po doliczeniu dopłaty do materiału siewnego i dopłat bezpośrednich przychód z uprawy 1 ha jęczmienia wynosi blisko 299 zł. Opłacalność tej uprawy wynosi zatem 145,35%.

Pszenica ozima

Koszty uprawy 1 ha są wyższe niż jęczmienia i wynoszą 4754 zł/ha. Przy plonie 60 dt/ha i cenie sprzedaży ziarna po 71 zł/dt (z VAT) przychód z 1 ha uprawy wynosi 4280 zł plus 334 zł wartość słomy. Z wyliczeń tych wynika, że uprawa pszenicy jest dochodowa nawet bez dopłat, gdyż koszt produkcji ziarna wynosi 57,15 zł/dt. Po doliczeniu dopłat do materiału siewnego i dopłat bezpośrednich przychód z uprawy 1 ha pszenicy wynosi 5605 zł, co daje wynik finansowy 8501 zł/ha. Opłacalność, mierzona możliwością odtworzenia majątku gospodarstwa, wynosi 222,52%.

kalkulacje

Koszty uprawy 1 ha pszenicy wynoszą 4574 zł.

Z kolei Mazowiecki Ośrodek Doradztwa Rolniczego dokonał kalkulacji uprawy pszenicy w 3 wariantach. We wszystkich przyjął cenę pszenicy w wysokości 73 zł/dt. W pierwszym wysiano ziarno własne (2dt/ha), w 2 następnych – z zakupu kwalifikowanego materiału siewnego w ilości 2 lub 2,2 dt/ha.

W pierwszym wariancie zbiór wyniósł 40 dt/ha, a koszt produkcji 1 dt ziarna 68 zł, w drugim plon – 50 dt/ha, a koszty 64 zł/dt, a w trzecim plon – 60 dt/ha, a koszty – 58 zł/dt. Dochód z 1 ha bez dopłat wyniósł odpowiednio: 202 zł, 467 zł i 912 zł. Po doliczeniu należnych dopłat (w pierwszym wariancie tylko dopłaty bezpośrednie bez dopłaty do materiału siewnego) dochód z 1 ha uprawy pszenicy ozimej wyniósł odpowiednio:1132 zł, 1476 zł i 1921 zł, a opłacalność: 142%, 146% i 155%.

Pszenica jara

Mniej opłacalna jest uprawa pszenicy jarej. Według MODR przy plonie 35 dt/ha uzyskanego z siewu własnych nasion koszt produkcji 1 dt ziarna wynosi 80,4 zł, a zatem przy cenie 73 zł/dt do uprawy 1 ha trzeba by dopłacić prawie 260 zł, ale dzięki dopłatom wychodzi się na plus, uzyskując dochód w wysokości 670 zł/ha, a opłacalność – 123%. Dopiero przy plonie 55 dt/ha koszty spadają do 66 zł/dt i uzyskuje się dochód w wysokości 398 zł, a wraz z dopłatami – 1408 zł/ha, co daje opłacalność 139%. 

Aby uzyskać zwrot kosztów produkcji, przy średnim plonie pszenicy na poziomie 4 t/ha, cena powinna wynosić ok. 900 zł za tonę. Przy obecnych cenach strata na uprawie jednego hektara pszenicy wynosi 3,2 tys. zł. Przy cenie 600 zł za tonę, aby produkcja stała się opłacalna, rolnik musiałby uzyskać 8,3 t/ha.

Jarosław Z., rolnik z Mazowsza

Rzepak

Według Wielkopolskiej Izby Rolniczej kalkulacje kosztu siewu, uprawy i zbioru 1 ha rzepaku wynosi 4861 zł. Przy plonach 35 dt/ha, cenie netto 156 zł/dt przychód z 1 ha wynosi 5859 zł/ha. Cena brutto 1 dt rzepaku wynosi 167,41 zł., a koszty produkcji tej ilości ziarna – 139 zł. Ogółem suma przychodów z 1 ha rzepaku wraz z dopłatami bezpośrednimi wynosi 6770 zł, co daje wynik finansowy w wysokości 1099 zł/ha.
Mazowiecki ODR do swoich kalkulacji przyjął niższe plony rzepaku – od 22 do 28 dt/ha i cenę 152 zł/dt. Koszty produkcji malały ze wzrostem plonu od 142,2 zł/dt do 130 zł/dt. Dochód bez dopłat z 1 ha wynosił 216 zł przy najniższym plonie i 600 zł przy plonie 28 dt/ha. Dochody te należy powiększyć o dopłaty w wysokości 929,74 zł na hektar. Opłacalność tej uprawy waha się od 136,61% do 141,85%.

Buraki cukrowe

kalkulacje

Wg WIR-u suma przychodów z 1 ha uprawy kalkulacje(wartość plonu, dopłaty bezpośrednie, dopłata cukrowa) wynosi 9551 zł, przy kosztach 7355 zł.

Zarówno z kalkulacji Wielkopolskiej Izby Rolniczej jak i Mazowieckiego ODR uprawa buraków cukrowych jest opłacalna. Według WIR-u suma przychodów z 1 ha uprawy (wartość plonu, dopłaty bezpośrednie, dopłata cukrowa) wynosi 9551 zł, przy kosztach 7355 zł. Jednak bez dopłat wynik byłby ujemny, bo cena brutto korzeni buraka wynosiła ok.12 zł/dt przy kosztach blisko 15 zł/dt. Dzięki dopłatom wynik finansowy wynosił 2196 zł/ha (przy plonie 500 dt/ha). Natomiast MODR wyliczył dochód z 1 ha uprawy buraków cukrowych w wysokości 354 zł (przy takim samym plonie buraków 500 dt/ha, takich samych kosztach plus wysłodki – 7,2 dt/ha po 95 zł/dt, ale przy cenie brutto korzeni 14 zł/dt). Dochód ten należy powiększyć o dopłaty w wysokości 3057,51 zł/ha i wówczas opłacalność produkcji wynosi 146,57%.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena / 5. Liczba głosów

Pszenica ozima RGT TrefferKup teraz Wysoki i stabilny plon nawet na słabszych stanowiskach

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o