Profilaktyka w dbaniu o racice

Download PDF

Choroby racic, obok problemów w rozrodzie oraz mastitis, stanowią trzecią przyczynę brakowania krów. Z uwagi na dużą koncentrację krów na małej przestrzeni, ich nasilenie możemy zaobserwować w gospodarstwach wielkotowarowych.

W konsekwencji wszystkie zwierzęta mogą brać udział w przenoszeniu różnych patogenów. Ocenia się, że u bydła mlecznego choroby racic manifestujące się klinicznymi kulawiznami występują średnio u 20–30% krów w stadzie. Natomiast przy korekcji racic wskaźnik ten wzrasta do 40–70% z powodu możliwości identyfikacji wszystkich stanów chorobowych. W konsekwencji odsetek krów eliminowanych z powodu chorób racic i ich powikłań wynosi około 15–20%, a w stadach wysokowydajnych może być jeszcze większy.

Skutki tej choroby bydła

Dziś wdrożenie każdej metody i zaleceń prowadzących do poprawienia zdrowotności zwierząt, a przez to racic, jest bardzo istotne ponieważ:

  • choroby racic to jedna z trzech najważniejszych przyczyn brakowania krów;
  • choroby racic stanowią 90% chorób kończyn;
  • schorzenia racic to również problemy z mastitis i rozrodem;
  • choroby kończyn bydła to straty w produkcji mleka wahające się od 200 do 500 l/ krowę;
  • chore racice to zwiększony remont stada podstawowego.

Jest rzeczą bezsporną, że w obecnej sytuacji hodowli, cechy funkcjonalne nabierają coraz większego znaczenia, a w śród nich: temperament czy budowa kończyn, w tym szczególnie racic. W efekcie, dzięki prawidłowej ocenie zdrowia racic, możemy zapobiec wielu późniejszym problemom w stadzie. Dlatego najważniejszą i najefektywniejszą jest szeroko pojęta profilaktyka.

Choroby bydła: zawsze profilaktyka jest najważniejsza 

Profilaktyka w aspekcie dbania o zdrowe racice obejmuje szereg płaszczyzn bezpośrednich i pośrednich. Wśród nich można wyróżnić:

  • warunki utrzymania,
  • kąpiele i mycie racic (dezynfekcje),
  • korekcję racic,
  • dbałość o prawidłowości w uprawach polowych,
  • racjonalne żywienie,
  • skłonności genetyczne.

Ocenia się, że u bydła mlecznego choroby racic manifestujące się klinicznymi kulawiznami występują średnio u 20–30% krów w stadzie. Natomiast przy korekcji racic wskaźnik ten wzrasta do 40–70% z powodu możliwości identyfikacji wszystkich stanów chorobowych.

Zdrowe racice a warunki utrzymania (bytowe) krów

Warunki, w których przebywają zwierzęta mają zróżnicowane znaczenie, zależne to jest bowiem od systemu utrzymania. Zazwyczaj jest tak, że postępowanie hodowcy ma większy wpływ na warunki panujące w oborze niż sam rodzaj obory. Jednak zdecydowanie korzystniejszy dla zdrowia krów jest system wolnostanowiskowy niż uwięziowy. Plusem obór wiązanych jest ograniczenie infekcji chorób do mniejszej liczby zwierząt w porównaniu do obór wolnostanowiskowych, gdzie istnieje niebezpieczeństwo zainfekowania nawet wszystkich zwierząt. W uwięziowych systemach natomiast, ze względu na ograniczoną możliwość poruszania się, częściej pojawiają się objawy bardziej poważne związane z większym zdeformowaniem części rogowej i utykaniem.

zdrowe racie

Ocenia się, że u bydła mlecznego choroby racic manifestujące się klinicznymi kulawiznami występują średnio u 20–30% krów w stadzie

fot. Adobe Stock

Dobre podłoże w oborze to podstawa

Ważnym elementem warunków bytowania jest podłoże, po którym krowa porusza się, oraz stanowisko legowiskowe. Często w systemie uwięziowym stanowisko nie spełnia podstawowych wymogów dla współczesnej dużej i długiej krowy. Często są to stanowisko zbyt wąskie, krótkie i ze zbyt dużym nachyleniem. W systemie wolnostanowiskowym duże znaczenie dla zdrowia kończyn i racic ma jakość podłóg, ich twardość, kształt i poziom ścieralność. Nawierzchnia powinna być równa, niepowodująca poślizgów i nadmiernego ścierania się rogu racicy. Prawidłowo ukształtowane podłogi sprawiają, że krowa chętniej i częściej przychodzi do stołu paszowego, miejsca pojenia czy na odpoczynek. Wszelkie zaniedbania w infrastrukturze budynków mogą prowadzić bowiem do szeroko pojętych technopatii.

Oświetlenie w oborze i higiena otoczenia zwierząt

Ważnym elementem jest również natężenie światła w pomieszczeniach, które powinno zapewnić pewność poruszania się zwierząt i naturalnego stawiania kroków to znaczy, że tylne nogi stawiane są w miejsce śladu przednich.
Na zdrowe racice ogromny wpływ ma również higiena podłóg i stanowisk. Wszelkie zanieczyszczenia stwarzają niekorzystne warunki środowiskowe, powodujące różnego rodzaju deformacje rogu, jak i w obrębie samych palców. Zaleca się, aby kilkakrotnie w ciągu roku czyścić mechanicznie stanowiska w oborach wolnostanowiskowych, a w oborach uwięziowych na bieżąco usuwać obornik i codziennie ścielić np. świeżą słomą.

Wilgotność ściółki a zdrowe racice

Ściśle związany z higieną podłoża jest również poziom jej wilgotności. Zbyt długie przebywanie w środowisku zbyt wilgotnym (obornik, gnojówka itp.) powoduje zmiękczenie rogu racicy, a szczególnie podeszwy, co w konsekwencji doprowadza do zwiększenia ryzyka uszkodzeń i kulawizn. Czynnikiem sprzyjającym chorobom kończyn jest również zbyt duża obsada zwierząt, ponieważ często powoduje zwiększoną nerwowość i agresywność, wzajemne okaleczenia. Odnotować można tu również zbyt dużą produkcję i koncentrację obornika. Harmonogram prac w gospodarstwie powinien również uwzględniać bielenie i dezynfekcję pomieszczeń.

choroby bydła

Choroby racic, obok problemów w rozrodzie oraz mastitis, stanowią trzecią przyczynę brakowania krów

fot. Pixabay.com

Kąpiele i mycie racic

Wiele chorób racic można ograniczyć stosując ich kąpiele i mycie – czyszczenie. Regularne stosowanie kąpieli dezynfekujących i wzmacniających kończyny stanowi metodę, która zapobiega i leczy. Kąpiele mają na celu ochronę przed aktywnym zapaleniem skóry międzypalcowej i deformacji pokrywy rogowej (szczelin) oraz części rogowej piętki. Zalecana jest dwustopniowa kąpiel zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu racic. W pierwszym etapie polega ona na myciu wstępnym – oczyszczającym, oraz w drugim etapie na kąpieli profilaktycznej bądź leczniczej. Dzięki zabiegowi oczyszczającemu kąpiel właściwa jest skuteczniejsza, gdyż zwiększa penetrację roztworu do miejsc zagrożonych – chorobotwórczych. Alternatywą dla kąpieli mogą być maty piankowe lub różnego typu spraye, stosowane na uprzednio oczyszczone racice.

Regularna korekcja to zdrowe racice

Kształt racic i postawa krowy zmieniają się pod wpływem czynników środowiskowych, fizjologicznych, wraz z wiekiem. Twarde, szorstkie nawierzchnie prowadzą do asymetrii między wewnętrznymi i zewnętrznymi racicami nóg tylnych, co może doprowadzić do uszkodzeń bądź kulawizn. Poprawna korekcja pozwala na wyrównanie rozłożenia ciężaru ciała na obie racice, a tym samym zwiększenie możliwości obciążeniowych dla poszczególnych nóg. Główne cele korekcji racic to:

  1. Profilaktyka – wczesne wykrywanie i leczenie zmian chorobowych.
  2. Stworzenie optymalnych warunków do poruszania się po poprzez prawidłowe ukształtowanie racicy.

Zabieg powinien być wykonany przez wyspecjalizowanego korektora posiadającego odpowiedni profesjonalny sprzęt! Niestety tutaj nie wolno oszczędzać, ponieważ skutki złej korekcji są często nieodwracalne!

Kiedy i jak często przeprowadzać korekcję racic?

Według wielu fachowców wszystkie jałówki cielne powinny mieć skorygowane racice w 18–20 miesiącu życia (ok. 2 miesiące przed wycieleniem). Młodsze zwierzęta, w wieku 12–16 miesięcy, tylko w przypadku zauważalnych zmian w postawie. W przypadku krów maksymalnie na 1,5–2 miesięcy przed wycieleniem – początek zasuszenia. W przypadku młodzieży zalecane jest utrzymywanie na twardych podłożach. Głęboka ściółka jest niewskazana. Korekcję racic powinniśmy wykonać co najmniej 2 razy w ciągu roku (profilaktyka), a w przypadku stad problemowych, o zwiększonym ryzyku powstawania schorzeń, 3–4 razy wciągu roku. Pełna dbałość o kończyny spowoduje, że krowy rozpoczną laktację bez kulawizn.

Prawidłowe żywienie to zdrowe racice

Należy pamiętać, że na zdrowotność racic mają wpływ nie tylko warunki bytowe i właściwa korekcja racic, ale również racjonalne żywienie. Choroby metaboliczne takie jak: kwasica żwacza, zasadowica trawienna, zaburzenia w gospodarce makro i mikroelementów czy aminokwasów doprowadzają do poważnych uszkodzeń struktury rogowej racicy. Krowy wysokowydajne, które są zbyt intensywnie żywione paszami treściwymi maja podwyższone ryzyko zachorowań na kwasicę. Ważnym elementem przy prawidłowej budowie i funkcjonowaniu racic odgrywają makro i mikroelementy dostarczane w diecie. Należy pamiętać, że prawidłowe żywienie nie wyeliminuje całkowicie chorób racic, ale zmniejsza ryzyko ich wystąpienia. Jest to również działanie profilaktyczne, wydłużające długość użytkowania – życia krowy.

Optymalne żywienie krów już od etapu uprawy

Prawidłowe żywienie zaczyna się już podczas szeroko pojętych upraw polowych. Odpowiednia zasobność próchnicza gleby i efektywna regulacja jej odczynu (powyżej 6,0) w uprawach głównych, jak i na trwałych użytkach zielonych. Wszystko to decyduje o poziomie wegetacji i zasobności roślin przeznaczanych na paszę dla bydła. Wpływem racjonalnego żywienia zajmiemy się w kolejnym artykule.
Choroby racic znacząco wpływają na obniżeniem wydajności, stanowią częstą przyczynę brakowania zwierząt prowadząc w konsekwencji do wzrost kosztów gospodarstwa. Podsumowując, regularna ocena zdrowia racic oraz korekcja funkcjonalna jest niezbędna. Stanowi szczególnie ważny element profilaktyczny w cyklu produkcyjnym.

Czy artykuł był przydatny?

Kliknij na gwiazdkę, by zagłosować

Ocena 5 / 5. Liczba głosów 2

Na razie brak głosów. Możesz być pierwszy!

Z forum

Powiązany temat:

Bydło- Problemy z nogami
gomez181
No właśnie, siedzi i nie wiem czy sie rozjechał ale wszystko na to wskazuje, bo inny sie zerwał z łańcucha i zaczly świrować. Ze krwi wet powiedział ze uszkodzona miednica, ciągle ...
zobacz więcej »
adamek1942
rozjechał sie ?? ten mój koślawy co opisywałem w postach wyżej jest dalej jest taki graślawy jak był ale sie poprawił (utuczył) ale dziwnie wstaje i sie chwije jeden wet ogla...
zobacz więcej »
gomez181
Witam, czy jak byk prawdopodobnie na 99% ma uszkodzoną miednce. Kiedyś wstanie na nogi czy raczej nie? Miał ktoś taki przypadek?
zobacz więcej »
...
Zobacz pozostałe wpisy

Dodaj komentarz

avatar
  Subskrybuj  
Powiadom o