Ochrona przed erozją gleb

Download PDF

Erozja gleb jest procesem niszczącym powierzchnię gleby przez wodę, wiatr, siłę grawitacji i działalność człowieka. Większości z tych szkód można uniknąć, stosując odpowiednie zabiegi przeciwerozyjne. Jakie?

Erozja gleb powoduje m.in. wymywanie składników pokarmowych z gleby, co negatywnie wpływa na rozwój roślin, a co za tym idzie nasze zyski.

Rodzaje erozji

Spośród licznych rodzajów erozji można wyróżnić:

  • powierzchniową, tj. zmywanie i rozmywanie wierzchnich warstw gleby przez wodę lub rozwiewanie przez wiatr,
  • liniową, tj. rozcinanie gleby przez skoncentrowany spływ wody,
  • rozbryzgową, tj. odrywanie i odrzucanie cząstek ziemnych przez krople deszczu i gradu, połączone z ubijaniem i zamulaniem powierzchni gleby,
  • uprawową, tj. trwałe przemieszczanie gleby ku dołowi stoków pod wpływem działania narzędzi i maszyn rolniczych, oraz
  • wietrzną, tj. wywiewanie przez wiatr drobnych cząstek glebowych.

Negatywne skutki erozji

Erozja ma niestety bardzo negatywne skutki w rolnictwie. Możemy do nich zaliczyć:

  • zmniejszenie miąższości gleby,
  • wymywanie składników pokarmowych,
  • pogorszenie struktury gleby,
  • straty powierzchni uprawnej (wąwozy, żłobiny itp.) oraz
  • niszczenie roślin uprawnych.

Czynniki wpływające na występowanie erozji

erozja wodna

Jednym z rodzajów erozji zagrażających rolnictwu jest erozja wodna.

  • ilość, intensywność i czas trwania opadów (najgroźniejsze są deszcze ulewne, tj. 10–45 mm/godz.),
  • intensywność tajania pokrywy śnieżnej i rozmarzania gleby,
  • nachylenie zbocza (powyżej 4%) i jego długość,
  • rodzaj okrywy roślinnej (uprawy szerokorzędowe),
  • sposób uprawy roli (orkowy),
  • kierunek zabiegów uprawowych (w poprzek warstwic),
  • stan gleby (brak struktury gruzełkowatej, mała retencja wodna),
  • sposób użytkowania ziemi (grunty orne),
  • szorstkość powierzchni gleby (ziębla niewysztorcowana).

Agrotechniczne zabiegi przeciwerozyjne

  • erozja gleb

    Mulcz z gorczycy, stosowany w uprawie konserwującej, chroni glebę przed erozją wodną i wietrzną.

    poprzeczno-stokowy układ pól,

  • uprawę roślin silnie wiążących korzeniami glebę,
  • uprawę roślin w wąskich międzyrzędziach (łan roślin uprawnych chroni glebę w różnym stopniu: trawy i motylkowe wieloletnie w 100%, żyto ozime w 80%, owies w 72%, ziemniaki w 25%),
  • specjalną uprawę roli – orka pługiem obracalnym (wahadłowym), spłycenie ziębli do 8–10 cm i jej wysztorcowanie, gruberowanie, głęboszowanie, stosowanie przed siewem biernych agregatów uprawowe (kultywatory, brony, wały),
  • uprawę bezorkową (podpowierzchniową), konserwującą (siew w mulcz), pasową (strip-till) i zerową (siew bezpośredni),
  • siew i sadzenie w poprzek stoku,
  • tarasowanie pod uprawy polowe i sadownicze,
  • płodozmiany przeciwerozyjne, w których stosuje się: duży udział motylkowych z trawami, zwiększony udział ozimin (żyto, pszenżyto, rzepak), międzyplony (ściernisko, mulcz), okrywanie powierzchni nieobsianej (słoma, łęty, liście). Przykład takiego płodozmianu: ziemniak wczesny – lucerna z trawami wysiewana latem – lucerna z trawami – lucerna z trawami – pszenica ozima – żyto – międzyplon ścierniskowy przyorany wiosną.

Erozja gleb, a zielone pola

Z punktu widzenia oddziaływania gospodarstwa rolniczego na środowisko ważne znaczenie w programach rolnośrodowiskowych ma stosowanie „zielonych pól”, tj. roślin ozimych uprawianych w plonie głównym, międzyplonów ozimych i ścierniskowych, pozostających na powierzchni pola w okresie jesieni i zimy. W gospodarstwie, na gruntach narażonych na erozję, w okresie jesienno-zimowym powinno być pokryte roślinnością w ok. 75–80% powierzchni, tylko wtedy unikniemy kosztownych szkód powodowanych przez to zjawisko.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 4.1 / 5. Liczba głosów 17

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o