Jak zadbać o odporność całego stada?

Choroba w stadzie może oznaczać ogromne wydatki związane zakupem antybiotyków i opieką weterynaryjną. Wydatków można jednak uniknąć.

Co zrobić, aby stado rzadziej chorowało, spadki były minimalne, a hodowca nie musiał co miesiąc wyciągać z portfela pieniędzy na kolejne antybiotyki? Trzeba zadbać o odporność zwierząt – przekonują weterynarze i eksperci.

Odpowiednio wzmacniana odporność powoduje mniejsze ubytki w stadzie i pomaga osiągać zwierzętom lepsze wyniki. Przede wszystkim jednak chroni przed chorobami, które mogą okazać się katastrofą dla całej hodowli. W 2001 r. epidemia pryszczycy w Wielkiej Brytanii spowodowała wybicie ponad 6 mln zwierząt. Angielska gospodarka straciła na m.in. sprzedaży mięsa, mleka i produktów mlecznych 8,5 mld funtów, a wielu hodowców dorobek całego życia. Epidemie nie omijają też Polski.

– Grypa ptaków zakończyła się wybiciem całych stad kurcząt i indyków w pow. żuromińskim i płockim aż po Warmię i Mazury – przypomina Marek Mastalarek, dyrektor Krajowej Izby Lekarsko-Weterynaryjnej.

Jeśli zwierzęta już zachorowały i podano antybiotyk, to odporność właśnie została obniżona. Rozważnie stosowane antybiotyki walczą z bakteriami i grzybami, ale podobnie jak u ludzi, osłabiają organizm. Istnieje kilka ogólnych zasad, które pomagają tę odporność przywrócić.

odporność to podstawa

Źródło: Rolnicze Gospodarstwo Doświadczalne Brody, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Wspólny dom

Zakładając hodowle, tworzy się sztuczne skupiska zwierząt, których w naturze zazwyczaj nie ma. Przykładem są kurniki liczące po kilkadziesiąt tysięcy, a nawet milionów sztuk. Im większa hodowla, tym bardziej zwierzęta są narażone na choroby. Chcąc wzmocnić odporność ogólną, warto zacząć od sprawdzenia budynków, w których trzymane jest stado. Ważny jest dostęp do świeżego powietrza, wentylacja, stan i jakość ściółki, stanowiska oraz wybiegu.

– Bardzo ważne są warunki utrzymania zwierząt. Jeśli podamy paszę o np. zbyt wysokim poziomem białka, zwierzęta będą wydzielały go w postaci amoniaku – mówi Damian Józefiak, kierownik Katedry Żywienia Zwierząt i Gospodarki Paszowej Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu. – Przy złej wentylacji możemy mieć duży problem.

Smaczny obiad

Zwierzęta muszą mieć zawsze zapewnioną świeżą wodę oraz odpowiednio dopasowaną paszę. Zdaniem wykładowcy poznańskiego Uniwersytetu Przyrodniczego istnieje wiele czynników żywieniowych, które wpływają bezpośrednio na odporność.

– Odpowiednia pasza powinna być tak skomponowana, aby wykluczać czynniki antyżywieniowe, czyli substancje, które utrudniają wchłanianie składników odżywczych lub działają szkodliwie na organizm – mówi Damian Józefiak, kierownik Katedry Żywienia Zwierząt i Gospodarki Paszowej Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

Prawidłowo zbilansowane  mieszanki paszowe powinny być dostosowane do gatunku zwierząt, wieku oraz ich kondycji. Odporność wspiera odpowiedni profil kwasów tłuszczowych, szczególnie z tłuszczy roślinnych oraz odpowiedni poziom witamin. To ważne, aby podając paszę pełnoporcjową, nie rozcieńczać jej np. zbożem lub otrębami.

Odporność w stadzie

Źródło: Rolnicze Gospodarstwo Doświadczalne Brody, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu.

Bez nieproszonych gości

Kolejnym punktem są szczepienia. Zwierzęta powinny być szczepione przeciwko chorobom zakaźnym, które są szczególnie groźne dla danego gatunku i dla danej hodowli. Do tego trzeba dodać zabiegi profilaktyczne, czyli odrobaczanie oraz środki przeciwko pasożytom zewnętrznym i wewnętrznym. Niektóre zabiegi, np. przeciwko łzawicy bydła, stosuje się sezonowo. Dlaczego?

Do zakażenia dochodzi w czerwcu, kiedy owady wstrzykują swoje jajeczka pod skórę zwierząt. Jesienią wykluwają się tam i wędrują w głąb mięśni, gdzie zimują. Wiosną są już widoczne jako guzy na grzbiecie bydła. Nie trudno sobie wyobrazić, że noszenie pasożyta od lata do wiosny musi być męczące i bolesne. Wystarczy jednak zastosować odpowiedni preparat jesienią, aby ulżyć zwierzęciu i zapobiec upadkom.

Dlatego też tak ważny jest stały kontakt z lekarzem, który opiekuje się stadem. Weterynarz znając programy profilaktyczne dla danego gatunku oraz stan zdrowia stada, zastosuje odpowiednie kuracje we właściwym czasie.

– Odporność można podzielić na nieswoistą i swoistą – tłumaczy Marek Mastalarek. – Odporność swoista pomaga tworzyć przeciwciała dla konkretnych chorób. Tymczasem odporność nieswoista pomaga wzmacniać organizm przed patogenami w ogóle. Obie są tak samo ważne – dodaje.

Zwierzęta żywione tylko paszami przemysłowymi szybko popadają w charłactwo.

dr Henryk Różański

Zioła, witaminy i przeciwutleniacze

– Aby krowy holsztyno-fryzyjskie mogły dawać 14 tys. litrów mleka, dostają większe dawki łatwostrawnych węglowodanów i białka, a niewielkie ilości włókna – mówi jeden z hodowców. – Ta pasza ma przejść szybko przez przewód pokarmowy, żeby krowa była znów głodna. Trzeba dawać jej m.in. drożdży, aby uniknąć kwasicy.

Jest to jeden z powodów, dla których niektórzy eksperci zachęcają do wzbogacania pasz np. ziołami.

– Zwierzęta żywione tylko paszami przemysłowymi szybko popadają w charłactwo i cierpią na liczne dolegliwości ze strony układu narządów ruchu, układu pokarmowego i oddechowego – uważa dr Henryk Różański, poprzedni dyrektor Ośrodka Badawczo-Rozwojowego LNB Poland. – Zwierzęta tracą zdolność reprodukcji i naturalnej odporności na infekcje.

odporność zwierząt

Eksperci zachęcają do wzbogacania pasz ziołami, żeby wpłynąć na odporność stada.

Dr Różański opracował dla LNB Poland trzy linie antybiotykowych stymulatorów wzrostu: Herbiplanty, Meridole i Lonoplanty. Na rynku dostępne są też takie preparaty jak Helper IMMUNOstim, który zawiera zestaw ziół oraz witaminy E i C, dzięki czemu poprawia m.in. odporność ptaków po szczepieniu.

Dobrym rozwiązaniem dla przeżuwaczy może być natomiast mieszkanka Trouw-AO-mix, która nie zawiera ziół, ale dostarcza przeciwutleniaczy. Zwalczają one wolne rodniki, poprawiają odporność, płodność oraz witalność. Wpływają też na poprawę jakości mięsa.

Poprawa odporności u zwierząt jest, jak podkreślają eksperci, o tyle trudnym, co powolnym zadaniem. Jeśli jednak zadba się o dobrostan zwierząt, opiekę weterynaryjną i odpowiednio dobrane pasze, można spokojnie czekać na coraz lepsze wyniki stada.

Kwasica u bydła: przyczyny, objawy i postępowanie

Kwasica należy do najważniejszych zaburzeń metabolicznych występujących w stadach krów mlecznych. Jakie są jej przyczyny i objawy?

23 listopada 2016

Walka z ASF: nadchodzi obowiązkowa bioasekuracja!

Ministerstwo rolnictwa wprowadza obowiązkowy program bioasekuracji dla wszystkich hodowców trzody chlewnej w kraju!

2 grudnia 2016

Czy Simental będzie rozwiązaniem na kryzys?

Czy hodowla krów krasy Simental może być rozwiązaniem problemów polskich hodowców bydła mlecznego? Jakie są zalety tej rasy?

27 listopada 2016